ائتلاف عربی - اسرائیلی شکست می ‌خورد

در گزیده ای از این گزارش می خوانیم: انتخابات ریاست ‌جمهوری در ایالات‌ متحده آمریکا و پیروزی حزب جمهوری ‌خواه فقط در زمینه برجام نبود که موجب برخی نگرانی ‌ها شد بلکه تلاش برای واگرایی بیشتر همسایگان از تهران را نیز باید تلاش دیگر واشنگتن برای ضربه زدن به منافع ملی ایران ارزیابی کرد. هرچند ترامپ و تیم وی تاکنون هم در اظهارنظرهای اعلامی و هم در عمل نشان داده ‌اند به برجام پایبند هستند اما روی ‌کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا نه‌ تنها کمکی به بهبود فضای مشوش خاورمیانه نکرده است بلکه رقابت‌ های بین کشورها و قدرت‌ های این منطقه را نیز تشدید کرده است.

هرچند جمهوری ‌اسلامی ایران در توافق برجام به جهانیان اثبات کرد که به‌ دنبال مذاکره و دیپلماسی برای حل ‌و فصل همه مسائل موجود است اما گویا این ابزار هنوز از سوی رقبای ایران پذیرش نشده است. به نظر می ‌رسد کشورهای عربی بعد از سال ‌ها سیاست ایران ‌هراسی که از سوی غرب بر آنها تحمیل شده است را نمی ‌خواهند و نمی ‌توانند که به کناری بزنند؛ سیاستی که موجبات هدر رفتن منابع عمده‌ ای از سوی این کشورها شده است. در دور جدید اصرار بر این رویکرد نیز ترامپ و تیم تبلیغاتی وی تلاش می ‌کنند با استفاده از همین سیاست به منافع کلان ایالات ‌متحده بیندیشند.

رویدادها نشان می ‌دهد رئیس ‌جمهوری آمریکا تلاش دارد در منطقه خاورمیانه مسائل را به سمتی ببرد که نوعی ائتلاف بین اسرائیل و اعراب علیه ایران تشکیل شود. در نخستین سفر وی به خاورمیانه نیز ترامپ با عمده رهبران عربی و اسرائیلی دیدار و گفت ‌وگو کرد. سفر ترامپ به خاورمیانه نشان داد که تا چه حد ترامپ ایران را به‌ عنوان تهدید منطقه‌ای قلمداد می ‌کند. وی در این سفر اعلام کرده که آنچه ایران انجام داده این است که بسیاری از گروه ‌ها در خاورمیانه را متوجه اسرائیل کرده است. دانیل پایپس، عضو ارشد سابق وزارت‌ امور خارجه و شورای امنیت ملی آمریکا معتقد است تلاش ترامپ برای ایجاد ائتلافی عربی- اسرائیلی برای مقابله با ایران با شکست مواجه خواهد شد. این تنها نظر موجود نیست و بسیاری از کارشناسان امور بین ‌الملل نیز بر این باورند که چنین ائتلافی هرگز شکل نخواهد گرفت و ترامپ بهتر از هر کسی این را می‌داند.

واکنش جمهوری ‌اسلامی ایران به تلاش‌ های اخیر ترامپ در منطقه اما چیزی نبود جز اینکه واشنگتن تلاش می ‌کند با استفاده از ثروت اعراب سر و سامانی به اقتصاد آمریکا بدهد. این موضوع تقریبا ترجیع‌ بند مشترک همه مقامات و مسئولان ایرانی بود که نسبت به تحولات اخیر منطقه و به‌ ویژه نشست ریاض به اظهارنظر پرداختند. عمده کارشناسان نیز این موضوع را مورد تأیید قرار می ‌دهند. از نظر این صاحبنظران، حضور رئیس‌جمهوری آمریکا در اجلاس عربی-آمریکایی ریاض، نوعی اعلام حمایت واشنگتن از سیاست‌های ریاض در خاورمیانه برای اهداف خاص و بهره‌ برداری‌های اقتصادی بود. آمریکایی ‌ها به منابع مالی عربستان چشم دوخته‌اند. طبق معمول، رئیس‌جمهوری آمریکا نیازمند بازارهایی برای فروش سلاح‌های این کشور است تا از این طریق چرخ اقتصاد آمریکا را بچرخاند.

تحولات جاری نشان می ‌دهد که از لحاظ فواید اقتصادی، سیاسی، امنیتی و استراتژیک به نظر می ‌رسد که ایالات‌متحده ترک‌ تاز میدان بوده است درحالی ‌که آنچه نصیب اعراب و مسلمانان شده، صرفا وعده‌هایی برای حال و آینده آنهاست. آنها انتظار دارند که واشنگتن مطابق با حسن ظنشان و انتظاراتشان عمل کند تا بیش از این سقوط نکنند و جلوی شکست ‌ها و مخاطرات گرفته شود، درحالی ‌که موفقیت و استمرار پیمان عربی- اسلامی- آمریکایی مرهون ملاحظات و منافع است، نه امتیاز دادن و کوتاه‌ آمدن.

تهدیدها و سخن از ائتلاف ‌های منطقه‌ای علیه جمهوری ‌اسلامی ایران در شرایطی است که ایران مکررا از سیاست ‌های آشکار خود در قبال کشورهای منطقه و همسایه خبر داده است. از دید ایران، بهبود روابط با کشورهای همسایه که عمدتا نیز مسلمان هستند دارای اولویتی سطح بالاست و تهران تلاش می ‌کند تا با ابزار مذاکره به رفع سوء تفاهمات پاسخ دهد. سخنگوی وزارت امورخارجه نیز اخیرا و در نشست خبری هفتگی خود با بیان اینکه سیاست‌ های ایران درباره کشورهای همسایه سیاست روشنی است، اظهار داشت: سعی کردیم با آنها با زبان دوستی حرف بزنیم و فاصله‌ ها را کاهش دهیم. روابطمان با کویت قطر و عمان همواره وجود داشته و گفت‌ وگوهایی داشتیم. حتما اختلاف ‌نظرهایی بوده که طبیعی است. سیاست ایران زنده است. ما برای دیگران تعیین تکلیف نمی ‌کنیم ولی قبل از این اجلاس به تمام کشورهای عربی و اسلامی هشدار دادیم که نسبت به توطئه‌های اسرائیل برای انشقاق میان کشورهای اسلامی آگاه باشند.