شیرکوند: مردم فریب پوپولیست‌ ها را نمی‌خورند

روزنامه آرمان- نوشین ایزدپناه: «کاندیدایی که می‌گوید در مدت چهار سال درآمد کشور را دو برابر می‌کنم؛ یعنی قصد دارد رشد اقتصادی ۲۵‌درصدی را برای یک کشور به ارمغان بیاورد. طبیعی است کشوری که در حدود ۴۰ سال گذشته متوسط رشد اقتصادی آن بین چهار تا پنج‌درصد بوده است هرگز نمی‌تواند در یک دوره چهارساله ۲۵‌درصد رشد اقتصادی داشته باشد. این میزان رشد اقتصادی به لحاظ علمی و تجربی امکانپذیر نخواهد بود.»

اینها بخشی از اظهارات سعید شیرکوند، تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفت‌و‌گو با «آرمان» است. او همچنین با اذعان به اینکه برخی از کاندیداها مخاطبان خود را ناآگاه و بی اطلاع فرض می‌کنند و تصور می‌کنند مخاطبان قدرت تشخیص صحت اطلاعات را ندارند، می‌گوید: «‌ایجاد اشتغال یک امر مهم است و تنها با خیال پردازی امکان افزایش آن وجود ندارد.»

با توجه به اینکه برخی از نامزدهای انتخاباتی در شعارها و وعده‌های خود اعداد و ارقامی را بیان می‌کنند که نشان‌دهنده استفاده سیاسی از آمارها و به سخره گرفتن علم اقتصاد است و به دنبال اداره کشور بدون برنامه‌ریزی هستند، نظر خود را در مورد این ادعاها بفرمایید؟

یکی از مشکلاتی که همواره جامعه دانشگاهی ایران با آن رو‌به‌رو بوده بی‌توجهی برخی از سیاستگذاران یا برنامه‌ریزان کشور به بهره‌گیری از روش‌های علمی و نظرات کارشناسانه است. به همین دلیل بسیاری از افراد بدون اینکه مبانی پدیده یا موضوعی را به درستی بررسی و با اطلاعات مستند در مورد آن موضوع صحبت کنند، به خود اجازه می‌دهند هر آنچه را به ذهنشان می‌رسد، به‌عنوان یک داده اطلاعاتی مطرح کنند و تجزیه و تحلیل‌ها و برنامه‌ریزی‌های خود را بر اساس این داده‌های ذهنی و بدون پشتوانه علمی قرار دهند. این مشکل متاسفانه در دولت‌های نهم و دهم به اوج خود رسید، طوری که ملت ایران شاهد بودند رئیس دولت‌های نهم و دهم در هر جمعی به اطلاعات و آماری استناد می‌کرد که از درست و دقیق بودن آنها مطمئن نبود.

متاسفانه این رویه غلط همچنان در بین برخی از افراد ادامه دارد. می‌توان گفت دلیل اصلی تکیه کردن به چنین روش‌های غیر علمی این است که گوینده مخاطب خود را ناآگاه و بی اطلاع فرض می‌کند؛ یعنی از نظر او شنونده قدرت تشخیص صحت این اطلاعات و آمار را ندارد و با خوشبینی‌های کاذب قصد فریب شنونده را دارد. بیان این موضوعات علاوه بر غیر علمی بودن، بسیار غیر اخلاقی است. خوشبختانه امروزه با گسترش فضای مجازی، وسایل ارتباطی و رسانه‌ای جدید مخاطبان به‌راحتی تحت تاثیر این شعارها قرار نمی‌گیرند و می‌توانند ادعاهای درست و نادرست کاندیداها را تشخیص دهند. همچنین کاندیداها در صورت ارائه اطلاعات غلط با واکنش مجامع دانشگاهی، صاحبنظران، روشنفکران و حتی مردم عادی رو به رو خواهند شد. در واقع چالش جدی که در مقابل نامزدها قرار دارد این است که مخاطبان در مورد منبع و مبنای این آمار غلط از کاندیداها توضیح می‌خواهند.

در اظهارات یکی از نامزد‌ها شاهد تقسیم‌بندی جامعه به اقلیت چهار‌درصدی و اکثریت ۹۶‌درصدی هستیم. این اظهارات چقدر علمی است؟

یکی دیگر از موضوعاتی که در دو هفته اخیر توسط یکی از نامزدها مطرح شد و در بسیاری از محافل رسمی مورد انتقاد قرار گرفت، این نکته بود که طی سال‌های اخیر اقتصاد ایران و وضعیت عمومی کشور به جایی رسیده که جامعه ایران به دو بخش تقسیم شده است؛ یعنی یک گروه چهار‌درصد زالو صفت و رانت خوار که تمام سرمایه‌ها و امکانات کشور را در اختیار خود گرفتند و یک گروه ۹۶‌درصد محروم از همه امکانات که محتاج نان شب خود هستند. بیان چنین موضوعاتی ارزش‌های حاکم بر جامعه و نظام‌جمهوری اسلامی را زیر سوال می‌برد، چرا که همه می‌دانند در صورتی که در کشور ما چنین شکاف طبقاتی وجود داشته باشد، قطعا حاصل سیاست‌های چهار‌ساله یک دولت نیست و این حاصل عملکرد کل نظام‌جمهوری اسلامی است.

پس کاندیدایی که بدون توجه به آنچه بر زبان می‌آورد، جامعه را به دو قطب چهاردرصدی و ۹۶درصدی تقسیم می‌کند؛ یعنی نظام‌جمهوری اسلامی را یک نظام ناکارآمد و ناتوان در مقابله با این شکاف طبقاتی می‌داند. زمانی که یک کاندیدای ریاست‌جمهوری چنین موضوعی را مطرح می‌کند، باید منابع مورد استناد این ادعا را ذکر کند. باید بگوید این آمار و اطلاعات حاصل کدام پژوهش علمی، کدام تحقیق دانشگاهی، پایان نامه دکترا، نظرسنجی یا حتی سرشماری اطلاعاتی است. این عدد باید در یک مقاله علمی یا موسسه معتبر به‌دست‌آمده باشد. این موضوع نشان‌دهنده همان آفتی است که سیاستگذار یا برنامه ریز مخاطبان خود را ناآگاه فرض کرده و بر همین اساس آمار نادرست را منتشر می‌کند. همچنین موضوعات دیگری هم توسط برخی از کاندیداها مطرح شده که تایید‌کننده همین امر است.

کاندیدایی که می‌گوید در مدت چهار سال درآمد کشور را دو برابر می‌کنم؛ یعنی قصد دارد رشد اقتصادی ۲۵‌درصدی را برای یک کشور به ارمغان بیاورد. طبیعی است کشوری که در حدود ۴۰ سال گذشته متوسط رشد اقتصادی آن بین چهار تا پنج‌درصد بوده است، هرگز نمی‌تواند در یک دوره چهارساله ۲۵‌درصد رشد اقتصادی داشته باشد. این میزان رشد اقتصادی به لحاظ علمی و تجربی امکانپذیر نخواهد بود. نمی‌توانیم هیچ‌کشوری را نشان دهیم که در مدت چهار سال رشد اقتصادی بالای ۲۰‌درصد داشته باشد.

ممکن است در یک مقطع زمانی به دلیل برخی عقب ماندگی‌هایی که به اقتصاد تحمیل شده است، یا رکودهایی که وجود داشته، در یک جهش یک‌ساله رشد ۱۰‌درصدی را مشاهده کنیم، اما رشد مداوم بالای ۲۵‌درصد به این معناست که گوینده با معنای رشد اقتصادی آشنایی ندارد. یکی از وزیران دولت‌های گذشته ادعا کرده بود یک مساوی است با ۵۵. منظور او این بود که ظرف یک سال توانستیم به اندازه ۵۵ سال خدمات مخابراتی ارائه دهیم! باید این نکته را در نظر بگیریم که ۵۵ سال قبل از آن سالی که این ادعا مطرح شد، مخابراتی وجود نداشت. این فرد می‌توانست جای یک مساوی با ۵۵ بگوید یک مساوی با ۲۰۰، چون ۲۰۰ سال گذشته را هم اگر در نظر بگیریم، همین نتیجه به دست می‌آمد.

اینها مشکلاتی هستند که جامعه ما در طی این سال‌ها با آن رو به رو بوده و در دولت‌های نهم و دهم به اوج رسیده است، ولی خوشبختانه امروزه به دلیل انفجار اطلاعاتی و گسترش وسایل ارتباط جمعی وقتی کاندیدایی چنین ادعایی را مطرح می‌کند، با این پرسش از طرف مخاطب روبه رو می‌شود که این آمار و اطلاعات از کجا به‌دست‌آمده است؟

این آمارهای نادرست تا چه اندازه می‌تواند مبنای سیاستگذاری‌ها قرار گیرد و چه پیامدهایی برای اقتصاد کشور خواهد داشت؟

این آمارهای غلط مبنای سیاستگذاری و عملیات اجرایی دولت‌ها نخواهند بود، چون دولت‌ها ناچار هستند اقتصاد کشور را بر مبنای واقعیت‌ها، منابع و امکاناتی که در اختیار آنها قرار می‌گیرد، اداره کنند. هیچ‌اقتصادی بر اساس آرزو‌ها و آمال‌های افراد شکل نگرفته است. اینکه سیاستگذار کشوری مدعی شود اشتغال را در مدت یکی دو سال افزایش می‌دهم، تنها آرزوهای ذهنی خود را بیان کرده است. باید دید واقعیت‌های حاکم بر اقتصاد جامعه چنین اقتضایی دارد یا خیر. ایجاد اشتغال یک امر مهم است که تنها با خیال پردازی امکان افزایش آن وجود ندارد. نمی‌توان تنها با دستور و فرماندهی کردن بر اقتصاد جامعه حکم راند. علم اقتصاد قواعد مخصوص به خود را دارد.

ایجاد یک فرصت شغلی نیازمند سرمایه‌گذاری است و سرمایه‌گذاری نیازمند زیرساخت‌ها و الزاماتی است که باید در کشور وجود داشته باشد. تا زمانی که این زیرساخت‌ها و الزامات ایجاد نشود سرمایه‌گذاری هم صورت نمی‌گیرد و در این صورت طبیعی است که اشتغال هم ایجاد نمی‌شود. اکنون زمان آن رسیده که در کشور ما همه بدانند اقتصاد یک علم است و ضوابط و چارچوب‌های خودش را دارد و باید بر اساس قاعده‌های علم اقتصاد عمل کرد. زمانی که قواعد علم اقتصاد مورد توجه قرار نگیرد نتیجه‌ای هم به دست نمی‌آید.

بسیاری از موضوعاتی که کاندیداها مطرح می‌کنند موضوعات جدیدی نیستند. ما این را می‌توانیم قاطعانه بگوییم تمام اقتصاددانان و سیاستگذاران دنیا در تمام ادوار تاریخ همین صحبت‌ها را عنوان می‌کردند. هیچ‌اقتصاددان و سیاستمداری نیست که بگوید من طرفدار بیکاری، فقر، شکاف طبقاتی، رانت خواری و... هستم. همه معتقد به مبارزه با فساد، طرفدار ایجاد اشتغال و... هستند، اما آنچه در فضای انتخاباتی تعیین‌کننده است، این است که کاندیداها چقدر با اهدف آشنایی دارند، چقدر اهداف واقع‌بینانه‌ای را معین کرده‌اند و با چه ابزاری قصد رسیدن به اهداف را دارند. از کسی که تنها آرزوهای ذهنی خود را بیان می‌کند، طبیعتا نمی‌توان انتظار عملیات اجرایی داشت.

برای انتخاب عقلانی رئیس‌جمهور چه پیشنهادی دارید؟

به نظر من ملت ایران ملتی فهیم، عاقل و بالغ هستند و این نگرانی وجود ندارد که مردم فریب صحبت‌هایی را بخورند که بیشتر تکیه بر آرزو و آمال‌های برخی از کاندیداها دارد. قطعا ملت ایران قدرت تشخیص شعارهای درست از نادرست را دارد و خوشبختانه در کشور ما تحصیلکرده‌های دانشگاهی و جوانان کنجکاو بسیار زیادی وجود دارد و مردم فهیمی در این کشور زندگی می‌کنند که مبنای انتخاب خود را عملکردها و توانایی‌های افراد قرار می‌دهند.

ادعاها را با توانمندی‌ها می‌سنجند و به همین دلیل فریب این افراد را نمی‌خورند. کسانی که این برداشت را دارند که ملت ایران قدرت فهم پایینی دارند و تصور می‌کنند می‌توان هر مطلب نادرست و اشتباهی را در جهت منافع خود به آنها گفت، اشتباه می‌کنند. این را قطعا در نتایج انتخابات ۲۹ اردیبهشت خواهیم دید که ملت ما با عقلانیت، تدبیر و میزان واقعی بودن شعارها رأی خواهند داد و نتیجه آن اثبات خواهد کرد که دوره یکطرفه گویی و غیرواقعی صحبت کردن به پایان رسیده است.