بویینگ و ایرباس در سبد ایرلاین‌های خصوصی

روزنامه اعتماد نوشت: فصل، فصل فروش هواپیماست. از قرارداد خرید ١٠٠ فروند ایرباس تا ٣٠ فروند بویینگ زمان زیادی نمی‌گذرد. تقریبا ٦ ماه. هرچند در این ٦ ماه ٣ فروند ایرباس و ٤ فروند شاپرک ATR به ایران رسیده اما گویا قراردادهای تازه هنوز در راه است؛ این‌بار برای دیگر ایرلاین‌های هوایی ایران.

شركت‌كنندگان نمايشگاه هوايي پاريس اين دومين بار است كه شاهد خريدهاي انبوه ايرلاين‌هاي ايراني هستند. از دو قرارداد خريدي كه ايرباس و بويينگ با دو ايرلاين بزرگ ايران بستند، حدود دوسال مي‌گذرد. امسال هم نمايشگاه هوايي پاريس شاهد فروش‌هاي ديگري است. ديروز خبر رسيد كه قشم‌اير يادداشت تفاهمي براي خريد ۱۰ فروند بويينگ ۷۳۷ MAX به امضا رسانده و قرار است كه قرارداد نهايي تا اواسط مرداد امسال بين اين شركت و بويينگ امضا شود.

البته آنطور كه محمود شكرآبي مديرعامل شركت هواپيمايي قشم گفته، هدف‌گذاري براي خريد ۵ فروند بويينگ جوان ۸۰۰-۷۳۷ هم از ديگر برنامه‌هاي اين ايرلاين است. او درباره درصد فاينانس در كشورها و معاملات خريد هواپيماي نو و كاركرده هم با بيان اينكه اين نرخ از ۴ درصد تا ۹ درصد نوسان دارد، درباره اخذ مجوز اوفك گفته است كه: «همه مجوزها از جمله مجوز اداره خزانه‌داري امريكا بر عهده فروشنده و از تعهدات او است و شركت بويينگ واحدي براي معرفي و واگذاري هواپيماهاي دسته دوم دنيا دارد كه همان واحد فاينانسينگ اين شركت عهده‌دار تامين مالي آن نيز است.»

دومين خبر ديگري كه در آخرين روز هفته قبل منتشر شد، قرارداد خريد ٤٥ فروند هواپيماي ايرباس به شركت ايران ايرتور بود. هواپيمايي زاگرس هم براي خريد ۲۸ فروند هواپيما با ايرباس به تفاهم رسيد. به اين ترتيب با اين قراردادها شمار خريدهاي ايران از ايرباس به ١٧٢ فروند رسيد. مرضيه جعفرزاده، مدير روابط عمومي ايران ايرتور از مذاكره فشرده ۱۸ ماهه اين ايرلاين با مديران ايرباس و توافق با آنها خبر داد و گفت: با بررسي‌هاي كارشناسي صورت گرفته در مجموع ۴۵ فروند از خانواده ۳۲۰ NEO شامل ايرباس ۳۱۸، ۳۱۹، ۳۲۰، ۳۲۱ با ظرفيت‌هاي متفاوت از ۱۰۰ تا ۲۴۰ صندلي خريداري شده كه به مرور به ناوگان هواپيمايي ايران ايرتور اضافه مي‌شوند. آنطور كه جعفرزاده گفته، ارزش كلي اين تفاهمنامه ٥/٤ ميليارد يورو است كه در فرانسه و با حضور «فابريس برژيه» مديرعامل ايرباس، «كريستوف موريه»، قائم‌مقام ارشد رييس قراردادهاي ايرباس، «رضا موسوي»، مديرعامل ايران ايرتور و «مجيد شكاري»، رييس هيات‌مديره به امضا رسيده است.
اين تفاهمنامه كه در حاشيه نمايشگاه هوايي پاريس ۲۰۱۷ به امضا رسيده، طبق برآوردهاي انجام گرفته اين هواپيماهاي جديد بين ١٠٠ تا ٢٤٠ صندلي وضعيت جابه‌جايي مسافر در هر برنامه پروازي را خواهند داشت. با اضافه شدن ٤٥ فروند هواپيماي جديد خريداري شده از سوي ايران ايرتور تعداد كل هواپيماهاي برجامي مذاكره شده از سوي ايرلاين‌هاي ايراني كه به مرحله‌ امضاي تفاهم يا قرارداد نهايي رسيده‌اند از مرز ٣٠٠ فروند عبور كرد.

زاگرس هم بويينگ خريد

تنها يك روز پس از نهايي شدن تفاهمنامه فروش ٤٥ فروند هواپيماي مسافرتي جديد از سوي ايرباس به ايران ايرتور، شركت هواپيمايي زاگرس هم از نهايي شدن توافق خود با بويينگ براي خريد هواپيماهاي جديد داد. طبق اعلام شركت قشم‌اير، اين ايرلاين ايراني موفق شده در جريان مذاكراتي كه در طول هفته‌هاي گذشته با مقامات شركت بويينگ داشته، به امضاي يك تفاهمنامه جديد دست پيدا كند. بر اين اساس دو طرف متعهد شده‌اند با پيگيري مقدمات لازم، شرايط را براي نهايي كردن قرارداد تا مرداد ماه امسال فراهم كنند. قشم اير اعلام كرده اين ١٠ فروند هواپيما از خانواده MAX- ٧٣٧ خواهد بود و در كنار آن مذاكراتي براي وارد كردن تعدادي بويينگ با سن كم نيز آغاز شده كه در آينده شرايط قطعي آن مشخص خواهد شد.

تامين مالي اين هواپيماها مانند ديگر قراردادهاي ايران از طريق فاينانس انجام خواهد شد و بويينگ خود تعهد كرده كه موافقت‌هاي لازم از خزانه‌داري امريكا را اخذ كند. با نهايي شدن اين قرار داد تعداد هواپيماهاي بويينگ خريداري شده از سوي ايرلاين‌هاي ايراني پس از برجام به ۱۵۰ فروند مي‌رسد. پيش از اين ايران‌اير ۸۰ و آسمان ۶۰ فروند بويينگ را به سبد خريد خود اضافه كرده بودند. قرار است نخستين بويينگ ايران اير در ارديبهشت سال آينده تحويل داده شود.

هواپيماهايي كه زاگرس سفارش خريد آنها را داده است شامل ٢٠ فروند هواپيماي ۳۲۰- A و هشت فروند ٣٣٠ -A است. ناوگان هواپيمايي زاگرس در حال حاضر داراي ۱۹ فروند هواپيما، شامل ۱۱ فروند ۳۲۰ Airbus و ۸ فروند ‌ام‌دي است. ايران ايرتور هم داراي ٥ فروند بويينگ MD با ميانگين عمر ٥/٢٤ سال و دو فروند بويينگ با عمر ٥/١٨ سال است. اين ايرلاين ايراني مجموعا ٧ هواپيما دارد كه حالا با سفارش‌هاي تازه تعداد ناوگان هوايي اين شركت به ٣٥ فروند مي‌رسد.

ترامپ موافق فروش هواپيما به ايران؟

تنها ساعاتي پس از آنكه خبر تفاهمنامه‌هاي تازه دو ايرلاين ايراني براي خريد ٧٣ فروند هواپيما از دوغول هواپيماساز ايرباس و بويينگ منشتر شد، روزنامه نيويورك‌تايمز در گزارشي نوشت: اين قراردادها كه ايرباس آنها را يادداشت تفاهم توصيف كرده است، حداكثر ٥/٢ ميليارد دلار ارزش دارند و در نمايشگاه هوايي پاريس كه مكان فروش مهمي براي شركت‌هاي هواپيماسازي است، اعلام شدند. اگر اين قراردادها كامل شوند،

ايران را به مشتري مهمي در صنعت هوافضا كه در سلطه شركت‌هاي بويينگ امريكا و ايرباس اروپا است، بدل مي‌كنند. ايران‌اير براي نوسازي ناوگان فرسوده‌اش كه از سال‌ها تحريم لطمه ديده است، سال گذشته توافق‌هايي را براي خريد حداكثر ۱۴۰ هواپيما از بويينگ و ۱۰۰ فروند هواپيما از ايرباس امضا كرد. اين توافق‌ها تحت توافقنامه هسته‌اي سال ۲۰۱۵ ميان ايران و شش قدرت جهان از جمله امريكا امكان‌پذير شده‌اند.

تحت اين توافقنامه، تحريم‌ها عليه تهران در قبال محدوديت فعاليت هسته‌اي تسهيل شدند اما اين قراردادها حتي قراردادهاي ايرباس، بايد مجوز دولت امريكا را دريافت كنند زيرا بسياري از قطعات و فناوري به‌كار رفته در توليد هواپيماها، ساخت امريكا بوده و مشمول مقررات كنترل صادرات قرار مي‌گيرد. در حالي كه دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا با مخالفت با توافق هسته‌اي با ايران پرداخته است اما تاكنون هيچ حركتي براي تغيير سياست‌هاي مجوز صادرات صورت نداده است.

قراردادهاي فروش هواپيما، چالشي براي ترامپ هستند زيرا مي‌توانند از هزاران شغل توليدي در امريكا كه يكي از شعارهاي اصلي مبارزات انتخاباتي وي بوده‌اند، حمايت كنند. تاثير اين سفارش‌ها بر مشاغل هوافضاي امريكايي نامعلوم نيست زيرا بستگي به اين دارد كه مشتري چه نوع موتور و تجهيزات الكترونيكي را انتخاب كند. اما جاستين دوبون، سخنگوي ايرباس اظهار كرده است كه موتورهاي ۳۲۰-A حداقل تا حدي در امريكا ساخته خواهند شد.