پدیده «سونامی سالمندی» در کمین ایران

صالح قاسمی پژوهشگر و نویسنده حوزه جمعیت و دبیر شورای راهبردی جمعیت، در خصوص تغییرات جمعیتی جهان گفت: امروز در ایران در شرایط هشدار جمعیتی قرار داریم و با سرعت بسیار بالایی به سمت سالمندی می رویم که از آن به اصطلاح با عنوان «پدیده سونامی سالمندی» یاد کرد.

نویسنده کتاب «جنگ جهانی جمعیت» با اشاره به اینکه در این کتاب سعی کرده است ابعاد مختلف جمعیت را بررسی کند تصریح کرد: در این کتاب در خصوص تاریخچه مدیریت جمعیت در جهان و ایران و علل جریان کنترل جمعیت در ایران صبحت شده، ضمن اینکه به پیامدهای این واقعه و راهکارهای اصلاح سیاست های تهدید نسل پرداخته است، افزون بر این در این کتاب رابطه اقتصاد و جمعیت و دیدگاه شریعت و رهبری در خصوص جمعیت مورد بررسی قرار گرفته است.

وی هشدار داد: به زودی در کشور این سونامی بسیاری از ساختارهای اجتماعی را دچار مشکل خواهد کرد. انقلاب خانوادگی، جنسی و مشکلات رکود اقتصادی و معضلات امنیتی از جمله تبعات این پیرسالی جمعیت ایران خواهد بود.

به گفته قاسمی علی رغم اینکه تمامی آمارهای موجود حاکی از این است که آینده جمعیتی روشنی نداریم اما متاسفانه پس از گذشت سه سال از ابلاغ سیاست های کلی جمعیت از سوی رهبری، هیچ اقدام قابل توجهی برای اصلاح سیاست های کنترلی سابق اتفاق نیفتاده و همچنان بسیاری از آن سیاست های کنترلی اعمال می شود.

به گمان وی اگر با همین روند پیش بروند قطعا طی سال های آتی دچار بحران جمعیت خواهیم شد.

این پژوهشگر جمعیت بیان کرد: برای اینکه ارائه راهکاری مناسبی برای تغییر سیاست های حاضر داشته باشیم باید بدانیم که چه عواملی باعث رسیدن ما به این نقطه شده است، درباره علل اینطور تقسیم بندی کرده است. علل خارجی و داخلی

وی علل خارجی این مساله خارجی را ناظر بر این است دانست که از بعد از اینکه غرب متوجه شد مولفه قدرتمند جمعیت را از دست داده و دچار معضل کاهش جمعیت شده برنامه ریزی بسیار مدونی انجام داد که این روش را در تمام دنیا اعمال کند.

قاسمی افزود: سندهای راهبری در این رابطه در سطح جهانی نوشته شد و سازمان ملل مامور به پیاده کردن این سیاست ها در سطح جهان شده است، در نظر گرفتن روز جهانی جمعیت مصادف با ۱۱ جولای در همین راستا بوده و ایران هم بخشی از این پروژه جهانی است.

این پژوهشگر در خصوص علل داخلی نیز گفت: تغییر سبک زندگی و تغییر الگوی فرزند آوری علت داخلی این مساله است.

وی خلاف گفتمان های رایج که اولین علت تغییر الگوی فرزندآوری را در شرایط اقتصادی دانسته اند سبک زندگی حاکم در کشور را دلیل اصلی عنوان کرد و افزود: براساس پژوهش ها چنین علتی نمی تواند انگیزه اصلی باشد، چرا که براساس این پیش فرض خانواده های متمول تر باید فرزندان بیشتری داشته باشند، اما هر کجا خانواده‌های متمولتر ساکن هستند جمعیت کمتر و نرخ فرزندآوری پایین تر است.

به عقیده وی این الگو در استان های کشور هم حکفرما است به طوریکه در استان‌های گیلان و مازنداران که نرخ سرانه درآمد بالاتر است میزان فرزندآوری پایین تر است.

قاسمی خاطرنشان کرد: هرچند عوامل اقتصادی در یان زمینه موثرند اما نمی تواند نخستین علت باشد، سبک زندگی، رفاه طلبی افراطی، ازدواج های دیرهنگام، بالارفتن نرخ تجرد و طلاق، افزایش سقط و اطلاعات غلط در خصوص شرایط کشور به مردم دادن که بسیار هم حائز اهمیت است.

این پژوهشگر با اظهار تاسف از اینکه همچنان در مطب ها به خانواده ها می‌گویند سنین باروری ۲۰-۳۵ سال است در حالیکه از لحاظ علمی کاملا غلط است، گفت: براساس گزارش منتشر شده در مجله «بریتیش مدیکال» که یک مجله معتبر علمی است، داده های پزشکی سن باروری زنان را از ۱۷ -۴۰ سال در اوج آمادگی اعلام می کند؛ اما در کشورها ما پس از سه سال از ابلاغ سیاست های کلی جمعیت همچنان اطلاعات غلط به مردم داده می شود.

وی با تاکید بر اینکه گره زدن بحران آب و افزایش جمعیت از جمله این آمار و اطلاعات اشتباه است اظهار داشت: براساس اطلاعات بین المللی و نرخ ذخیره سرانه آب شیرین تجدید پذیر اگر هزار متر مکعب نرخ سرانه آب تجدید پذیر باشد، وضعیت آبی کشور را مناسب دانسته و اگر این رقم به زیر ۶۰۰ هزار مترمکعب آب برسد کشو دچار محدوده بحران منابع آبی می شود و براساس همین داده های بین المللی نرخ سرانه آب شیرین ایران ۱۶۳۲ مترمعکب است که آمار وزارت نیرو را تایید می کند و در واقع مشکل اصلی ما کمبود منابع نیست بلکه عدم مدیریت منابع آب و روش های غلط مدیریت منابع زیرزمینی باعث شده که دچار مشکل شده ایم.