ارزیابی تاکتیک نامزدها در مناظره زنده

روزنامه ایران: پرده اول مناظره‌های انتخاباتی با اما و اگرهای زیادی تمام شد. ۴ نامزد از ۶ نامزد حاضر در انتخابات ریاست جمهوری بابت موضوعات مختلفی به کمیسیون تبلیغات شکایت کرده‌اند.

هر طرفی خود را برنده مناظره اول می‌داند و در فضای عمومی این سؤال مطرح است که چرا در این مناظره برنامه‌های نامزدها مورد بررسی و نقد جدی قرار نگرفت؟ محمد سلامتی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و پرویز سروری، چهره اصولگرا در گفت‌وگو با «ایران»، نقدهایی را به این برنامه وارد می‌دانند.

مرز اخلاق کجاست؟

مهم‌ترین نقد آنها به شکل برخورد نامزدهای حاضر در مناظره با یکدیگر است. با این تفاوت که هر کدام این نقد را ناظر به طرف مقابل می‌دانند. محمد سلامتی معتقد است که دو نامزد اصلی اصولگرایان در این برنامه رو به طرح مسائل غیر واقعی آورده‌اند و از مسیرهای غیراخلاقی در پی اثبات خود هستند. او می‌گوید: «اینکه در یک مناظره تلویزیونی با وقت محدود مسائلی کاملاً غیرواقعی و غیر مستند مطرح شود تا با این روش طرف مقابل را در گوشه رینگ قرار دهیم، رفتاری اخلاقی و اسلامی نیست.» این چهره اصلاح‌طلب می‌افزاید: «اینکه افرادی بیایند و برای رسیدن به قدرت مرزهای اخلاق را پشت سر بگذارند، به آن معناست که عملاً ما راه دموکراسی‌های غیراخلاقی و غیر دینی غربی را در پیش گرفته‌ایم.»

سلامتی می‌افزاید: «بعد از مناظره مشخص شد که بسیاری از گفته‌های دو نامزد اصولگرا صحت نداشته و حتی برخی از اتهامات ایشان به دولت دروغ بوده است که قطعاً چنین روشی برای کسب رأی مذموم است و اگر ایشان یا دیگران عمدی نداشتند، باید تاکنون اظهارات خود را تصحیح می‌کردند، نه اینکه همچنان بر آن پافشاری کنند.» وی در مقابل برخورد اسحاق جهانگیری را در چارچوب «اخلاق» دانسته و می‌گوید: «ایشان هر چند با یکی از نامزدها وارد چالش شد اما شاهد بودیم که مرز اخلاق را رد نکرد و سخنی خلاف واقع را بر زبان نیاورد.»

در مقابل اما این پرویز سروری است که اعتقاد دارد: «طرح نقد از سوی نامزدها به رئیس جمهوری و دولت مستقر کاملاً عادی است و نباید آن را خارج از محدوده اخلاق دانست.»

این چهره سیاسی اصولگرای عضو شورای مرکزی جمنا معتقد است که «نامزدهای اصولگرا در این مناظره سخنی خلاف واقع بیان نکردند و هر چه گفته شد، طرح مسائل مبتلابه جامعه بود که متأسفانه از سوی دولت نسبت به آن بی‌توجهی صورت می‌گرفت.» سروری اصل نامزدی اسحاق جهانگیری را مورد نقد قرار داده و می‌افزاید: «هیچ وقت نه در تاریخ ما و نه در دنیا این گونه نبوده که از دولت مستقر عملاً دو نفر وارد انتخابات شوند تا با گرفتن وقت بیشتر بتوانند از فضای رقابت بهره‌برداری کنند.»

تاکتیک‌های جریان‌ها در مناظره

اما این دو چهره درباره تاکتیک‌های دو جریان سیاسی در این مناظره‌ها هم نظرات متفاوتی ارائه می‌کنند. محمد سلامتی معتقد است که جریان رقیب دولت اصل برنامه انتخاباتی خود را بر پایه تخریب دستاوردها و نفی عملکرد دولت بنا کرده است و خود برنامه مدونی برای اداره کشور ندارد. او می‌گوید: «دولت یازدهم در چهار سال گذشته این امکان را نداشت که از تریبون‌های مختلف دستاوردها و عملکرد خود را اطلاع دهد و از خود دفاع کند و اکثر تریبون‌ها هم به ضرر دولت کار می‌کردند. انتخابات موعد خوبی بود که دولت بی‌واسطه‌تر حرف خود را بزند و اکنون اصولگرایان می‌خواهند با خراب کردن این بازی از طریق طرح مسائل غیرواقعی، سیاه نشان دادن اوضاع و دادن شعارهای بزرگ موقعیت را از دولت بگیرند.»

این فعال اصلاح‌طلب ادامه می‌دهد: «با توجه به هجمه سنگین نامزدهای اصولگرا به نظر می‌رسد که دولت هم می‌خواهد با تمام توان در قدم اول از خود در برابر حمله‌ها دفاع کند و در قدم دوم پیام خود را منتقل کند که ورود آقای جهانگیری به انتخابات هم از همین زاویه بوده است.»

در مقابل سروری معتقد است که دولت به عنوان دولت مستقر در مناظره‌ها در حال فرار به جلو است. او می‌گوید: «دولت مستقر برای دو دوره‌ای شدن و پیروزی در انتخابات باید گزارش عملکرد خود را به مردم ارائه دهد و از کارنامه خویش بگوید، نه اینکه مثل چهار سال قبل به شعار دادن روی بیاورد. حال آنکه متأسفانه آقایان بدون تبیین کارنامه دولت و پاسخ به مسائلی که وجود دارد تنها شعار مطرح می‌کنند.»

وی البته درباره شعارهای نامزدهای اصولگرا هم توضیح می‌دهد: «این شعارها بسیار طبیعی هستند، چون هر نامزدی در برابر دولت مستقر در پی ترسیم چشم‌انداز خود از آینده است و می‌خواهد افقی برای حل مشکلات پیش رو بر اساس گرایش‌ها و اولویت‌های خود به وجود بیاورد. هر چند معتقدم برای این چشم‌انداز در نهایت باید برنامه‌ای نیز ارائه شود تا رأی دهندگان از زیربنای شعارهای داده شده اطمینان خاطر پیدا کنند.»

مناظره؛ ظرف نامناسب معرفی نامزدها

در نهایت اما هر دو چهره اصولگرا و اصلاح‌طلبی که درخصوص مناظره‌های انتخاباتی با «ایران» گفت‌وگو کردند، معتقد بودند این برنامه‌ها به شکل جدی می‌تواند به رأی مردم جهت دهد و با شرایط فعلی برگزاری آن شاید این جهت چندان جهت مثبتی نباشد. پرویز سروری در این خصوص می‌گوید: «مناظره‌ها فعلاً با این فضا هیجان محور هستند و فضای آنها شبیه فضای رقابت ورزشی شده و این از اساس با نفس اطلاع‌رسانی برای یک انتخاب آگاهانه توسط مردم در تضاد قرار دارد و باید دوباره در جهت‌گیری آن تجدید نظر کرد.»

محمد سلامتی نیز معتقد است: «اساساً مدت زمان کم تبلیغات ریاست جمهوری و فشردگی برنامه‌ها و همین طور طراحی نه چندان مناسب مناظره این امکان را نمی‌دهد که نامزدها بتوانند تصویر دقیق و درستی از خود به جامعه نشان دهند و این آفتی است که شاید باعث جهت‌گیری‌های نامناسبی در رأی مردم هم بشود.»