حاج قاسم‌ها بازوان تحقق حقوق شهروندي

احسان رستگار در قانون نوشت: دیروز، رييس جمهور از منشور حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران رونمایی کرد. فارغ از این که تا چه حد برای این منشور، به مثابه حقوقی، شأنیت حقوقی قائل شوند، صرف ارائه و تبیین حقوق شهروندی و توجه ویژه تر به فصل سوم قانون اساسی که از آن با عنوان «حقوق ملت» یاد می‌شود، مفید و لازم به نظر می رسد.

چه این منشور در اقصی نقاط کشور اجرا شود یا خير، چه بخش های به اصطلاح خودمختار کشور هم از آن تبعیت کنند یا خير، گامی به شمار می رود که پیش‌تر و در دولت‌های پیشین باید برداشته می شد، ولی به هر حال، امروز منشوری حقوقی پیش روی مردم، حاکمیت و حقوقدانان هست که می تواند به تدريج، وحدت رویه ای را در عنایت به حقوق شهروندی، موجب شود.به تعبیر دیگر، منشور حقوق شهروندی، تبیین اصول مغفول و به عقیده برخی، مبهم قانون اساسی است.

اما دغدغه نگارنده، اصلی ديگر است كه مغفول مانده؛ اصل نهم قانون اساسی . در این اصل آمده است:«در جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ آزادی، استقلال‏، وحدت‏ و تمامیت‏ اراضی‏ کشور از یکدیگر تفکیک‏ ناپذیرند و حفظ آن‌ها وظیفه‏ دولت‏ و آحاد ملت‏ است‏. هیچ‏ فرد یا گروه‏ یا مقامی‏ حق‏ ندارد به‏ نام‏ استفاده‏ از آزادی‏، به‏ استقلال‏ سیاسی‏، فرهنگی‏، اقتصادی‏، نظامی‏ و تمامیت‏ ارضی‏ ایران‏ کم ترین‏ خدشه‏ ای‏ وارد کند و هیچ‏ مقامی‏ حق‏ ندارد به‏ نام‏ حفظ استقلال‏ و تمامیت‏ ارضی‏ کشور، آزادی‌های‏ مشروع‏ را، هر چند با وضع قوانین‏ و مقررات‏، سلب‏ کند».قانونی که در آن، هم كساني که به بهانه تحقق آزادی، استقلال و تمامیت ارضی را در خطر قرار می دهند و هم کسانی که به بهانه حفظ امنیت و استقلال، آزادی را تحدید و تهدید کنند موردنظر هستند.هفته گذشته، خبر خوش آزادی حلب از دست غاصبین داعشی، هر آزاده ای را خوشحال کرد. قهرمان داستان مشخص بود؛ حاج قاسم سلیمانی. یعنی سردار سلیمانی، از منظر فوق‌الذکر، می شود قهرمانی که نمی گذارد دشمن، حتی به تهدید تمامیت ارضی ما فکر کند، در حالی که تمامیت ارضی همسایگان ما را مخدوش کرده است.

حاج قاسم ها، قهرمان نیمی از اصل نهم قانون اساسی ما هستند. و اما نیمه دوم اصل نهم، آن هایی هستند که با بهانه هایی مانند آنکه «در حال حاضر کشور در شرایطی خاص است یا به مصلحت نیست که این حق گفته شود»، هیچ گاه دچار خودسانسوری نشده اند، نه به اين دليل كه دوست ندارند خودمراقبتی کنند، بلکه چون رسالت قانونی و شرعی خود می دانند که به نمایندگی از ملت، از آزادی های مشروع آن ها دفاع كنند ولو اين دفاع مانند علي مطهري به قیمت پلمب شدن محل سخنرانی، بایکوت شدن گه گاه در رسانه ملی و مورد حمله قرار گرفتن در بعضی سفرها منتهي شود.

همه باید یادمان باشد که حقوق شهروندی، همان قدر که به قهرمانانی مثل حاج قاسم سلیمانی نیاز دارد، به علی مطهری ها هم محتاج است؛ تا کشوری امن نباشد، دغدغه حقوق شهروندی برای هیچ شهروندی مسأله و قابل تحقق نمی شود و تا فردی در مقابل بی قانونی ها و خودسری ها سینه سپر نکند و آزادی به ثمر نرسد، استقلال و امنیت، لذیذ و عزیز نخواهند شد.