فرمان آرا: به خاطر اسماعیل فصیح برگشتم

روزنامه تماشا: شب «اسماعیل فصیح» صد و بیست و سومین شب از شب های مجله بخارا بود که با همکاری مؤسسه فرهنگی هنری ملت و مؤسسه فرهنگی هنری شهرداری تهران فرهنگسرای ملل عصر روز شنبه 15 تیر ماه در محل این فرهنگسرا برگزار شد.

در این مراسم بهمن فرمان آرا هم حضور داشت و از تجربه آشنایی خود با اسماعیل فصیح و تلاش برای ساخت فیلم گفت: «باید اقرار کنم که آشنایی من با نوشته های آقای فصیح با زمستان 62 شروع شده است و بعد بقیه را خواندم ولی اولین داستانی که من از ایشان خواندم زمستان 62 تجربه بسیار تکاندهنده ای بود. می خواستم آن را فیلم کنم.

برای من ممکن بود که در فضایی مشابه فضای ایران، آن را در خارج ایران هم بسازم، ولی همیشه تصمیم من این بوده که راجع به ایران در خارج از ایران فیلم نسازم. یکی از علایق و دلایلی که من برگشتم که در ایران بمانم و فیلم بسازم در واقع عشق ساتن زمستان 62 بود. خب، زمستان 62 و داستان جاوید و باده کهن سه کتابی بودند که من برای آنها سناریو نوشتم و رفتم مجوز فیلمسازی بگیرم، هر سه تا فیلم تقریبا بدون هیچ صحبت، مذاکره و حتی اصلاحیه ای رد شدند.

حتی داستان جاوید هم رد شد و هر چه هم که تلاش کردیم به نتیجه ای نرسید ولی چیزی که در این میان ارزشمند بود این بود که من بقیه کتاب های اسماعیل فصیح را خواندم و بعد یک ارتباط دوستانه و صمیمانه با آقای فصیح برقرار شد که امیدوارم ادامه پیدا کند ولی متاسفانه در مورد ساختن فیلم، باید بگویم من خیلی دلم می خواهد داستان جاوید را بسازم، بیشتر از آن واقعا زمستان ۶۲ و باده کهن را. این علاقه کماکان ادامه دارد.

درباره باده کهن و عدم صدور مجوز ساخت آن، تنها حرفی که به من زده شد بر این اساس بود که «شخصی که از نظر نوع زندگی که داشته آلوده است، به دلایل خاصی به ایران برمی گردد و خانمی که پری کمال نام دارد، با او آشنا می شود. او به خاطر این زن سعی می کند با مطالعه و عبادت و زهد زندگی اش را تغییر دهد و حتی به عرفان برسد و می رسد که نهایتا اتفاق دیگری برایش می افتد.

ولی در مورد اجازه فیلم، مطالبی به من گفتند که منجر به رد فیلم شد. بر اساس این مسئله بود که من برای خودم صورتی درست کرده بودم که چه چیزهایی را ممکن است ایراد بگیرند و کدام را می توانم تصحیح کنم ولی اگر من ۵۰۰ تا مورد دیگر هم می گذاشتم محال بود به مغزم خطور کند که اصولا به راه راست آوردن یک مرد توسط زن اشکالی داشته باشد.

به این ترتیب باده کهن هم به بن بست خورد اما یکی از ویژگی هایی که فصیح را همیشه نزد من عزیز می کند این بود که این مرد اهل مصاحبه نبود. اهل شلوغ کردن نبود. فصیح مرد بزرگی بود که آرام آمد و آرام رفت. برای من دردناک بود که روز تشییع جنازه او از مقابل خانه هنرمندان فقط ۸۰-۷۰ نفر آمدند، درحالی که اگر از هر کتاب ایشان فقط پنج خواننده بود باید شلوغ می شد، به هر تقدیر حق آقای فصیح این نبود و برای همین هم ما در بنیاد گلشیری جایزه ای برای ایشان گذاشتیم و تقدیم خانم فصیح کردیم.»