هنرمندان به توقیف فیلم‌ها‌ «نه» گفتند

روزنامه شرق: هدیه تهرانی، ناصر ملک‌مطیعی و مهتاب کرامتی هم از توقیف فیلم‌های سینمایی انتقاد کردند. «هنر توقیف‌شدنی نیست» عنوان کمپین تازه اینستاگرامی است که با درج هشتگ «شأن سینما» با هدف بیان اعتراض به توقیف آثار سینمایی و نبود راه‌حل از سوی مراجع ذی‌ربط از ساعت ۲۱ یکشنبه‌شب اول مرداد کار خود را آغاز کرده است.

تا امروز هنرمندانی چون پرویز پرستویی، هدیه تهرانی، ناصر ملک‌مطیعی، مهتاب کرامتی، حمید فرخ‌نژاد، مهناز افشار، پریناز ایزدیار، سحر دولتشاهی، حبیب رضایی، عبدالرضا کاهانی، سارا بهرامی، علی قربان‌زاده و ... به این کمپین پیوسته‌اند. این هنرمندان در کنار اسم خود، با نوشتن این جمله که می‌خواهند هیچ فیلمی توقیف نباشد، اعتراض مدنی خود را به نحوه رفتار در برابر تولید آثار سینمایی بیان کرده‌اند. نکته قابل‌توجه، استقبال مخاطبان سینما از این کمپین است، به‌گونه‌ای که تا ساعت ۲۰ دقیقه بامداد روز دوم مرداد، شش‌هزار نفر به این کمپین پیوستند که تنها بخشی از این تعداد هنرمندان هستند و در بین سایر امضاکنندگان، فعالان رسانه و خبرنگاران بسیاری هم دیده می‌شوند.

طلسم توقیفی‌ها می‌شکند؟

یکی از مهم‌ترین خواسته‌های سینماگران از دولت دوازدهم که اعضای کابینه آن در روزهای آینده معرفی می‌شوند، شکسته‌شدن طلسم توقیفی‌هاست. کلاف سردرگمی موسوم به «فیلم توقیفی»،‌ همواره گریبانگیر دولت‌ها بوده، اما این موضوع برای دولت «دوازدهم» کمی متفاوت می‌نماید. توقیف فیلم‌ها به دو شکل؛ پیش از اکران عمومی و دیگری پایین کشیده‌شدن از پرده سینما پس از صدور مجوز نمایش، همواره پابرجاست و علت هرچه باشد،‌ فیلم‌سازان آنها با عبور از لابیرنت و انواع و اقسام قوانین به خلق اثرشان دست زده‌اند و حالا چه می‌شود که مثلا بعد از دریافت مجوز نمایش، بار دیگر با ممیزی مواجه می‌شوند؟ این سؤال در عین کلیدی‌بودن، ‌سرنوشت‌ساز هم هست؛ مثلا نمونه اخیرش فیلم «نهنگ عنبر ٢» است. درحالی‌که فیلم بعد از دریافت پروانه نمایش بدون مشکل و با رضایت مدیران حوزه هنری به اکران عمومی درآمده است، ‌دوباره از سوی وزارت ارشاد دچار ممیزی شد. در طول تاریخ سینمای ایران فیلم‌های زیادی با وجود داشتن مجوز رسمی و قانونی ساخت و پروانه اکران، به دلیل اعمال فشار کتبی و شفاهی از سوی منابع رسمی و غیررسمی که اغلب عنوان «مصلحت» را بهانه می‌کنند، رنگ پرده را ندیده‌اند، اما آیا امروز هم باید چنین شود؟ آیا نباید از تاریخ سینما درس گرفت و مهم‌تر اینکه به مردم اعتماد کرد و به مطالبات حق‌مدارانه آنها پاسخ مثبت داد؟‌

در این روزها هم شاهدیم که برخی از فیلم‌ها در دولت‌های قبل توقیف شده‌اند و برخی هم در همین دولت یازدهم! مثلا فیلم تحسین‌برانگیز «کاناپه»، به کارگردانی کیانوش عیاری، از سوی مسئولان وقت دولت یازدهم توقیف شد!

یا فیلم مهم دیگر عیاری به نام «خانه پدری» همچنان در محاق توقیف است. کیانوش عیاری در زمان انتخابات ضمن حمایت از روحانی، مهم‌ترین مطالبات عرصه هنر را «رفع توقیف» فیلم‌ها معرفی کرد. او به «شرق» گفت: «مهم‌ترین موضوعی که رئیس‌جمهور منتخب باید به آن توجه داشته باشد، فیلم‌های توقیفی است که تا به امروز بنا بر شرایطی فرصت نمایش پیدا نکرده‌اند. باید به اهمیت این موضوع توجه شود و شرایط بهبود یابد».

فیلم «آشغال‌های دوست‌داشتنی» محسن امیریوسفی حالا دیگر پای ثابت فیلم‌توقیفی‌ها شده! هر دولتی بیاید و برود، ظاهرا طلسم آن نمی‌شکند. آیا دولت جدید قصد ندارد ‌طلسم‌شکن این موضوع باشد؟!

«رستاخیز»، به کارگردانی احمدرضا درویش، از زمان ساخته‌شدنش تا امروز دچار جنجال‌هایی شده است. حتی دکتر رضا صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، چندی پیش درباره وضعیت فیلم سینمایی «رستاخیز» گفته بود: «فیلم «رستاخیز» را به یک کمیته حکمیت سپردیم تا پس از بررسی، ابعاد آن را به ما گزارش دهند. در این راستا سه نفر از اصحاب مطرح سینما انتخاب شدند و در حال بررسی نحوه اقدام ما برای چگونگی برخورد با فیلم «رستاخیز» هستند».

او خاطرنشان کرد: «درمجموع، سیاست ما حمایت از تهیه‌کننده و کارگردان فیلم «رستاخیز» است که انسان‌های بزرگی هستند و آقای درویش از افتخارات صنعت سینمای ایران است. در نتیجه در روزهای آینده با تفاهم و هماهنگی این مسئله را حل‌وفصل می‌کنیم و ان‌شاءالله در آینده نزدیک خود آقای درویش نتیجه را اعلام می‌کند».

و حالا ما منتظر نتیجه هستیم! فیلم «خانه دختر»، به کارگردانی شهرام شاه‌حسینی، نیز دیگر فیلمی است که گفته می‌شود مشکل اکرانش برطرف شده و قرار است مهر توقیف از این فیلم پاک شود، هرچند به این فهرست می‌توان فیلم «ارادتمند، نازنین، بهاره، تینا»، به کارگردانی عبدالرضا کاهانی، را افزود. محمدمهدی حیدریان، رئیس سازمان سینمایی، ‌مدتی قبل در گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به این سؤال که «در حوزه فیلم‌های توقیفی باید منتظر اتفاقی در چند ماه آینده بود»، اظهار کرد: «اتفاقی که حتما می‌افتد این است که این آثار دوباره بررسی می‌شوند. و همچنین اینکه بررسی‌ها با این نگاه انجام خواهد شد که اگر بخش‌هایی از فیلم با دوباره گرفته‌شدن، آن اثر را بلامانع کند همین سیاست را دنبال کنیم. ضمن اینکه اگر فیلمی هم باشد که اشکالش خیلی کلی‌تر از این بحث‌هاست، حتما اعلام می‌کنیم و آن را در برزخ نگه نمی‌داریم تا تکلیفش روشن باشد».

و اما «لرد»، به کارگردانی محمد رسول‌اف که این روزها در جشنواره ٧٠ فیلم کن در بخش «نوعی ‌نگاه» نمایش داده می‌شود. اما آیا این فیلم در ایران هم قابل نمایش است؟ یا فیلم «سفر به هیدالو» (مجتبی راعی) که در دهه ٨٠ به دلیل بازی بازیگرش مشمول این بیت شد که «گنه کرد در بلخ آهنگری/ به شوشتر زدند گردن مسگری» و تا امروز وضعیت مشخصی ندارد! اما جالب اینکه در جشنواره کن امسال در این روزها فیلم «تهران تابو» با بازی همین بازیگر در حال نمایش است!