ترمیم شکاف درآمد - هزینه خانوار

مرکز آمار نتایج حاصل از طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوارهای شهری در سال ۱۳۹۴ را منتشر کرد. بر مبنای اطلاعات منتشرشده هر خانوار شهری ایرانی در سال ۱۳۹۴ به‌طور میانگین ۸/ ۲۷ میلیون تومان درآمد داشته است. مرکزآمار میزان هزینه متوسط هر خانوار شهری ایرانی در سال ۱۳۹۴ را نیز معادل با حدود ۲۶/۲ میلیون تومان گزارش کرده‌است. بررسی نتایج حاصل از آمارگیری درآمد و هزینه در چند سال اخیر نشان می‌دهد که طی دو سال منتهی به زمان گزارش‌شده شاخص‌های معرف رفاه در بودجه خانوار تقویت شده است. ادعایی که یک گواه آن میزان افزایش بیشتر درآمد میانگین خانوار طی بازه سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ در قیاس با هزینه‌ها بوده است. گواه دیگر این ادعا کاهش سهم مواد خوراکی در هزینه‌های خانوار است. بر مبنای اطلاعات مرکز آمار ایران این نسبت طی سه سال منتهی به زمان گزارش شده در یک روند نزولی مستمر، از ۲۷ درصد به ۲۳ درصد کاهش یافته است.

ادامه سبقت درآمد از هزینه

افزایش سهم غیرخوراکی‌ها

بر مبنای آمارهای منتشرشده از سوی مرکز آمار، در سال ۱۳۹۴ هر خانوار ایرانی سالانه به‌طور میانگین رقمی معادل با حدود ۳/ ۶ میلیون تومان از درآمد خود را صرف خرید مواد خوراکی و دخانیات کرده؛ رقمی که در مقایسه با سال پیشین در حدود ۴/ ۷ درصد افزایش یافته است. همچنین بر مبنای گزارش منتشرشده در سال ۱۳۹۴ هر خانوار ایرانی معادل حدود ۷۵ درصد (معادل با ۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان) از هزینه‌های خود را صرف خرید کالا و مواد غیرخوراکی کرده است. رقمی که در مقایسه با سال پیشین در حدود ۱/ ۱۳ درصد افزایش یافته است. یکی از نسبت‌هایی که می‌تواند تا حدودی به‌عنوان یکی از شاخص‌های معرف وضعیت رفاه خانواده در نظر گرفته شود سهم هزینه‌های غیرخوراکی در سبد خانوار است. افزایش این نسبت نشان‌دهنده این واقعیت است که خانواده از نظر اقتصادی تواناتر شده است؛ چراکه علاوه بر تامین نیازهای اساسی‌تر خود(هزینه‌های خوراکی)، توانسته است سایر نیازهای خود را نیز پوشش دهد. بررسی آمار مربوط به سهم مواد خوراکی و دخانی در سبد هزینه‌ای خانوار نشان می‌دهد که پس از افزایش سهم مواد خوراکی در هزینه‌ خانوارهای شهری در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱، سهم این نیازهای بنیادی در هزینه خانوار کاهش پیدا کرده است. مقایسه آمار مربوط به تورم خوراکی این فرضیه را تقویت می‌کند که کاهش بی‌سابقه تورم مواد خوراکی، از بیش از ۵۰ درصد در سال ۱۳۹۱ به کمتر از ۱۰ درصد در سال ۱۳۹۳ یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش سهم اختصاص داده شده به کالاهای خوراکی در سال ۱۳۹۳ بوده است. این در حالی است که میزان هزینه خانوارهای برای تامین مواد خوراکی و دخانی طی دو سال گذشته به ترتیب ۵/ ۵ و ۴/ ۷ درصد (در مجموع ۳/ ۱۲ درصد) رشد کرده است. بنابراین خانوارهای ایرانی طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ ضمن افزایش هزینه‌کرد خود برای تامین مواد خوراکی، بخش بیشتری از درآمد خود را صرف تامین کالاهای غیرخوراکی کرده‌اند.

تهرانی‌ها در سربه‌سر هزینه درآمد