سیاست «چرچیلی» نخست‌ وزیر بریتانیا

روزنامه شرق: تصمیم غیرمنتظره «ترزا می»، نخست‌وزیر محافظه‌کار بریتانیا، در روز سه‌شنبه ١٨ آوریل برای برگزاری انتخابات زودرس پارلمانی در ماه ژوئن احزاب اپوزیسیون این کشور را غافلگیر کرد. در تاریخ ٢٣ ژوئن سال ٢٠١٦ مردم بریتانیا در همه‌پرسی برای خروج از اتحادیه اروپایی موسوم به «برگزیت» شرکت کرده و با رأی موافق ٥٢ درصد به تصمیم خروج رأی موافق دادند.

بعد از فرونشستن التهابات ناشی از پذیرش برگزیت خانم ترزا می ‌در تاریخ ٢٨ مارس ٢٠١٧ با ارسال نامه رسمی به شورای اروپایی به صورت قانونی طبق ماده ٥٠ «پیمان لیسبون» مذاکرات برای خروج را آغاز کرد. تصمیم جدید نخست‌وزیر برای برگزاری انتخابات زودرس پارلمانی از یک طرف ناشی از سختی روند خروج و اختلافات دولت و اکثریت اعضای پارلمان درخصوص برنامه و شیوه اجرای همین مکانیسم ماده ٥٠ و منافع بریتانیا خواهد بود که همه احزاب اپوزیسیون دولت را به پنهان‌کاری و دورزدن پارلمان متهم می‌کنند.

به‌همین‌دلیل این تصمیم در پی تشدید تنش‌ها در پارلمان حول برنامه نخست‌وزیر برای اجرائی‌کردن مکانیسم خروج از اتحادیه اروپایی اتخاذ شده است. خانم می‌ ضمن انتقاد از احزاب اپوزیسیون و تأکید بر این نکته که با اکراه به این جمع‌بندی رسیده است، می‌گوید «در هفته‌های اخیر حزب کارگر تهدید کرده علیه توافق نهایی که با اتحادیه اروپا داشتیم رأی دهد. لیبرال‌دموکرات‌ها گفته‌اند می‌خواهند بر سر تلاش‌های دولت مانع‌تراشی کنند و حزب حاکم اسکاتلند می‌خواهد ضد قانونی که رسما عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا را لغو کرده، رأی دهد. اعضای غیرمنتخب مجلس اعیان هم نشان داده‌اند در هر مرحله با ما سر جنگ دارند». بدون تردید تمام این نکاتی که خانم ترزا می ‌به آن اشاره می‌کند واقعیاتی است که هم‌اکنون فضای سیاسی این کشور را به‌شدت تحت‌تأثیر خود قرار داده و در ذات اجرائی‌کردن برگزیت و به تعبیری توافق طلاق بین جزیره بریتانیا و اتحادیه اروپایی از قبل نیز پیش‌بینی می‌شد.

اما دراین‌میان یک سیاسی‌کاری و فرصت‌طلبی حزبی هم خود را به رخ می‌کشد و آن اینکه حزب محافظه‌کار و خانم می ‌که می‌دانند در جریان مذاکرات بسیار سختی که در پیش است به‌مرور اعتبار خود را از دست می‌دهند، از هم‌اکنون تصمیم گرفته‌اند انتخابات زودرس پارلمانی را در شرایطی برگزار کنند که بخش بزرگی از افکار عمومی اعتقاد دارند در وضعیت کنونی باید یک دولت باثبات و قدرتمند در مقابل اتحادیه اروپایی برای مذاکرات و توافقات وجود داشته باشد.

مذاکرات حول خروج از اتحادیه اروپایی بدون شک بسیار پیچیده و مشکل خواهد بود به‌ویژه از آنجا که در همان ابتدا رهبران اروپایی به خواست دولت لندن مبنی بر مذاکرات هم‌زمان حول خروج و آینده روابط بین بریتانیا و اتحادیه اروپایی جواب منفی دادند. هم‌اکنون موضوعات مورد اختلاف دو طرف از اهمیت زیادی برخوردار است و برای هر کدام از طرفین مذاکرات توافق حول آنها بسیار سخت خواهد بود. موضوع جایگاه حقوقی سه ‌میلیون اتباع کشورهای عضو اتحادیه اروپایی در خاک بریتانیا و یک ‌میلیون بریتانیایی ساکن در حریم اتحادیه، مناقشه حول وضعیت حقوقی منطقه «جبل‌الطارق» که به گفته اروپاییان باید مذاکرات جداگانه بین لندن و مادرید برای توافق حول آن انجام گیرد، توافق‌نامه تجاری و بازرگانی بین بریتانیا و اتحادیه اروپایی و درخواست پرداخت مبلغی حول ٢٥ تا ٦٥‌ میلیارد یورو از طرف بریتانیا به اتحادیه به‌عنوان بدهکاری‌های معوقه و جریمه خروج از جمله این مسائل است.

به‌همین‌دلیل خانم می ‌که با روی‌کارآمدن «دونالد ترامپ» در آمریکا موقعیت بین‌المللی خود را تثبیت‌شده‌تر می‌پندارد، تهدید کرده است چنانچه اتحادیه اروپایی بخواهد در جریان مذاکرات سخت‌گیری کند لندن نیز به همکاری‌های خود با اتحادیه حول مبارزه با جرائم و تروریسم پایان می‌دهد. تصمیم اخیر نخست‌وزیر برای برگزاری انتخابات پارلمانی بدون تردید در راستای تقویت مواضع دولت و حزب محافظه‌کار بریتانیا در پارلمان انجام شده است. خانم می ‌برای این تصمیم روی تشتت موجود در حزب «کارگر» به‌عنوان اصلی‌ترین حزب اپوزیسیون و افول اعتبار حزب ملی‌گرای «استقلال» حساب ویژه‌ای باز کرده است.

وی به‌خوبی می‌داند در شرایط کنونی که مذاکرات با اتحادیه برای خروج در پیش است بخش بزرگی از رأی‌دهندگانِ نگران از بی‌ثباتی و نقض منافع گرایش به یک دولت قدرتمند خواهند داشت و امروز نیز تنها گزینه پیش‌ِروی آنان دولت تحت رهبری حزب محافظه‌کار است. از آنجا که مواضع ترقی‌خواهانه «جرمی کوربین»، رهبر حزب کارگر، بیشتر منافع طیف چپ، طبقات پایین و سندیکاهای کارگری را نمایندگی می‌کند و الیگارشی حزبی در مقابل وی به‌صف شده‌اند، رقیب محافظه‌کار روی این تشتت و اختلافات درونی حزب رقیب حساب ویژه‌ای باز کرده است.

دوران رشد و اقبال بخشی از رأی‌دهندگانِ به راست افراطی از جمله حزب استقلال هم بعد از برگزیت به پایان رسیده است و هم‌اکنون افول شتابنده این حزب و کناره‌گیری «نایچل فاراژ» از رهبری آن تقریبا هیچ شانسی را برای کسب کرسی‌های پارلمان برای آنان باقی نمی‌گذارد. نظرسنجی‌ها هم نشان می‌دهد هم‌اکنون حزب محافظه‌کار نسبت به رقبای خود از اقبال خوبی برخوردار است و سیاست‌مداران روباه‌صفت انگلیسی به‌خوبی می‌دانند در هنگامه یک جنگ یا تصمیم بزرگ فقط یک دولت مقتدر خواهد توانست منافع بریتانیا را در مقابل رقبا حفظ کند. اما این تنها یک وجه از مسئله است که به‌شدت مورد توجه ترزا می ‌و حزب محافظه‌کار قرار دارد در صورتی که پتانسیل کوربین برای بسیج افکار عمومی حول یک برنامه مترقی می‌تواند بسیاری از این معادلات را بر هم ریخته و قمار بزرگ خانم می‌ را به یک باخت یا حداقل ناکامی از یک پیروزی بزرگ تبدیل کند.