نحوه‌ سوء استفاده از شارژ تلفن های اعتباری

وب سایت کلیک: اکثر مشترکین تلفن همراه تجربه‌ی خرید شارژ از طریق دستگاه‌های خودپرداز و کارت خوان را دارند. متاسفانه خلأهای قانونی و ضعف نظارتی بستر مناسبی را برای بروز تخلف در فروش شارژهای تلفن همراه فراهم کرده است. اما متخلفان چگونه از شارژ تلفن همراه سوء استفاده می‌کنند؟

ماجرای فروش شارژ تلفن همراه به این شرح است که درگاه‌های پرداخت مثل دستگاه‌های کارت خوان یا دستگاه‌های خودپرداز به عنوان شرکت‌های واسطه این شارژها را به صورت بسته‌ای یا اصطلاحا بالک از اپراتورهای تلفن‌همراه خریداری کرده و سپس در اختیار فروشندگانی که اصلی‌ترین آنها شرکت‌های پی‌اس‌پی هستند، قرار می‌دهد. این شرکت‌ها نیز بسته‌های شارژ را روی سامانه‌های خودشان بارگذاری کرده و به مرور به مشترکین خواهند فروخت.

ارائه شارژ تلفن از دو طریق برای شرکت‌های شاپرک سودآور است، شارژ را با تخفیف از شرکت‌های واسطه خریده و بدون تخفیف به مشترکین می‌فروشند بطور مثال شارژ ۵۰۰۰ تومانی را با ۲ درصد تخفیف به مبلغ ۴۹۰۰ تومان خریده و به همان مبلغ ۵۰۰۰ تومان به مشتری میفروشند، البته این اختلاف قیمت ممکن است به ۲۰۰ تومان نیز برسد. این مبالغ اگر چه به نظر ناچیز است اما در مقیاس بزرگ مبلغ قابل ملاحظه‌ای خواهد شد. علاوه بر این شرکت‌های پی‌اس‌پی از شاپرک بابت خدماتی که به مشتریان ارائه می‌دهد، کارمزد نیز دریافت می‌کند.

بر اساس گزارشی که شاپرک ارائه داده، در آذرماه گذشته ۱۸٫۳۳ درصد از تعداد کل تراکنش‌های انجام‌شده به منظور خرید شارژ و پرداخت قبض بوده‌ است که تقریبا ۳٫۳۵ درصد ازمجموع مبلغ تراکنش‌ها را به خود اختصاص می‌دهد. همچنین برآوردها‌ی انجام شده، حاکی از آن است که در سال گذشته حدود ۴۰۰ میلیارد تومان از ۲ هزار میلیارد تومان کارمزد دریافتی شرکت‌های پی‌اس‌پی از محل فروش شارژ تلفن‌ همراه بوده‌ است.

موضوع اصلی این گزارش اما فروش شارژ و درآمد آن نیست بلکه فسادی است که به صورت بالقوه در شیوه فروش شارژ تلفن‌ همراه از این طریق وجود دارد. برخی از تخلفاتی که هر از چند گاهی پلیس فتا یا سایر نهادها از وقوع یا کشف آنها در حوزه پرداخت الکترونیک و اپراتورهای تلفن‌ همراه خبرمی‌دهند ناشی از همین بستر مناسب وقوع تخلف است.

وقوع این تخلف از روش فروش شارژ منشاء می‌گیرد. بررسی‌های آماری حاکی از آن است که بخشی از شارژهای فروخته‌ شده به وسیله‌ی شرکت‌های پی‌اس‌پی‌ها که با اسم شارژهای پین شناخته می‌شوند و خریداران با استفاده از دستگاه‌های کارتخوان یا دستگاه‌های خودپرداز اقدام به خرید این شارژها می‌نمایند، به دلایل متفاوتی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. به عنوان مثال، یک خریدار چندین شارژ تلفن‌ همراه از یک کارتخوان می‌خرد و به علت فراموشی، گم کردن یا … ممکن است یکی از آن شارژها را مصرف نکند.

در اینصورت این شارژ در سامانه شرکت‌ پی‌اس‌پی که شارژ از طریق کارتخوان مربوط به آن به فروش رسیده، جزء موارد فروخته شده محسوب می‌شود و حال آنکه در سامانه اپراتورهای تلفن همراه این شارژ استفاده نشده به حساب می‌آید. بطور معمول اپراتورهای تلفن همراه در فواصل زمانی یک سال تا یکسال و نیم این شارژهای مصرف نشده را باطل می‌کند. برای مثال به تازگی یکی از اپراتورهای کشور شارژهای مصرف ‌نشده‌ی شهریور ماه سال ۹۳ باطل نمود.

نحوه‌ی انجام تخلف

برخی از موارد تخلف که تا کنون توسط پلیس فتا کشف شده، حاکی از آن است که متخلفان با تشکیل یک تیم، نخست سعی دارند که به شرکت‌های پی‌اس‌پی نفوذ کرده و اطلاعات شارژهایی که از این شرکت‌ها خریداری شده را به دست آورند. متخلفان این اطلاعات را با روشهای مختلفی از زد و بند با مسئولان گرفته تا اغفال کارکنان قسمتهایی که به این اطلاعات دسترسی دارند.

پس از به دست آوردن این اطلاعات کار تمام نشده، زیرا برای استفاده از آن باید بتوانند به اپراتورها نفوذ کنند. متخلفان بعد از اینکه اطلاعات شارژهای فروخته‌شده از پی‌اس‌پی به دست‌ آوردند، اطلاعات فوق را در اختیار عاملین خود در اپراتور قرار داده تا با تطبیق آنها با شارژهای مصرف ‌نشده، لیستی از شارژهای خریداری شده‌ که استفاده نگردیده‌اند را تهیه کنند.

حال متخلفان به سراغ همان شرکت پی‌اس‌پی رفته و به آنها پیشنهاد شراکت برای فروش دوباره‌ی تمام شارژهای مصرف نشده را می‌دهند. این معامله کاملا به نفع شرکت پی‌اس‌پی است زیرا این بار بابت فروش این شارژها هیچ هزینه‌ای را به اپراتور پرداخت نخواهد کرد.

کم و بیش همه‌ی مدیران شرکت‌های پی‌اس‌پی تجربه‌های متعددی از مراجعه این قبیل متخلفین و دریافت پیشنهاد برای ارائه اطلاعات و دریافت شارژهای فروخته‌شده در گذشته را دارند؛ آنان اظهار داشتند درصد پیشنهادی آنها برای شراکت در درآمد حاصل بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است. بخشی از اخباری که درباره تخلف کارکنان شرکت‌های پی‌اس‌پی منتشر می‌گردد نیز در زمینه‌ی همین قسم تخلفات است.

راه حل چیست؟

از آنجا که زمینه ساز اصلی وقوع این تخلفات، فروش شارژ به صورت پین است، کارشناسان حوزه پرداخت براین باورند که راه اصلی پیشگیری از وقوع این تخلفات، توقف این روش و متمرکز شدن بر روش فروش مستقیم است. در روش مستقیم، مشترکین شارژ مورد نیاز خود را بطور مستقیم از اپراتور و با استفاده از گوشی تلفن‌ همراه خود خواهد خرید و اعتبار خریداری‌ شده نیز مستقیما روی خط فعال می‌گردد.