دشمنان رونق تجارت جهانی

این در شرایطی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، سیاست‌های حمایت‌گرانه را در پیش گرفته و متعهد شده است که آمریکا را از موافقت‌‌نامه منطقه‌ای «شراکت ترانس پاسیفیک» خارج کند و به مکزیک و چین هشدار داده است که ممکن است با تعرفه‌های سنگین روبه‌رو شوند. صندوق بین‌المللی پول، سازمان تجارت جهانی و بانک جهانی در گزارش مشترک خود اعلام کردند رفتارهای ضد تجارت مدت‌ها قبل از انتخابات سال گذشته ریاست‌جمهوری آمریکا مشهود بوده است. با این وجود شاهد یک دوره طولانی بودیم که تجارت، هم برای کشورهای توسعه‌یافته و هم برای کشورهای درحال توسعه سودآور بود. براساس گزارش این نهادهای بین‌المللی: «باز کردن تجارت طی دهه‌های گذشته به رشد اقتصادی جهان کمک کرده است و موجب افزایش درآمدها در کشورهای توسعه‌یافته، اقتصادهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه شده است، اما یک دوره طولانی از رشد اقتصادی ناامید‌کننده و توجه نکردن به کسانی که توسط عواملی مانند تجارت، جهانی‌شدن و تکنولوژی به عقب رانده شده‌اند، موجب افزایش بدبینی نسبت به تجارت آزاد و باز در برخی مناطق جهان شده است. این مساله را می‌توان با برقراری ارتباط بهتر با مزایای تجارت و تقسیم بهتر این مزایا با کسانی که از تجارت آسیب دیده‌اند، مهار کرد و این اقدام برای احیای یک رشد اقتصادی قوی و فراگیر جهانی ضروری است.»

این گزارش در شرایطی منتشر می‌شود که قرار است هفته آینده اجلاس بهاره صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در واشنگتن برگزار شود. این دو نهاد بین‌المللی قرار است در اجلاس خود بر اهمیت مقابله با حمایت‌گرایی و حصول اطمینان از توزیع عادلانه‌تر مزایای رشد، تاکید کنند. این در شرایطی است که سازمان تجارت جهانی از سال ۲۰۰۱ درگیر تکمیل «مذاکرات آزادسازی تجارت دور دوحه» است. این مذاکرات، مذاکراتی پیچیده و چند جانبه شامل بیش از ۱۶۰ کشور است.

این سه سازمان اعلام کردند قصد دارند «بر نقش سیاست‌های داخلی حمایت‌گرایانه تاکید کنند و توجهات را به سوی آن دسته از افراد و جوامعی که در خطر عقب‌ماندگی قرار دارند، جلب کنند. در این میان سیاست‌های کلیدی همچون آموزش، حمایت موقت از درآمدها، کمک به جست‌وجو برای شغل و کمک به تغییر هدفمند تجارت از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. علاوه بر آن، راهکارهایی ورای حوزه نیروی کار، همچون مسکن و سیاست‌های منطقه‌ای نیز مورد نیازند.» در این بیانیه ضمن تایید این موضوع که قراردادهای تجاری دوجانبه و منطقه‌ای نقش مهمی را در رونق تجارت جهانی ایفا می‌کنند، آمده است که وجود یک نظام جهانی تجارت بر پایه اصول سازمان تجارت جهانی حیاتی بوده است. این نهادها اعلام کردند: «قوانین قدرتمند و به‌درستی اجرا شده تجاری می‌توانند موجب افزایش رقابت شوند و به شهروندان این اطمینان را بدهند که تجارت جهانی منصفانه است.» صندوق بین‌المللی پول با اشاره به رشد نه‌چندان قوی اقتصاد جهان اعلام کرد این شائبه که منافع به‌جا مانده از رشد اقتصادی اغلب به درستی به اشتراک گذاشته نشدند، موجب تقویت مخالفت‌ها با یکپارچه شدن اقتصادی شده است و سیاست‌های حمایت از صنایع داخلی را ترویج کرده است. صندوق افزود که افزایش نابرابری موجب بروز تنش‌های اجتماعی می‌شود و این موضوع رشد اقتصادی جهان را کند می‌کند. صندوق بین‌المللی پول در یکی از فصل‌های «گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهان ۲۰۱۷» که قرار است به‌طور مفصل به‌زودی منتشر شود، به موضوع تجارت پرداخته است. در این فصل با عنوان «تبدیل تجارت به موتور رشد برای همه» آمده است: «نقشی که تجارت در اقتصاد جهان ایفا می‌کند بسیار حیاتی است. افزایش یکپارچه‌سازی تجارت کمک کرده است تا رشد اقتصادی در اقتصادهای در حال توسعه و توسعه یافته طی نیمه دوم قرن بیستم افزایش یابد. از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی اما کند شدن گام اصلاحات تجاری، افزایش حمایت گرایی پس از بروز بحران مالی و خطر بروز بحران‌های بعدی موجب شد تجارت جهان، تولید و رشد درآمد دچار افت شود. همزمان، روند تجارت جهانی موجب شد بسیاری از افراد و جوامع از آن جا بمانند، حتی در جوامع پیشرفته. بی‌شک از بین رفتن مشاغل در برخی بخش‌ها یا مناطق در اقتصادهای پیشرفته تا حدود زیادی ناشی از تغییرات تکنولوژیک هستند نه تجارت.