پایان عصر رجزخوانی دیپلماتیک

داود حشمتی در قانون نوشت: حرف‌های روزهای اخیر ترامپ دررابطه با ایران نیازمند پاسخگویی قاطع است،اما نه به شیوه «رجز خوانی های دیروز ایران و امروز آمریکا». حرف های او را درباره «گزینه نظامی» و «نفس های آخر ایران» را نباید بی‌پاسخ گذاشت، اما شایسته هر پاسخی نیز نیست. حرف ترامپ روی دیگر سخنان کسانی بود که در ایران معتقد بودند دولت روحانی از سر استیصال (یا به تعبیر آن‌ها سازشکاری از سرترس) به سمت برجام رفت. ایران در سال های اخیر نیازمند پیشرفت و توسعه بودوهست،وتحریم های ظالمانه اواخر دوران احمدی نژاد کشور را در شرایط سخت قرار داده بود.این مساله ای نیست که قابل انکار باشد.

اما تويیت ترامپ نیز توهمی بیش نبود؛ ترامپ نوشته است:«ایران داشت نفس‌های آخر را می‌کشید و در حال فروپاشی بود تا اینکه آمریکا با طناب نجاتی در قالب توافق هسته‌ای به مددش رسید: ۱۵۰ میلیارد دلار».این توهم غلط قطعا ناشی از مشاوره افرادی است که به صهیونیست ها وعربستان نزدیک هستند.به عنوان کسانی که در ایران زندگی کردیم،ما هم دوران سخت تورم ۴۵ درصدی، افزایش وحشتناک نرخ دلار و کاهش ارزش پول ملی را تجربه کردیم وهم خوب به خاطر داریم که دولت روحانی حتی در همان صد روز آغازین (تا پیش از توافق ژنو) توانست آشفتگی اقتصادی را مهار کند.هنوز به توافق نهایی نرسیده بودیم که دولت روحانی توانست نرخ تورم را کاملا مهار کند و به سمت تک نرخی شدن پیش برود.هیچ کدام از این اتفاقات ارتباطی با پول های آزاد شده ایران به واسطه برجام نداشت.

این همان اقتصاد مقاومتی بود که اتفاقا مورد نظررهبری نظام هم بود.دلواپسان تصورشان ازاقتصاد مقاومتی،اقتصاد ریاضتی بود. برخلاف آن ها که فکر می کردند باید«روزی یک وعده غذا خورد»(توصیه آیت ا... جنتی) یا«به جای مرغ اشکنه بخوریم»(توصیه آیت ا... علم الهدی)،اقتصاد مقاومتي مفهومش این بود که بتوانیم اقتصاد را فارغ از تاثیرات وحشتناک خارجی بر آن اداره کنیم. این همان کاری بود که روحانی توانست انجام دهد و برگ برنده او در برجام هم بود. چرا که حتی طرف آمریکایی هم اعتراف داشت نتیجه ای که از تحریم‌ها انتظار داشتند به دست نیامد و با آن وضعیت نمی‌توانستند ایران را وادار به عقب نشینی کنند.

امروز اما ترامپ همچنان در آن توهمی است که صهیونیست‌ها وسعودی ها مدام آن را ترویج می کردند. با این حال، حرف‌های ترامپ،مایک فلین وسایر دولتمردان آمریکا نیازمند پاسخگویی است.ا ما با چه زبانی؟ آیا انتظار داریم همانند دوران گذشته،ایران هم به «رجز خوانی دیپلماتیک» روی بیاورد؟هرگز.این خواسته طراحان سناریو علیه ایران در آمریکا و همچنین دلواپسان داخلی است که روحانی، «های» ترامپ را با «هوی» تند جواب دهد. ما هم این مطالبه بحق را از دولت روحانی داریم که «یاوه گویی های ترامپ» را بی پاسخ نگذارد، اما معتقدیم مجموعه نظام همچنان (و فعلا)مشغول موضع گیری «منطقی»،«درست» و «یک‌صدا» هستند.

دردو مقطع، ما همراهی و همکاری مجموعه دولت و رهبری را شاهد بودیم که نتایج مطلوبی داشت. در مساله برجام و مقابله با عربستان ما شاهد همکاری مطلوبی بودیم که اتفاقا اپوزیسیون خارج نشینی که می خواست ایران، افغانستان یا عراق شود تا بتواند به کشور باز گردد به تفرقه میان آن‌ها دلخوش کرده بود. امروز از دو منظر باید به گفته های ترامپ نگاه کرد. اول: بخشی در داخل و خارج از ایران دلخوش هستند تا در سایه جنگ لفظی میان ایران و آمریکا، سود خود را ببرند. آن‌ها چشم به شکاف میان دولت و حاکمیت در ایران دوخته‌اند. داخلی ها در سایه این جنگ لفظی به دنبال زمین زدن و یک دوره ای کردن روحانی هستند وخارجی ها چشم به برانداختن کل نظام. دوم: اجازه ندادن به ترامپ برای اجماع جهانی علیه ایران. ترامپ گفته که گزینه نظامی برای ایران همچنان روی میز است. اما به خوبی می دانیم که ترامپ رای نیمی از مردم آمریکا را دارد که همان‌ها هم اتفاقا به ترامپ رای دادند چون گفته بود: «با هزینه های نظامی که در خاورمیانه صورت گرفت می شد سه بار آمریکا را ساخت.»

لذا او پشتیبانی افکارعمومی آمریکا را برای انجام چنین کاری به همراه ندارد. صرف‌نظر از اینکه توانایی نظامی این کار را هم ندارد. برای فهم این موضوع می توان به افغانستان و عراق نگاه کرد. امروز که افکارعمومی خود آمریکا هم با او همراه نیست، نباید طوری رفتار کرد که فردا روز، افکارعمومی داخلی هم ما را مقصر قلمداد کند. همچنان معتقدم که باید ازشنيده‌شنيدن «یک‌صدا» از ایران دفاع کرد. صدایی که «احساساتی» نیست.

رجزخوانی بی حاصل و هزینه ساز نیست. اما در عین حال «قاطعانه» موضع می گیرد. این مساله را در مورد عربستان شاهد بودیم. ایران به یاوه های وزیرخارجه عربستان پاسخ های احساسی نداد. در عوض، هم افکارعمومی داخل، علیه عربستان بسیج شد و هم عربستان، افکارعمومی و کشورها ی ديگر راعلیه ما بسیج کرد.ما درعین حال که به دوری از احساسات نیازمندیم به پاسخگویی هم احتیاج داریم. افکارعمومی داخلی نباید احساس کند،آدم سطح پایینی چون ترامپ می تواند به راحتی هر حرفی را بزند. لذا دوری از «رجزخوانی بی حاصل» الزامی است، اما «پاسخ گویی منطقی»هم لازم است.