سرنوشت «خانه دختر» و «خانه پدری» چه می شود؟

صبح نو نوشت: «تکلیف سه فیلم قبل از جشنواره فجر روشن می‌شود» خبری که روز گذشته در میان فضای مجازی دست به دست می‌شد و ناظر به تعیین تکلیف برای سه فیلم توقیفی «خانه دختر»، «خانه پدری» و «ارادتمند؛ نازنین، بهاره، تینا» قبل از جشنواره فیلم فجر و پایان رسیدن دوره ریاست جمهوری آقای روحانی بود. فیلم‌هایی که اکران آنها به جهت نوع محتوا و صحنه‌های نمایشی بحث‌برانگیز مدت‌هاست در حالت ابهام به سر می‌برد.

سوء‌نیت پدر به دختر

«خانه پدری» فیلم جنجالی آقای کیانوش عیاری و برنده تندیس بهترین فیلم، بهترین فیلمنامه و بهترین کارگردانی از هشتمین جشن انجمن منتقدان سینمایی است که با وجود داشتن پروانه نمایش فقط یک روز در گروه هنر و تجربه در تهران اکران و بعد از پرده پایین کشیده شد. این فیلم محصول سال ۸۹ است که هنوز فرصت اکران را در ایران پیدا نکرده است. «خانه پدری» درباره داستان یک خانه قدیمی است که در آن پدر به‌دلیل مساله‌ای ناموسی، دختر خود را به قتل می‌رساند. فیلمی که به‌دلیل مضمون بحث‌برانگیز خود با مخالفت‌ها و انتقادات جدی روبه‌رو شده بود.

انتقادات و مخالفت‌هایی که حتی وزیر سابق ارشاد هم در گفت‌وگوی اخیر خود با روزنامه اعتماد به آن اشاره کرده است: «در مورد خانه پدری با توجه به اینکه این فیلم صحنه‌های بسیار خشنی دارد که نشان دادن این صحنه‌ها برای عموم مناسب نبود، سازمان امور سینمایی از اکران آن جلوگیری کرد. در این فیلم پدری که چهره مذهبی دارد دخترش را به خاطر یک اتهام ناموسی با کمک پسرش در زیرزمین منزل زنده به گور می‌کند بعد هم برای اینکه مطمئن شوند کارشان را درست انجام داده‌اند شمشیری را در دل خاک و بدن این دختر فرو می‌کنند و شمشیر را بیرون می‌آورند، در حالی که از آن خون می‌چکد. روشن است که این صحنه‌ها را نمی‌توان به صورت عمومی اکران کرد. البته ممکن است که به صورت خصوصی بتوان آن را برای عده‌ای خاص نمایش داد.»

صحنه‌های این اثر به گونه‌ای است که تماشای آن برای افراد زیر ۱۶ سال توصیه نمی‌شود، آقای ناصر هاشمی (نقش جوانی) و آقای مهدی هاشمی (نقش میانسالی و پیری) شخصیت اصلی این فیلم با نام محتشم را که روایت زندگی‌اش از ۱۵ تا ۸۰سالگی به تصویر کشیده شده است، بازی می‌کنند.

در ۱۷ آبان ۹۵ هیات‌رییسه شورای عالی تهیه‌کنندگان از آقای صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخواست اکران فیلم‌های در حال توقیف از جمله «خانه پدری» را کردند. نکته قابل تأمل اینکه ابتدای آذرماه جاری، موسسه توزیع، تهیه و پخش «شید فیلم» که فیلم با همکاری این موسسه بر پرده سینماهای آمریکا می‌رود، اعلام کرد فیلم سینمایی «خانه پدری» برای اکران در شهرهای شیکاگو، دالاس، سن‌فرانسیسکو، بوستون، سن‌خوزه، نیومکزیکو، جورجیا و مینه‌سوتا آماده شده است.

ایستادگی در برابر اصلاحات

«خانه دختر» داستان دختر دانشجویی در آستانه ازدواج است که درست در روز عقد اتفاقی برایش رخ می‌دهد و قصه فیلم از اینجا رقم می‌خورد. ماجرا از این قرار است که در این فیلم در ابتدا مخاطب فکر می‌کند که بازیگر خانم پیش از ازدواج با مرد دیگری رابطه داشته و از این جهت است که دچار برخی مشکلات است و نمی‌تواند شرط مادر شوهرش را برای آزمایش بپذیرد اما در ادامه فیلم متوجه می‌شویم که آن فرد کسی نبوده جز پدر این دختر! منصور با بازی حامد بهداد و بهار با بازی رعنا آزادی‌ور نقش این زوج را بازی می‌کنند و ابتدای این فیلم دوستان دانشجوی بهار با بازی پگاه آهنگرانی و باران کوثری مشغول خرید و آماده کردن خود برای این عروسی هستند که شخصی به آنها اطلاع می‌دهد بهار فوت کرده است و مراسم عروسی برگزار نمی‌شود.

این فیلم که در جشنواره سی و سوم به نمایش درآمد؛ برخی از سکانس‌های‌اش با انتقاداتی همراه بود و چند نکته در فیلم باعث شد تا این اثر چند ماهی را در صف اکران بماند. بالاخره مسوولان سینمایی اعلام کردند که این فیلم تنها با اعمال اصلاحات می‌تواند اکران شود که با توجه به نظر قاطع وزیر ارشاد مبنی بر توقف اکران فیلم «خانه دختر» نشان می‌دهد این اصلاحات از سوی عوامل سازنده انجام نشده است.

گرد و خاک روی خطوط قرمز

سومین فیلم، «ارادتمند؛ نازنین، بهاره، تینا» آقای سعید خانی است. فیلمی که به گفته بعضی از اعضای شورای پروانه نمایش قابلیت نمایش در سینمای ایران را ندارد. محتوایی که به گفته شورای پروانه نمایش در آن زنان برای مردان له‌له می‌زنند و نمی‌توان آن را با خانواده دید. اظهار نظر دیگر این بود که اگر پروانه نمایش فیلم هم داده شود این فیلم کمتر از یک هفته از پرده سینماها پایین کشیده می‌شود؛ بنابراین صدور آن به کلیت سینمای ایران آسیب می‌رساند.

آقای حبیب ایل‌بیگی، معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی درباره این فیلم گفته است: این اثر در شورای پروانه نمایش رد شده است و براساس آیین‌نامه موجود، تهیه‌کننده فیلم می‌تواند نسبت به این حکم اعتراض کند تا این فیلم در شورای عالی نظارت سازمان سینمایی دیده شود.

اما آقای کاهانی، کارگردان «ارادتمند؛ نازنین، بهاره، تینا» راه غیرقانونی را پیش گرفت، به این ترتیب که بخشی از فیلم توسط همسر او، خانم شیما منفرد که تدوینگر فیلم است در فضای مجازی پخش و به نوعی به پخش غیر قانونی آن تهدید کرد. آقای سعید خانی، چندی قبل در گفت‌وگو با «صبح‌نو» مخالفت خود را با تصمیم کاهانی اعلام کرده بود. از سوی دیگر عوامل فیلم روز دوشنبه ۱ آذر با ارسال نامه‌ای به وزیر فرهنگ و ارشاد خواستار روشن شدن وضعیت این فیلم شدند.

چیزی نشنیده‌ایم

آقای کیانوش عیاری تهیه کننده و کارگردان «خانه پدری» ضمن بی‌اطلاعی درباره خبرهای منتشر شده به «صبح‌نو» می‌گوید: اواخر آبان در مجلس اعتراضی شده مبنی بر اینکه چرا «خانه پدری» توفیف است و صحبت از حمایت ازفیلم است اما بیش‌تر از این چیزی نمی‌داند.

وی درباره واقعیت این ماجرا بیان کرد: امیدوارم این‌گونه باشد و بسیارخوشحال می‌شوم که این اتفاق بیفتد.

همچنین آقای محمد شایسته تهیه‌کننده «خانه دختر» هم درباره روشن شدن تکلیف فیلم خود به «صبح‌نو» گفت: نه کسی چیزی به ما گفته است و نه چیزی شنیده‌ایم. به جلسه‌ای هم فراخوانده نشدیم تا تصمیم جدیدی به ما اعلام شود. من کاملاً بی‌اطلاعم.

شایسته در پایان گفت: از طرف هیچ نهادی به ما حرفی زده نشده است اما امیدوارم که این فیلم اکران شود.

به نظر می‌رسد با وجود تمام شرایطی که این سه فیلم با آن روبه‌رو هستند و نهادهای گوناگون هم اصلاح آنها را مجوز اکران این سه فیلم می‌دانند اما کارگردانان این فیلم‌ها با وجود سر باز زدن از اصلاح مورد نظر نهادهای مربوطه، امید اکران دارند.