«اراده ملی» برای حل بحران آب و برق

دو دوره سابقه مديريت يكي از كليدي‌ترين وزارتخانه‌هاي كشور كه اين روزها هم به دليل بحران آب در راس برنامه‌هاي برنامه ششم قرار گرفته است، كافي بود كه حسن روحاني، حبيب‌الله بيطرف را برای اداره اين وزارتخانه پینشهاد كند. او متولد كوير است و در كارنامه و برنامه‌اش «مديريت آب» نقش پررنگي دارد.

حبيب‌الله بيطرف متولد سال ١٣٣٥ در شهر يزد است. او را مي‌توان در يك جمله، «فعال سياسي در اوايل انقلاب» و «مدير اجرايي در سه دهه گذشته» معرفي كرد.

وي دانش‌آموخته كارشناسي ارشد مهندسي عمران از دانشكده فني دانشگاه تهران است و يكي از اعضاي شوراي رهبري شش نفره دانشجويان مسلمان پيرو خط امام به شمار مي‌رود كه در آبان ماه ١٣٥٨ سفارت امريكا را اشغال كردند.

بيطرف، فعاليت اجرايي خود را از سال ١٣٥٨ با مشاركت در راه‌اندازي جهادسازندگي آغاز كرد و در سال‌هاي دفاع مقدس، عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامي بود.

بعد از پايان جنگ، در سال‌هاي ١٣٦٥ تا ١٣٦٨ استاندار يزد شد و از سال ١٣٦٩ تا پايان سال ١٣٧٣ به مدت پنج سال مسووليت معاونت آموزشي وزارت نيرو را در دوران بيژن زنگنه به عهده گرفت. بيطرف در كابينه اول و دوم سيدمحمد خاتمي (دولت‌هاي هفتم و هشتم) به عنوان وزير نيرو فعاليت كرد، اما در دولت‌هاي نهم و دهم مسووليت اجرايي نداشت.

با پيروزي حسن روحاني و آغاز فعاليت دولت يازدهم، بيطرف معاونتِ زنگنه را اين‌بار در وزارت نفت بر عهده گرفت و به عنوان معاون امور مهندسي، پژوهش و فناوري وزير نفت منصوب شد.

وی که ۱۲ سال پیش مسئولیت وزارت نیرو را به پرویز فتاح واگذار کرد، امروز بار دیگر در شرایطی از سوی روحانی به عنوان وزیر پیشنهادی انتخاب شده است که صنعت برق در تنگنای ویژه ای قرار دارد و برخی کارشناسان نگرانی خود برای عدم همراهی صنعت برق با برنامه توسعه صنعتی در ایران را مطرح می کنند. وزارت نیرو پس از پیروزی انقلاب اسلامی نه وزیر و سه سرپرست را به خود دیده و آماده پذیرایی از دهمین وزیر در کابینه دوازدهم است.

آنچه بیش از هر چیز عاملی برای بحرانی شدن وضعیت در صنعت برق و بحران مصرف آب در عین کمبود شدید آب در ایران شده است، از سوی برخی عدم تعیین قیمت مناسب برای این دو کالای استراتژیک است. هر آنچه درباره جریمه مشترکین پرمصرف و اجرای طرح های بازدارنده برای پیشگیری از مصرف بی رویه آب و ... گفته شده نیز تنها در قالب طرحی بر کاغذ ، روی دست سیاستگذاران مانده است.

حالا حبیب الله بیطرف،دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران از دانشکده فنی دانشگاه تهران که در کسوت معاون امور مهندسی،پژوهش و فناوری وزیر نفت حضور دارد، می گوید برنامه ای ویژه را برای حل بحران اقتصاد آب و برق ایران در ذهن دارد.

سابقه طرح برنامه هایی از این دست، همواره با انتظار برای افزایش قیمت ها گره خورده است؛ این در حالی است که اصلاح ساختار اقتصادی این دو کالا، در بلند مدت نه تنهامی تواند صرفه و صلاح این صنایع را در پی داشته باشد، بلکه عامل مهمی برای حفظ حقوق مصرف کنندکان در شرایط کنونی و دوره های آتی است.

بحرانی به نام بدهی

نام وزارت نیرو سال های طولانی با بدهی گره خورده است. گوله برف بدهی وزارت نیرو به پیمانکاران، در دولت دهم ناگهان به بهمنی عظیم بدل شد که زمینه را برای مدفون شدن بخش مهمی از تولیدکنندگان فعال در این عرصه فراهم کرد.

سال ۱۳۹۳ بود که علی لاریجانی،رییس مجلس شورای اسلامی میزان بدهی وزارت نیرو را برابر با ۳۰ هزار میلیارد تومان عنوان کرد و از لفظ "مایه تاسف" برای نشان دادن وضعیت در این حوزه بهره برد. سال گذشته این رقم برابر با ۲۸ هزار میلیارد تومان و حالا از سوی حبیب الله بیطرف بار دیگر میزان بدهی ۳۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.

بدهی کلانی که وزارت نیرو به پیمانکاران داشت و دارد، موقعیت اقتصادی صنایع فعال در حوزه برق را به شدت تضعیف کرد،خصوصا آنکه به گفته برخی فعالان سندیکای برق ، پیمانکاران طلبکار، بدهکاران بانکی ای بودند که مجبور به پرداخت جریمه های کلانی شده اند و همین مساله تعطیلی برخی از فعالان این صنعت را رقم زده است.

حالا حبیب‌الله بیطرف گزینه پیشنهادی برای تصدی‌گری وزارت نیرو در کابینه دوازدهم تعادل‌بخشی به وضعیت مالی بنگاه‌های آب و برق را مهم‌ترین چالش وزارت نیرو عنوان می‌کند. او تلاش برای کاهش میزان این بدهی عظیم را از اولویت های خود اعلام کرده است. به نظر می رسد اصلاح اقتصاد آب و برق در کنار بازپرداخت بدهی به پیمانکاران ، خود عاملی برای احیای صنعت برق محسوب شود.

بیطرف لازمه اجرای برنامه هایی از این دست را "اراده ملی" خوانده است. بی تردید حبیب الله بیطرف در صورت کسب رای اعتماد، در یکی از حساس ترین دوره های تاریخی بر صندلی زوارت نیرو تکیه خواهد زد. فراز و نشیب هایی که صنعت برق طی ۱۲ سال گذشته پشت سر گذاشته، امروز این وزارتخانه را در مرحله ای تاریخی قرار داده است.

برنامه ششم توسعه در حالی آغاز شده که ایران بیش از هر زمان دیگری به منابع کافی انرژی،خصوصا برق برای اجرایی کردن اهداف خود برای رشد و توسعه اقتصادی نیازمند است.از سوی دیگر رشد مصرف برق و رکورد شکنی های مداوم، خاطره خاموشی های نه چندان دور در سال های گذشته را بار دیگر زنده کرده و برخی از تکرار آنچه در سال ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ بر ایران گذشت در هراسند.

جدا از چالش های مذکور، تلاش برای افزایش ضریب بهره وری در نیروگاه های فعال از مهمترین برنامه هایی است که حتی در دوره تصدی پیشین حبیب الله بیطرف بر وزارت نیرو در دستور کار قرار داشت.