اصولگرایان در سال های اخیر در رقابت های انتخاباتی تلاش کرده اند با حداکثر قوا و همراهی طیف های رادیکال راهی را به سوی پیروزی بگشایند؛ این در حالی است که بسیاری از ناظران معتقدند مرزبندی و جدایی راه اصولگرایان سنتی و عملگرا از تندروها بار آنان را برای اوج گرفتن در سپهر سیاسی ایران سبک خواهد کرد.
خبرگزاری ایرنا: اصولگرایان در سال های اخیر در رقابت های انتخاباتی تلاش کرده اند با حداکثر قوا و همراهی طیف های رادیکال راهی را به سوی پیروزی بگشایند؛ این در حالی است که بسیاری از ناظران معتقدند مرزبندی و جدایی راه اصولگرایان سنتی و عملگرا از تندروها بار آنان را برای اوج گرفتن در سپهر سیاسی ایران سبک خواهد کرد.
اصولگرایی به عنوان جریان سیاسی تاثیرگذار در تحولات جمهوری اسلامی در سال های اخیر با چالش های بسیاری برای کسب کرسی های انتخابی روبرو بوده است.
اصولگرایی نتوانسته نظیر ادوار انتخاباتی هفتم تا نهم مجلس شورای اسلامی اکثریت را نصیب خود سازد و نامزدهای این جریان در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و دوازدهم نیز نتیجه را به رقیب واگذار کرده اند. در انتخابات شوراهای اسلامی کلانشهرها نیز بسیاری از رقبای اصولگرایان در ۲۹ اردیبهشت امسال ، گوی سبقت را از آنان ربودند و حتی در قلمروهای سنتی اصولگرایان صاحب پیروزی شدند.
** ایده دگردیسی اصولگرایان
بسیاری از صاحبنظران سیاسی، توفیق نیافتن اصولگرایان در انتخابات اخیر را بیشتر ناشی از آرای منفی به این جریان دانسته و با یادآوری تجربیات ادوار گذشته قائل به ضرورت نوعی دگردیسی در تشکیلات، اهداف، شعارها و برنامه ریزی های سیاسی و حتی ظهور چهره های تازه اند.
یکی از مهمترین الزاماتی که در این زمینه مطرح شده ضرورت مرزبندی و استقلال تشکل و طیف های سنتی، اصیل، عقلگرا و عملگرا از گروه هایی است که در سال های اخیر مهمترین وجه ممیزه آنان تندروی و مخالف خوانی های چشم بسته بوده و حتی بارها تصمیمات و مصالح مجموعه نظام را نیز هدف حملات خود قرار داده اند.
یکی از اصلی ترین پویش های این طیف، در جریان مذاکرات هسته ای و سپس تصویب سند آن در مجلس نهم کلید خورد که البته با حذف بسیاری از چهره های تندرو از مجلس، رای منفی مردم به این رویکردهای سیاسی نمایان شد. با این حال در انتخابات ۲۹ اردیبهشت نیز جریان اصولگرایی به زعم بسیاری از صاحبنظران از تکاپو و نوع رفتار سیاسی تندروها ضربه خورد و نامزدهای این جریان به جای شناسایی مطالبات جامعه، طرح برنامه های عملیاتی و بدیل های کارآمد برای سیاست های دولت و پیگیری راهبرد ایجابی، روند تقابل و به چالش کشیدن دولت یازدهم را در پیش گرفتند.
ارایه وعده های بی پشتوانه، نبود برنامه عملیاتی مشخص به ویژه در حوزه های اقتصادی، طرح شعارهای ناهمگون با مطالبات عمومی و تاثیر طیف های رادیکال بر کارزار انتخاباتی اصولگرایان سبب شد تا آرای خاکستری چندانی به سبد رای این جریان واریز نشود. همزمان، اقدامات ناپخته ای چون جلب برخی چهره های غیرخوشنام در کمپین اصولگرایان، پخش شب نامه های ضد دولتی و اتهام زنی های بی اساس که بیشتر از سوی رادیکال ها صورت گرفت سبب افزایش رای منفی اصولگرایان شد.
** آسیب اصولگرایان از تندروی
همچنان که اشاره شد، شماری از صاحبنظران حضور چهره های تندرو در ستادهای انتخاباتی نامزدهای اصولگرا را در زمره نقاط ضعف و دلایل ناکامی آنان به شمار می آورند. در انتخابات اسفندماه ۹۴ نیز پررنگ شدن جلوه طیف های رادیکال سبب شد تا اعضای بسیاری از فهرست های اصولگرایان نتوانند به مجلس دهم راه یابند.
در انتخابات مجلس دهم اعلام فهرست انتخاباتی این جریان سیاسی با عنوان «ائتلاف بزرگ اصولگرایان» و شعار «معیشت، امنیت و پیشرفت» اعتراض های بسیاری را برانگیخت. در لیست سی نفره تهران نزدیک به نیمی از اسامی به «جبهه پایداری» و «جبهه یکتا» اختصاص یافت تا چهره های رادیکال و شماری از مدیران دولت گذشته در صف نخست رقابت با اعتدالیون، اصلاح طلبان و اصولگرایان معتدل حاضر در «لیست امید» قرار گیرند.
انحصار رادیکال ها در لیست یادشده چنان بود که حتی دبیرکل و قائم مقام احزاب ریشه دار اصولگرا چون «جمعیت موئلفه اسلامی» از آن بیرون ماندند و نیمه دیگر فهرست به شکلی ناموزون بین اعضای این حزب و نیز «جمعیت ایثارگران»، «جمعیت رهپویان»، «جامعتین» و «جامعه روحانیت مبارز» تقسیم شد. در این میان، طیف نزدیک به «علی لاریجانی» رهبر فراکسیون «ولایت» به عنوان فراکسیون اکثریت مجلس نهم از معادلات و رایزنی های مربوط به فهرست چینی اصولگرایان در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ برکنار ماند تا فاصله بین تندروها و معتدلین اصولگرا افزایش یابد.
تکرار نتیجه انتخابات اسفند ۹۴ در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا نشان داد که اصولگرایان برای کسب کرسی های انتخابی، نیازی جدی به تحول در راهبردهای انتخاباتی خود دارند و نمی توان در فضای نو با شیوه های پیشین به نتیجه ای مطلوب دست یافت.
** اصولگرایان و دوراهی جلب آرای خاکستری یا تحمل هزینه آرای منفی
از دید بسیاری ناظران، اصولگرایی در وضعیت کنونی در معرض یک انتخاب اساسی قرار دارد؛ از یک سو عقلا و بزرگان اصولگرا نمی توانند از قدرت مانور و ظرفیت های برخی چهره و طیف های تندرو در فضای سیاسی چشم پوشی کنند و روی رای آنان حساب ویژه ای باز کرده اند. از این رو با رویکردی محافظه کارانه هزینه های سنگین همراهی با رادیکال ها را باز هم تحمل خواهند کرد.
از سوی دیگر دیدگاه دیگری می گوید اصولگرایان برای پیروزی در رقابت های آتی ناگزیر به جلب آرای خاکستری بوده و با ادامه روند کنونی نخواهند توانست نتیجه مطلوبی به دست آورند؛ به همین خاطر مهمترین لازمه تصمیم اصولگرایانه درک مطالبات عمومی، ایجاد فاصله ای معنادار با تندروها و زدودن آرای منفی این جریان است.
از این منظر، حتی اصولگرایان نمی توانند بر سیاق کنونی روی احتمال فرسایش گفتمانی اعتدالگرایان حساب بازکنند و به انتظار کاهش اقبال عمومی به گفتمان منتخب مردم بنشینند. نتیجه این انتظارِ بی عمل می تواند برآمدن دولت هایی نظیر دولت «محمود احمدی نژاد» باشد که در سال ۸۴ با توجه به کاهش محبوبیت اصلاح طلبان با نردبان سیاسی اصولگرایی در راس قوه مجریه قرار گرفت اما حاضر به ارایه سهمی به این جریان و گروه های ریشه دار آن نشد و در نهایت با نفی اصولگرایان روبرو شد.
به این ترتیب، بسیاری از ضرورت تحول در راهبردهای اصولگرایی سخن به میان می آورند که خود مستلزم نوسازی گفتمانی است و نیاز به خروج از پوسته محافظه کاری و نوعی خرق عادت در تصمیم گیری را نمایان می سازد.
ارسال نظر