رد صلاحيت روحاني، توهمي باور كردني!

احسان اقبال سعید/ دانشجوی دکتري مسائل ایران در قانون نوشت: رد صلاحیت حسن روحانی، ریيس‌جمهور مستقر در انتخابات سال آینده ریاست جمهوری از زمزمه‌ای کم‌رمق به موج رسانه‌ای در فضای سیاسی ایران تبدیل شده است. رد صلاحیت رییس‌جمهور مستقر در تاریخ جمهوری اسلامی بی‌سابقه است ولی شاید تجربه رد صلاحیت رییس‌جمهور پيشين، يعني هاشمی رفسنجانی در دوره گذشته با در نظر گرفتن جایگاه ویژه و شأن هاشمی در جمهوری اسلامی، برخی جریان‌ها را به رد صلاحیت روحانی امیدوار کرده باشد.عملکرد روحانی در چهارسال ریاستش بر دولت شاید فوق‌العاده نباشد اما به طور حتم در زمره عملکردهای ضعیف نيست که کیان کشور و نظام را به مخاطره انداخت.

روحاني در مسائل کلان با سیاست‌های کلی نظام زاویه نداشته است.مناقشه هسته‌ای را در چارچوب‌های معین شده مقام معظم رهبری پيش برد چرا كه توافق بدون موافقت مقامات عالی نظام غیرممکن بود.در سوریه و بحران‌های دیگر خاورمیانه تیم سیاست خارجی‌اش با راهبردهاي ديپلماتيك نظام همراهی تام دارد و هزاران عملكرد ديگر در مسير آرمان‌هاي نظام جمهوري اسلامي را در برنامه داشته است.با وجود این شرایط چه عاملی می‌تواند ریسک رد صلاحیت روحانی را موجه جلوه دهد؟ رییس‌جمهور مستقر اگر به‌هر دلیلی پیروز انتخابات سال آینده نباشد، تا چندماه پس از انتخابات هم رییس دولت و دومین مقام رسمی کشور است. مگر مي‌شود در صورت رد صلاحیت برای چند ماه یک فرد فاقد صلاحیت ریاست دولت را برعهده داشته ‌باشد؟اگر در مورد خاص رد صلاحیت هاشمی رفسنجانی بحث کهولت و شرایط جسمانی و همین‌طور شرایط خاص اولین انتخابات ریاست جمهوری پس از انتخابات پرمناقشه سال ۸۸ مطرح بود، کدام ادله می‌تواند روحانی را کنار بگذارد؟

توهم رد صلاحیت

به‌نظر می‌رسد دو جریان از طرح و تبدیل این موضوع به موج رسانه‌ای استقبال می‌کنند. اول؛ جریان اصولگرا و رقیب روحانی در انتخابات سال 96 يعني طیف تندروي این جریان كه حسن روحانی، اصلاح‌طلبان و میانه‌روها را جریانی خطرناک برای نظام می‌دانند، امیدوارند با مدد دستگاه‌های نظارتی که گذر از آن‌ها برای غیراصولگرایان آسان نيست، دولت را باز پس گیرند.

دوم؛ طیف‌های میانه‌رو و عملگرای اصولگرایی كه مانور سیاسی هوشمندانه‌تری را پیش می‌برند نيز علاقه دارند اين اتفاق رخ دهد. آن‌ها نیک می‌دانند رد صلاحیت روحانی امر شبیه غیرممکن است اما با راه‌اندازی و پیگیری این موج اهداف چندگانه‌ای را دنبال می‌کنند.اما در اين مسير با قوت احتمال رد صلاحیت روحانی، اصلاح‌طلبان به فکر گزینه‌های احتمالی هستند تا ریسک رد صلاحیت روحانی را پایین بیاورند. در این شرایط به طور حتم روی چهره‌های نامدار و رای‌آور جریان خود تمرکز خواهند کرد و موج رسانه‌ای و فعالیت‌های تبلیغی را حول محور این چهره‌ها افزون خواهند کرد.اين اتفاق سبب مي‌شود كه پس از بررسی صلاحیت‌ها و تایید روحانی، ائتلاف اصلاح‌طلبان و میانه‌روهای حامی دولت در شرایط دشواری قرار ‌گیرند. از یک سو رییس‌جمهور روحانی در صحنه آمده است و از سوي ديگر نامداران جریان اصلاح‌طلب وارد بازي شده‌اند و شان و وزانت سیاسی آنان کناره‌گیری‌شان به نفع روحانی را دشوار می‌کند.

روحانی تا مرداد رییس جمهور است

براي مثال تصور کنید گزينه‌اي مانند عارف این بار نيز بيايد و با خواست جریان‌های اصلاح‌طلب بعد از حل مشكل روحاني مجدد از وي بخواهند كه كنار برود! در آن شرایط احتمالی و فرصت محدود تبلیغات، بخش بزرگی از توان ائتلاف حامی دولت باید صرف اقناع و کدخدامنشی برای اجماع شود. اين معضل هم از آراي روحاني خواهد كاست و رقابت را نيز با اين قوم سخت‌تر مي‌كند.

نكته قابل تامل اين است كه شایعه رد صلاحيت شيخ ديپلمات گويي به مذاق گروهی از اصلاح‌طلبان نيز خوش آمده است! این گروه که به دلیل توان و جایگاه سیاسی‌شان چندان به بازی گرفته نشده‌اند، اين روزها فرصت را مناسب ديده‌اند تا با طرح رد صلاحیت روحانی خود را در قامت زاپاس و منجی نمايان كنند و خواهان اجماع روی خودشان شوند كه اين روند نيز بدون شك به ضرر جريان اعتدال خواهد بود.فراموش نكنيم موفقیت چهره‌ای چون احمدی‌نژاد در انتخابات سال 84 بسیاری چهره‌ها را امیدوار به آزمودن بخت‌شان کرده است. به نظر می‌آید رد صلاحیت روحانی را باید همان مانور سیاسی جریان رقیب به حساب آورد که می‌تواند وقت و انرژی زیادی از اصلاح‌طلبان و تیم روحانی بگيرد. از سويي نيز اين موضوع را نبايد چندان جدي گرفت چون اگر در خاطرمان باشد، در آستانه انتخابات ریاست جمهوری سال 88 نيز شایعه شد كه نظام از احمدی‌نژاد خواسته نیاید ولي آمد. با اين تجربه‌‌ها نباید شایعات را جدی بگيريم.