شبِ عجیب دانشگاه آزاد

شهروند نوشت: صفحات اجتماعی خبرگزاری‌ها و رسانه‌های مختلف در روزهای گذشته، گزارش و گفت‌و‌گوهای متفاوتی در دفاع یا انتقاد از عملکرد «حمید میرزاده» که تا ظهر دیروز ریاست دانشگاه آزاد را به عهده داشت، منتشر کردند؛ فضایی که از جلسات پنهانی یا تلاش برای تغییر مدیریت کلان این دانشگاه حکایت داشت و درنهایت دیروز با یک جلسه فوق‌العاده و غیرمنتظره هیأت امنا، «علی‌محمد نوریان» جایگزین میرزاده شد.

روزنامه «کیهان» هم در شماره دیروز خود و در گزارشی با عنوان «کارشناسان و شخصیت‌های سیاسی مطرح کردند: دانشگاه آزاد در انتظار تغییرات اساسی» از لزوم تغییر ریاست سخن گفت تا انتظار این روزنامه در همان روز به‌وقوع بپیوندد؛ این در حالی ‌است که بسیاری از کارشناسان دانشگاه و اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، اطلاعی از جلسه فوق‌العاده هیأت امنا نداشتند و از همکاری نزدیک تیم مدیریت دانشگاه آزاد با کمیسیون آموزش سخن می‌گفتند.

در جلسه فوق‌العاده هیأت امنا چه گذشت؟

هیأت امنا دانشگاه آزاد اسلامی که عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری در مورد این دانشگاه است، ۱۰ عضو دارد؛ سه نفر از اعضای هیأت موسس (علی‌اکبر ولایتی، سیدحسن خمینی، عبدالله جاسبی)، رئیس دانشگاه (حمید میرزاده)، وزیر بهداشت (سید حسن قاضی‌زاده ‌هاشمی) و وزیر علوم (محمد فرهادی)، رئیس نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها (محمد محمدیان) و سه نفر از اعضای هیأت علمی تمام‌وقت دانشگاه‌ها (بهمن یزدی، فریدون عزیزی، فرهاد دانشجو). آن‌طور که رسانه‌های نزدیک به جریان سیاسی اصولگرا گزارش دادند جلسه دیروز این هیأت به درخواست چهار نفر از اعضا، مطابق تبصره یک ماده ١١ اساسنامه این دانشگاه و به ریاست «علی‌اکبر ولایتی» تشکیل شد. بر اساس گزارش «تسنیم»، اعضای هیأت امنا در این جلسه پس از بحث و بررسی فراوان رأی‌گیری کردند و بنا به تصمیم اکثریت اعضا مقرر شد میرزاده در یک هفته از ریاست استعفا كند و در غیر این‌ صورت او خود به ‌خود برکنار خواهد شد. وزرای علوم و بهداشت به‌عنوان دو تن از اعضای حقوقی هیأت امنای دانشگاه آزاد پس از اظهار نظرات خود در این جلسه برای شرکت در جلسه هیأت دولت از جلسه خارج شدند با این حال جلسه با حضور هفت نفر ادامه یافت و بنا به تصمیم اکثریت آنها، «علی‌محمد نوریان» به‌عنوان «سرپرست موقت» دانشگاه آزاد منصوب می‌شود.

تغییر رئیس دانشگاه آزاد در حالی اتفاق افتاده که حتی دوران ۴ ساله ریاست میرزاده به پایان نرسیده ‌است و برای این تغییر، جلسه‌ای فوری تشکیل شده است؛ موضوعی که به شائبه سیاسی‌‌بودن این تغییر دامن‌زده است. میرزاده در ۲۷ شهریور ٩٢ با رأی ٦ نفر از هیأت امنای دانشگاه آزاد وقت (اکبر‌هاشمی رفسنجانی، سیدحسن خمینی، سیدحسن قاضی زاده‌هاشمی، جعفر توفیقی، حمید میرزاده و بهمن یزدی) سرپرستی این دانشگاه را عهده‌دار شد و در اواخر آبان همان ‌‌سال با رأی مثبت اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی رسما ریاست دانشگاه آزاد اسلامی را به عهده گرفت.

از تعامل مدیریت دانشگاه با مجلس تا بی‌خبری از تغییر

عصر دیروز و در حالی‌که جلسه فوق‌العاده هیأت امنا دانشگاه آزاد اسلامی در حال بررسی تغییر ریاست این دانشگاه بود، کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی هم جلسه تخصصی خود را داشت ولی آن‌‌طور که سخنگوی این کمیسیون به «شهروند‌» می‌گوید در این جلسه هیچ صحبتی درباره مدیریت دانشگاه آزاد نشد. «میرحمایت میرزاده» ساعتی پیش از انتشار خبر تغییر ریاست دانشگاه آزاد، از همکاری و تعامل تیم مدیریت دانشگاه با مجلس سخن گفته بود: «در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس هیچ صحبتی مبنی بر لزوم تغییر در دانشگاه آزاد نشده است و تعامل خوبی بین دانشگاه آزاد و کمیسیون وجود دارد. در دومین جلسه این کمیسیون در ‌سال جدید، ریاست دانشگاه آزاد و معاونانش حضور پیدا کردند و گزارشی از عملکرد خود ارایه دادند.

در این جلسه اعضا سوالات منطقی را مطرح کردند و آنها هم جواب دادند. الان هیچ مشکلی بین کمیسیون و مدیریت دانشگاه آزاد وجود ندارد بلکه رابطه کاملا تعاملی است اگرچه ممکن است بعضی از اعضا نظر انتقادی خود را داشته باشند.»

علاوه‌بر این، دیروز و پیش از این تغییر، یکی از منتقدان جدی عملکرد میرزاده در گفت‌و‌گو با «شهروند» از دلایل انتقادات خود سخن گفت. «علیرضا سلیمی»، دبیر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با اشاره به این‌که دانشگاه آزاد دچار حاشیه شده است، گفت: «مدیریت دانشگاه نیاز به تحرک بیشتری دارد. دانشگاه آزاد دچار حاشیه شده و باید از این حاشیه‌ها خارج شود. راندمان این دانشگاه در حد انتظار نیست و برداشت ما این است که این مجموعه باید در فضایی شاداب‌تر به کار خود ادامه دهد که البته اختیار با هیأت امناست و آنها باید تصمیم بگیرند.»

دبیر کمیسیون آموزش مجلس ادامه می‌دهد: «بعضی از انتصابات صورت‌گرفته در این دوره مسأله داشتند و سیستم قبیله‌گرایی بود. جذب هیأت علمی سفارشی و اعمال نفوذها هم در این دوره مشهود بود. بعضی افراد به دلیل این‌که چاپلوسی نمی‌کنند کنار گذاشته می‌شوند و تیم مدیریت افراد دلسوز و منتقد را برنمی‌تابند و با انتقادات برخورد زیادی می‌شود. تصمیمات گزینشی شده است که باعث ایجاد رکود شده و کیفیت آموزشی کاهش پیدا کرده است.» سلیمی راهکار خود برای برون‌رفت از این شرایط دانشگاه آزاد را هم با این جمله بیان می‌کند «آقای دکتر ولایتی باید تحرک و شرایط جدیدی ایجاد کند.»؛ راهکاری که به تغییر ریاست اشاره دارد و در عمل و ساعتی بعد اتفاق افتاد. این نمایند مردم در مجلس شورای اسلامی بعد از انتشار خبر این تغییر هم درباره سرپرست جدید این دانشگاه و این‌که «آیا نوریان مي‌تواند خواسته‌های منتقدان را برآورده کند؟» می‌گوید: «من گزینه جدید را نمی‌شناسم ولی از ایشان تعریف شنیده‌ام و امیدوارم بتواند دانشگاه را مدیریت کند و فضای سیاسی حاکم بر دانشگاه را تغییر دهد و در نقش مصلح دانشگاه ظاهر شود.»

دانشگاه آزاد را باید از نظر علمی توسعه داد نه فیزیکی

امیراسماعیل آذر، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی و عضو شورای راهبردی دانشگاه آزاد اسلامی است. او خبر تغییر ریاست دانشگاه آزاد را شنیده و به «شهروند» می‌گوید: «هر مدیری که می‌آید به‌ویژه کسی مانند آقای میرزاده، تلاش می‌کند تا سازندگی داشته باشد.

آقای میرزاده هم تا حدودی در این زمینه موفق بوده اما آن چیزی که در دانشگاه آزاد اهمیت دارد و باید دنبال شود، علمی شدن دانشگاه است و هر کس که بتواند دانشگاه را از بی‌سوادی خارج کند، می‌تواند مفید باشد.» او معتقد است که شاید میرزاده وقت کافی برای به سرانجام رساندن پروژه علمی کردن دانشگاه آزاد را نداشته است: «علمی کردن دانشگاه آزاد راه طول و درازی دارد، هر چند که آقای میرزاده تلاش خود را بجا آورد، اما نکته‌ای که وجود دارد این است که در تمام طول تاریخ دانشگاه آزاد، این اتفاق آن‌طور که باید، صورت نگرفته است، چرا که مدیران باید شخصیت‌هایی مبتکر، جدی و دانشمند باشند و از هر نظر مقتدر. طبعا چنین مدیرانی در همه سطوح کشور کم هستند، اما شاید اگر مدیران دانشگاه آزاد قدرت بیشتری داشتند، می‌توانستند اقدامات بهتری در دانشگاه آزاد انجام دهند.»

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد ادامه می‌دهد: «مثلا در یکی از شهرهای کوچک خوزستان، رشته دکترای زبان و ادب فارسی وجود دارد، این دانشگاه، استاد تمام و دانشیار ندارد و تنها ٥، ٦ استادیار دارد، طبیعی است که دانشجویان این دانشگاه نمی‌توانند به اقتدار علمی در فارغ‌التحصیلی برسند. حتی رئیس این دانشگاه، دانشجوی نوپایی است. چنین روندی در زمینه‌های مدیریت می‌تواند به علم ضربه بزند، هر چند که آقای میرزاده تا جایی، موفقیت‌هایی در این زمینه به دست آورد.»

او به انتظاراتی که از رئیس جدید دانشگاه آزاد می‌رود، اشاره می‌کند: «انتظار است که رئیس دانشگاه آزاد، نخستین نگاه خود را به‌طور جدی، به علمی شدن دانشگاه و ترفیع و ارتقای علم متمرکز کند و معتقدم که رئیس جدید هم حتما می‌تواند در این زمینه بکوشد. تا جایی که من اطلاع دارم، آقای نوریان، یک شخصیت علمی است.» به گفته این استاد دانشگاه، ریاست جدید باید بتواند دانشگاه آزاد اسلامی را نه از نظر توسعه فیزیکی، بلکه از نظر علمی هم به بالاترین استانداردهای ممکن برساند