تحلیلی بر ارتباط انتخابات و پوپولیسم

مجید‌سلیمی بروجنی در روزنامه شرق نوشت: انتـخـابـات ریاست‌جمهــوری دوازدهــم آرام‌آرام بـه روزهـای سرنوشت‌سازش نزدیک می‌شود.

دو جریان سیاسی کشورمان در حالی به استقبال انتخابات ریاست‌جمهوری می‌روند که اصلاح‌طلبان از ماه‌ها پیش با اعلام حمایت رسمی از روحانی تکلیف خود را روشن کردند، اما اصولگرایان تا امروز نمي‌‌دانند از بین قالیباف، رئیسی و میرسلیم چه کسی باید تا پایان رقابت در بازی بماند.

در چند روز اخیر شاهد بوده‌ایم که کاندیداهای مخالف دولت تلاش بسیاری کرده‌اند که به کمک ابزار یارانه‌ها و وعده‌ چندبرابر‌كردن آن، اعتماد مردم را به سمت خود جلب کنند. تجربه نشان داده که شعارهای پوپولیستی جاهایی مورد استقبال زیاد قرار می‌گیرند که بستر مناسبی برای آنها وجود داشته باشد. اوج رفتارهای پوپولیستی را در دولت‌های نهم و دهم شاهد بودیم. پرداخت یارانه نقدی مستقیم به مردم یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات تاریخی نظام سیاسی ایران بوده است.

روند شکست این طرح تا آنجا پیش رفت که بانک مرکزی در دولت دهمِ ناگزیر به چاپ پول بدون پشتوانه، پول بین مردم توزیع می‌کرد و آن هم درحالی‌که با کاهش ارزش پول ملی بر اثر سیاست‌های غلط دولت، ارزش دارایی‌های ملت و ازجمله همان مقدار یارانه پرداختی به یک‌سوم تقلیل یافته بود. به اعتقاد کارشناسان، پرداخت یارانه مثلا ٢٥٠هزارتومانی تنها به یک شکل امکان‌پذیر است و آن هم چاپ پول بدون پشتوانه است.

نقدینگی کاذب در جامعه تزریق و درنهایت ارزش پول کشور را نابود کند. همه ما تجربه موج وحشتناک تورمی در دولت دوم محمود احمدی‌نژاد را از ياد نبرده‌ایم. در همان سال‌ها دیدیم که چقدر این تورم به زندگی و معیشت مردم ضربه زد و تبعات جبران‌ناپذیری را خصوصا برای طبقات فرودست جامعه به وجود آورد. به‌هرحال زمانی که تورم همین‌طور بالا برود، زمانی می‌شود که همان ٢٥٠ هزار تومان هم دیگر ارزشی نخواهد داشت. تجارب گذشته نشان داده است شیوه تأمین منابع مالی این‌گونه سیاست‌ها، اغلب به تورم دامن زده که هم مهم‌ترین دستاورد دولت یعنی کنترل و تک‌رقمی‌کردن تورم را با مخاطره روبه‌رو می‌کند و هم مجددا موجب اتلاف بخش مهمی از آثار مثبت افزایش یارانه برای گروه‌های کم‌درآمد می‌شود. خوشبختانه در چند هفته اخیر مردم رغبتی به وعده‌های یارانه چندبرابری نشان ندادند.

بنابراین تا زمانی که این موضوع از سوی مردم جدی گرفته نشود، نمی‌تواند آنچنان تأثیری در اقتصاد بگذارد. به‌هرحال قابل پیش‌بینی است که در چند روز آینده یک‌سری موج‌های پوپولیستی در تبلیغات انتخاباتی به راه بیفتند و تلاش کنند که با این‌گونه وعده‌ها نظر مردم و مخصوصا دهک‌های پایین را به سمت خود جلب كنند. اصل نهاد انتخابات خود فرصتی طلایی برای رشد افکار عمومی و بازشدن مسائل سیاسی و آشکارشدن بسیاری از مطالب است و خود یک تمرین عالی است که مردم بپذیرند از طریق دموکراسی باید مسائل‌شان را حل‌وفصل کنند. ضمن اینکه مردم در چند سال گذشته رشد سیاسی پرسرعتی را تجربه کرده‌اند.

سطح مواجهه مردم با انتخابات در تراز بالاتری قرار گرفته است و حساسیت‌های ویژه‌ای پیدا کرده‌اند.باید بپذیریم که وعده‌های غيرممکن چندبرابرکردن یارانه‌ها، نوعی توهین به مردم است. شبکه‌های مجازی به دانایی و آگاهی مردم کمک بسیاری کرده‌اند و مطمئنا این آگاهی در آینده، مانند سدی در برابر پوپولیست قرار خواهد گرفت. اقتصاد ایران و ظرفیت‌های موجود به‌هیچ‌وجه تحمل بار گزافی مانند یارانه‌های چندصدهزار تومانی را ندارد. هركس جلوی این فرایند مخرب را بگیرد، بزرگ‌ترین خدمت را به اقتصاد ملی و توسعه و پیشرفت کشور کرده‌ است.