احتمال تکرار تجربه افغانستان در سوریه!

خبرگزاری فارس: پایگاه خبری «مصر۲۴» در یادداشتی آورده است: پول بلر، کارشناس مرکز مطالعات امنیتی دانشگاه جرج تاون آمریکا و پژوهشگر دایره پژوهش های سیاست خارجی اندیشکده بروکینگز در مقاله ای برای مجله نشنال انترست به مقایسه بین نبرد جاری برای آزادسازی شهر رقه از چنگ داعش و سرنوشت احتمالی این منطقه شرق سوریه پس از زوال داعش با جنگ داخلی در افغانستان پرداخت.

نبود برنامه و آمادگی کافی برای مرحله پساداعش

بلر تاکید کرد: شاید پیدا کردن وجه تشابه درخصوص تحولات سوریه و افغانستان خالی از فایده نباشد، چرا که در هر دو حالت، دشمن مشترک چندین گروه، شکست خورده اما صلح و ثباتی ایجاد نشده و بالعکس درگیری بین گروه های پیروز در میدان به راه افتاده است.

وی افزود: بیست سال پیش در خاک افغانستان چنین اتفاقی روی داد و هم اینک آمریکا به دنبال ایجاد راهبردی در سوریه مشابه چیزی است که در افغانستان دنبال کرد.

ساز و کارهای اشتباه

هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۸۹ از افغانستان عقب نشینی کرد، دولت نجیب الله که تحت حمایت شوروی بود برای سه سال دیگر ادامه داشت و سپس قدرت را به شبه نظامیانی که همگی به نام مجاهدین معروف بودند واگذار کرد، مجاهدینی که تحت حمایت غربی ها به جنگ با اتحاد جماهیر شوروی رفتند.

مجاهدین پس از پیروزی بر حکومت جمهوری دموکراتیک افغانستان به توافق برای تقسیم قدرت دست یافتند اما دیری نپایید که جنگ سالارانی که برای مبارزه با اتحاد جماهیر شوروی با یکدیگر ائتلاف کرده بودند، دشمن یکدیگر شدند و مرحله جدیدی از جنگ داخلی در افغانستان آغاز شد.

در چند سال اول پس از سقوط نجیب الله درگیری های سنگینی در شهرهای افغانستان جریان داشت و همه کشور را هرج و مرج فراگرفته بود، این مرحله با قدرت گرفتن طالبان، جنبش افراطی مورد حمایت پاکستان و تسلط آن بر جنوب و مرکز افغانستان به پایان رسید و تا به امروز همچنان طالبان دشمن اصلی آمریکا و متحدانش در افغانستان است.

تفاوت های آشکار

بلر تاکید کرد: با وجود اینکه تفاوت های آشکاری بین آن مرحله از تاریخ افغانستان با اوضاع کنونی در شرق سوریه وجود دارد اما مسائلی در هر ۲ کشور با یکدیگر تطابق دارند.


نویسنده با تاکید بر اینکه آمریکا هیچ برنامه ای برای مرحله پساداعش غیر از تمرکز بر هدف مستقیم نظامی تدارک ندیده است، گفت: البته همه طرف های شرکت کننده در جنگ سوریه چه داخلی ها و چه خارجی ها برنامه ریزی کافی برای مرحله پس از داعش ندارند.

ناکارآمدی عملیات نظامی شبه نظامیان

بلر گفت: در افغانستان هیچ راه حل نظامی برای اختلافات و کشمکش هایی که در پی اولین شکست مجاهدین پدید آمد وجود نداشت و هیچ کدام از شبه نظامیان افغان قدرت کافی برای غلبه بر دیگری نداشتند و حتی جنبش طالبان نیز هرگز نتوانست بر همه خاک افغانستان چیره شود.

نویسنده آمریکایی تصریح کرد: نظام اسد بخصوص در سایه حمایت های روسیه و ایران از آن هرگز سقوط نخواهد کرد اما با این حال این نظام قدرت سیطره بر همه خاک سوریه و سرکوب همه مخالفان را هم ندارد و حامیان خارجی اسد هم اراده چنین کاری را ندارند.

طمع ورزی های بی حساب و کتاب شبه نظامیان

بلر تکید کرد: پیروزی های اولیه شبه نظامیان سوریه زیاده خواهی های آنها را برای رسیدن به اهداف نسنجیده شان و طولانی تر شدن جنگ سوریه بیش تر کرده است.

وی افزود: در افغانستان هم گلبدین حکمتیار بیش از بقیه تشنه رسیدن به قدرت بود اما او تنها نبود، در جنگ سوریه نیز هم اینک پژواک آنچه که در افغاستان جریان داشت شنیده می شود.

هم اینک سیاست آمریکا در سوریه جنجال برانگیز شده است چرا که عملیات نظامی خود را با هدف سرکوب داعش انجام می دهد اما به مقابله با منافع روسیه و ایران در ارتباط با نظام اسد هم پرداخته است.

خصومت ها و خطرات نشات گرفته از طولانی شدن جنگ در سوریه و ورود آن به مرحله ای جدید می تواند بحران سوریه را با پدید آمدن اشکال جدیدی پیچیده تر کند.

بروز درگیری بین گروه های مختلف شرکت کننده در جنگ افغانستان یک هشدار جدی است و می تواند نمونه آنچه که در دهه نود بین جنگ سالاران افغانستان روی داد در سوریه تکرار شود و فرصت ظهور جنبشی مشابه طالبان در افغانستان را فراهم می کند در صورتی که اگر قدرت در افغانستان به شکلی درست تقسیم شده بود ظهور این جنبش هم محال بود.

نویسنده آمریکایی تاکید کرد: تا زمانی که اختلاف بین طرف های درگیر در سوریه تمام نشود، تنش ها فروکش نکند و قصد طولانی و گسترده شدن جنگ سوریه وجود داشته باشد احتمال تکرار اوضاع افغانستان در سوریه وجود دارد.

بلر تاکید کرد: آمریکا نباید از پیروزی بر یک دشمن برای اعمال ضرباتی دردناک علیه طرف های دیگر سوء استفاده کند.