رهبر مسیحیان جهان از آسیا می آید؟

روزنامه تهران امروز: چند روز پس از استعفاي بنديكت شانزدهم، رهبر سابق كاتوليك‌هاي جهان، كاردينال‌ها براي شور و مشورت با هدف پرداختن به مسائل روز كليسا و البته تعيين پاپ جديد راهي واتيكان مي‌شوند.

۲۰۹ كاردينال از سراسر جهان به واتيكان فراخوانده شده‌اند اما فقط ۱۱۵ نفر از آنها كه كمتر از ۸۰ سال سن دارند، مي‌توانند نامزد رهبر آينده كاتوليك‌هاي جهان شوند. كاردينال «لئوناردو ساندري»، از آرژانتين با تاكيد بر اينكه پاپ جديد بايد داراي تقدس بوده و از سلامتي جسمي هم برخوردار باشد، مي‌گويد: «پاپ بايد داراي مقاومت بدني بوده و بتواند از عهده ديدارها و جلساتي كه خواهد داشت، برآيد. او همچنين بايد قدرت بيان و برقراري ارتباط با ديگران را داشته باشد.»

استعفاي رهبر كاتوليك‌هاي جهان در شش قرن اخير بي‌سابقه بوده و خبر از مشكلات دروني كليسا، همچون موضوع جنجال‌برانگيز كودك‌آزاري برخي كشيشان، انتشار اسناد محرمانه واتيكان و فساد مالي دارد. جلسه كاردينال‌ها در واتيكان فرصتي براي مرور مشكلات كليسا و بررسي اين نكته است كه كليسا چگونه بايد باشد و چه رهبري را در روزهاي آينده براي خود برگزينند. با اين حال در انتخاب پاپ گره‌هايي ايجاد شده است.

تاريخ رسمي جلسه محرمانه انتخاب جانشين پاپ بنديكت شانزدهم به علت غيبت چند كاردينال در جلسه صبح سه‌شنبه هفته جاري تعيين نشد. برنامه دومين روز گردهمايي كاردينال‌ها شامل جلسه رسمي و همچنين جلسه‌هاي غيررسمي بين كاردينال‌ها براساس منطقه جغرافيايي است. طبق گفته «مارك اولت»، كاردينال كانادايي، احتمال اينكه پاپ آينده غير اروپايي باشد بسيار زياد است. او مي‌گويد: «بديهي است كه به مدت چندين قرن توجه‌ها همواره بر اروپا متمركز بوده است.

به نظر من يك روز بايد پاپ از آسيا، آفريقا يا آمريكا انتخاب شود و اين باعث شگفتي نخواهد شد.» بنا به گفته رسانه‌هاي ايتاليا، تلاش‌هايي براي منزوي كردن كاردينال‌هاي ايتاليايي صورت گرفته است كه طي سال‌هاي اخير قدرت و نفوذشان در كليسا افزايش چشمگيري داشته است. رهبري كليساي كاتوليك به‌طور سنتي در انحصار كاردينال‌هاي ايتاليايي بوده است اما در انتخاب دو پاپ اخير، كليسا از اين سنت فاصله گرفت. پاپ ژان پل دوم لهستاني و پاپ بنديكت آلماني بوده‌اند. كاردينال‌ها همچنين خواستار دسترسي به جزئيات تحقيقي شدند كه طبق خواسته پاپ بنديكت شانزدهم در مورد وضعيت كليسا آماده شده است.

پاپ چگونه انتخاب مي‌شود؟

خبر استعفاي ناگهاني پاپ بنديكت شانزدهم براي بسياري غافلگيركننده بود. استعفاي پاپ اتفاق نادري است كه آخرين بار تقريبا ۷۰۰ سال پيش رخ داده است: در سال ۱۴۱۵ ميلادي «گريگوري دوازدهم» از سمت خود استعفا كرد. «گئورگ راتزينگر» برادر پاپ بنديكت شانزدهم گفته است كه پاپ از ماه‌ها پيش و پس از آنكه پزشكش به او توصيه كرد از سفر به آمريكا صرفنظر كند به فكر كناره‌گيري بوده است: «وقتي سن او از ۸۵ گذشت احساس كرد كهولت سن، آثار خود را آشكار كرده و به‌تدريج توانايي سابق را از دست مي‌دهد و نمي‌تواند وظايف رسمي‌اش را به خوبي انجام دهد.»

«گئورگ راتزينگر» استعفاي برادرش را «سير طبيعي» حيات توصيف كرده بود. كاردينال «يوزف راتزينگر» پس از درگذشت پاپ ژان پل دوم در سال ۲۰۰۵، به جانشيني او برگزيده شد و عنوان پاپ بنديكت شانزدهم را براي خود برگزيد. او كه در آن زمان ۷۸ سال داشت به عنوان يكي از مسن‌ترين پاپ‌هاي تاريخ در زمان انتصاب به اين مقام لقب گرفت. با استعفاي پاپ بنديكت حدس و گمان‌ها درباره كساني كه به جانشيني او برگزيده خواهند شد آغاز شده است.

براساس قوانين كليساي كاتوليك، هر كشيشي كه غسل تعميد يافته باشد مي‌تواند پاپ شود اما به‌طور سنتي و از اواخر قرن چهاردهم ميلادي به بعد، پاپ از ميان كاردينال‌ها برگزيده مي‌شود. نهادي كه پاپ را انتخاب مي‌كند مجمع كاردينال‌ها، عالي‌رتبه‌ترين نهاد در كليساي كاتوليك است. پاپ، اعضاي اين مجمع را منصوب مي‌كند و راي‌گيري در نمازخانه «سيستين» در فرآيندي پيچيده و نشستي كاملا سري انجام مي‌شود و در مدت راي‌گيري، كاردينال‌ها نبايد با دنياي بيرون هيچ تماسي داشته باشند.

مجمع كاردينال‌ها در حال حاضر ۲۰۳ عضو از ۶۹ كشور دنيا دارد. براساس قانون جديد كه در سال ۱۹۷۵ تصويب شد تنها كاردينال‌هاي زير ۸۰ سال حق راي در انتخاب پاپ جديد را دارند و حداكثر تعداد كاردينال‌هايي كه مي‌توانند راي بدهند ۱۲۰ نفر است. طبق قانون جديد، در انتخاب فعلي ۱۱۷ كاردينال حق راي دارند، كه ۶۷ نفر آنها را پاپ بنديكت و ۵۰ نفر را پاپ قبلي - ژان پل دوم- منصوب كرده است.

نكته قابل‌توجه اين است كه در تاريخ كليساي كاتوليك، پاپ‌ها اكثرا اروپايي بوده‌اند و در مجمع فعلي هم تقريبا نيمي از كاردينال‌ها (۶۱ نفر) اروپايي و ۲۱ نفر ايتاليايي هستند. ديگر اعضاي مجمع را ۱۹ كاردينال از آمريكاي جنوبي، ۱۴ نفر از آمريكاي شمالي، ۱۱ نفر آسيايي، ۱۱ آفريقاي و يك نفر از قاره اقيانوسيه تشكيل مي‌دهند. براي انتخاب پاپ جديد به دو سوم به‌علاوه يك راي نياز است. پاپ ژان پل دوم انتخاب پاپ را به اكثريت ساده تغيير داد اما پاپ بنديكت دوباره آن را به دو سوم به‌علاوه يك راي بازگرداند.

چه كساني در اين دوره كانديداي مقام پاپ هستند؟

در اين دوره براي اولين بار موضوع انتخاب پاپ غيراروپايي مطرح شده است. انتخاب پاپي از آمريكاي جنوبي يا آفريقا و آمريكا مي‌تواند به سيطره اروپايي‌ها خاتمه دهد. اگرچه كليساي كاتوليك در دوره انتقالي است اما اكثر ناظران معتقدند كه پاپ جديد هم سياست‌هاي محافظه‌كارانه بنديكت شانزدهم را در پيش خواهد گرفت و اگر تغييرات عمده‌اي در راه باشد، بايد آن را از پاپ بعد از او اعمال كند. با اين حال چندين نفر براي هدايت يك ميليارد و ۲۰۰ ميليون كاتوليك جهان در بين كاردينال‌ها مطرح‌تر از ديگر نام‌ها هستند.

كاردينال «آنجلو اسكولا»: شناخته‌شده‌ترين كاردينال ايتاليايي. او ۷۱ سال سن دارد و ممكن است سن بالاي او مانعي براي انتخابش باشد.

كاردينال «كريستوفر شوئن بورن»: مطرح‌ترين گزينه اروپايي و غيرايتاليايي. اهل اتريش است و او ۶۸ سال دارد.

كاردينال «اُديلو شرر»: از آمريكايي لاتين. او برزيلي است و ۶۳ سال دارد.

كاردينال «پيتر توركسون»: جوان‌ترين كاردينال. ۵۴ سال دارد. اهل غنا است.

كاردينال «لوئيس تاگله»: از آسيا.۵۵ سال سن دارد و اهل فيليپين است.

كاردينال «تيموتي دولان»: از آمريكاي شمالي. اسقف نيويورك است با ۶۲ سال سن.

با اين حال در ميان گزينه‌هاي مقام پاپ، انتخاب «پيتر توركسون» مي‌تواند يك رويداد بزرگ باشد. آيا يك رنگين پوست به صندلي پاپ در واتيكان تكيه خواهد زد؟

«پيتر توركسون» كيست؟

«پيتر كودوو آپيا توركسون» ۱۱ اكتبر ۱۹۴۸ ميلادي در روستاي «واساو نسوتا» در غرب كشور آفريقايي غنا متولد شد. او با ۹ برادر و خواهر خود در كلبه‌اي با دو اتاق بزرگ شد. اطرافيان، او را به‌عنوان پسري سرزنده به ياد مي‌آورند كه گيتار مي‌نواخت و عكس جمع مي‌كرد. پدرش، نجاري كاتوليك و يكي از عموهايش نيز مسلمان بود. او ۱۳ سال داشت كه تصميم گرفت به صومعه «سنت ترزا» در روستاي «آميسانو» بپيوندد.

در آنجا، «پيتر توركسون» به مرحله‌اي از دانش ديني رسيد كه براي مطالعه فلسفه و الهيات راهي نيويورك آمريكا شد تا در صومعه «سن آنتوني هادسون» و در دانشگاه آلباني در آن ايالت تحصيل كند. او در سال ۱۹۷۵ ميلادي به سمت كشيشي رسيد و سپس براي تدريس به صومعه «سنت ترزا» در كشورش غنا بازگشت.

كشيش «اودارتي لامپتي»، معاون رئيس اين صومعه مي‌گويد: «همه ما كشيش‌ها و طلبه‌هاي جوان دوست داشتيم بيشتر پاي خطابه او بنشينيم.» او به ياد دارد كه فروتني و بلاغت پيتر توركسون، او را از ديگران متمايز مي‌كرد. «توركسون» طبق فرمان پاپ ژان پل دوم به‌عنوان اسقف تعيين و به سرعت تبديل به صدايي براي كاتوليك‌هاي آفريقا شد.

در سال ۲۰۰۳ ميلادي، پاپ ژان پل دوم او را به مقام كاردينالي منصوب كرد. او دو سال بعد، عضو مجمع كاردينال‌هايي بود كه پاپ بنديكت شانزدهم را انتخاب مي‌كرد. در سال ۲۰۰۹، پاپ بنديكت شانزدهم، كاردينال توركسون را به عنوان رئيس شوراي عدالت و صلح واتيكان منصوب كرد.

با اين حال، اين كاردينال ۶۴ ساله اخيرا پس از آنكه همجنس‌گرايي را يك رفتار عمدتا غربي توصيف كرد و آن را هم‌وزن سوءاستفاده جنسي از كودكان ناميد، مورد انتقاد قرار گرفت. همينطور وقتي كه از افزايش جمعيت مسلمانان مهاجر در اروپاي كاتوليك ابراز نگراني كرد بسياري او را مورد انتقاد قرار دادند.