مصائب اطفای حریق بدون هلی کوپتر!

رجوع به متن مصوبه خرداد ۹۴ شورای شهر تهران درباره «تجهیزات مورد نیاز برای ایمن‌سازی پایتخت در برابر حریق» از غیبت یک پرنده در عملیات مهار آتش و امداد و نجات ساختمان پلاسکو حکایت می‌کند. بر اساس این مصوبه، مقرر شده است ناوگان پشتیبانی از عملیات اطفای حریق در آتش‌نشانی به «یگان هوایی» مجهز شود تا در حوادث بزرگ آتش‌سوزی، قدرت عمل با کمترین خسارت و بیشترین بازدهی، بتواند در کمترین زمان ممکن به مهار کامل ابعاد حوادث اولیه و ثانویه منجر شود. در حال حاضر دست کم ۵‌کشور توسعه یافته و در حال توسعه به هلی‌کوپترهای آب‌پاش مخصوص مهار آتش‌سوزی‌های داخل کشور مجهز هستند و این پرنده عملیاتی بخشی از یگان هوایی مجموعه مدیریت بحران و امداد و نجات این کشورها محسوب می‌شود. با این حال، تحقیقات بین‌المللی نشان می‌دهد که کارکرد دقیق و میزان موفقیت هلی‌کوپتر واتربامبینگ در عملیات مهار آتش، مورد پرسش برخی از منتقدان قرار دارد. در این میان اما یک کشور، قدرت مدیریتی بحران حریق را بر تقویت ابزارهای «پیشگیری آتش‌سوزی» متمرکز کرده است.

داستان هلی‌کوپترهای آب‌پاش

حادثه آتش‌سوزی پلاسکو با تمام غم‌هایی که بر دلمان نشاند اتفاق افتاد. اما انتقادهایی که پس از وقوع چنین حادثه‌ای مطرح می‌شود چقدر پایگاه علمی دارد؟ یکی از این انتقادهایی که در چند روز اخیر در رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی شنیده می‌شود، ناکافی بودن تجهیزات سیستمی و امکانات مدرن آتش‌نشانی برای مقابله با حوادث آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند است. «هلی‌کوپتر آب‌پاش» از جمله تجهیزاتی است که این منتقدان برای تحلیل‌ دیدگاه‌هایشان به آن استناد می‌کنند. پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا واقعا چنین هلی‌کوپترهایی وجود دارد؟ و اگر وجود دارد آیا مجهز نبودن سازمان آتش‌نشانی به چنین هلی‌کوپترهایی نشان‌دهنده کم‌کاری مسوولان است؟ برای پاسخگویی به همه این پرسش‌ها «دنیای‌اقتصاد» به بررسی حادثه‌های بزرگ آتش‌سوزی در جهان و راه‌های مقابله دیگر کشورها با آن پرداخته است.

راهکار چیست؟

شاید بهتر این باشد تا با نگاهی عمیق‌تر به حادثه و عملکرد موفق سایر کشورها به راهکارهای واقعی جلوگیری از تکرار چنین حوادثی برسیم. یکی از موفق‌ترین کشورها در مقابله با حوادث آتش‌سوزی امارات است. این کشور به دلیل تمرکز کردن امکانات مدیریت بحران بر «پیشگیری از حریق» تاکنون هیچ‌ کشته‌ای در حوادث آتش‌سوزی خود نداشته است. نمونه‌ای که حتی رسانه‌های کشور پیشرفته‌ای همچون چین آن را به رخ دولت خود می‌کشند. یکی از رمزهای موفقیت این کشور در زمینه مقابله با حوادث آتش‌سوزی، تعریف و تعیین کدها و استانداردهای گسترده‌ در ساخت بناهاست، استانداردهایی که مالکان ساختمان‌ها نمی‌توانند از زیر آنها شانه خالی کنند. کتاب استانداردهای مقابله با آتش این کشور بیش از ۷۰۰ صفحه دارد که در آن حتی برای کوچک‌ترین جزئیات ساختمان همچون مواد به‌کار رفته، سیستم لوله‌کشی و درهای ساختمان مقررات تعیین شده است. بر این اساس یکی از مهم‌ترین استانداردهایی که برج‌ها در این کشور باید آن را رعایت کنند استفاده از سیستم آب‌پاش درونی و بیرونی خود ساختمان‌ها است. همچنین طراحی ساختمان‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که حریق به‌وجود آمده در یک طبقه به سایر طبقات سرایت نکند (استفاده از دیوارهای مقاوم در مقابل آتش یا درهای خودکار حساس به آتش).

در آخر ذکر این نکته ضروری است که حادثه روز پنج‌شنبه پلاسکو در نوع خود منحصر به فرد است. چرا که تقریبا در جهان نمونه‌ای از آتش‌سوزی برج‌های بلند وجود ندارد که به‌واسطه حادثه آتش‌سوزی سازه ساختمان فرو بپاشد. در حادثه مرکز تجارت جهانی در نیویورک (حادثه ۱۱ سپتامبر) آتش‌سوزی و فروپاشی رخ داده تحت تأثیر اصابت هواپیما‌های ربوده شده بوده است.