بررسی طرح ورود «مدیریت بحران» به کتب درسی

تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که در طول ۱۲ سال تحصیل در مدارس کشور چه چیزی آموزش دیده اید؟ از ریاضیات و فیزیک و شیمی که در مدارس ایران محدود به چند معادله مجهول و نامجهول می شود که گذر کنیم درس هایی در نظام آموزش و پرورش کشور تعبیه شده است که هدف آن آموزش مهارت به دانش آموزان است.

روزنامه ابتکار: تا به حال به این موضوع فکر کرده اید که در طول ۱۲ سال تحصیل در مدارس کشور چه چیزی آموزش دیده اید؟ از ریاضیات و فیزیک و شیمی که در مدارس ایران محدود به چند معادله مجهول و نامجهول می شود که گذر کنیم درس هایی در نظام آموزش و پرورش کشور تعبیه شده است که هدف آن آموزش مهارت به دانش آموزان است.

به عبارت دیگر هدف این است که دانش آموز زمانی که وارد اجتماع می شود این مهارت ها را به کار ببرد. در گذشته های دور تر درس «حرفه و فن» و در سال‌های اخیر «کار و فناوری» از جمله این دروس است. روز گذشته معاون و سخنگوی سازمان مدیریت بحران از ورود درس «مدیریت بحران» به مدارس خبر داد، درسی که مدتی است به طور اختیاری در دانشگاه ها نیز تدریس می شود.

ضرورت آموزش تجربی دروس عملی

قرار است پس از تایید وزارت آموزش و پرورش از سال آینده درس مدیریت بحران در قالب دو واحد درسی در مدارس تدریس شود. این خبر را بهنام سعیدی، معاون و سخنگوی سازمان مدیریت بحران داد و در این باره گفته بود: این 2 واحد درسی در چند سال گذشته به صورت اختیاری در میان دروس مقطع کارشناسی دانشگاهها قرار داشت که با توجه به افزایش حوادث طبیعی کشور در چند سال اخیر، تصمیم بر آن شد این واحدها در دوره های متوسطه نیز گنجانده شود.

در بهمن ماه سال 95 برای اولین بار درس مدیریت بحران در دانشگاه ها ارائه شد و دانشجویان در 2 واحد درسی به صورت اختیاری مدیریت بحران فرا می‌گرفتند.

مدیریت بحران که مجموعه‌ای از فعالیت‌ها، چاره‌جویی‌ها و دستورالعمل‌هایی برای مدیریت یک سازمان، در چالش یا بحران انجام می شود ، که هدف آن کاهش روند، کنترل و رفع بحران است.

هرچند در کشورمان برای مقابله با بحران تجهیزات سازمان‌ها همیشه دچار کاستی بوه با این حال در بحث مدیریت بحران در ایران دارای نقطه ضعف هایی است که معطوف به نبود هماهنگی و همکاری میان سازمان‌ها، کمبود ضوابط و مقررات جامع و مانع و پراکندگی و نا کافی بودن قوانین و مقررات است که نبود منابع مالی کافی نیز مزید بر علت شده است.

با این حال درس مدیریت بحران وارد دانشگاه شد و چند ترمی می شود که به دانش آموزان تدریس می شود و قرار است مدیریت بحران به دانش آموزان آموخته شود. این پرسش که آیا درس مدیریت بحران قرار است تنها اطلاعات عمومی دانشجویان و دانش آموزان را بالا ببرد و یا قرار است جنبه تجربی پیدا کند؟

هاجر نیک‌صفت، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی روزنامه «ابتکار» می‌گوید: «معایبی در سیستم آموزشی کشور وجود دارد که نمی توان منکر آن شد.به طور مثال دروس تنها به صورت تئوری آموزش داده می شود و به هر دلیلی آموزش های عملی و تجربی کم و ناچیز است.»

وی ادامه می دهد: «اینکه در مواجه با زلزله چه اقداماتی برای مدیریت بحران باید صورت گیرد نیاز به مانور دانش آموزان دارد، مانوری که دقیق اجرایی شود و در حد سطحی نباشد. بعضاً دیده می شود که مدارس مانور برگزار کرده اند اما دانش آموزی چیزی آموزش نمی بینند و آن مانور جنبه نمایشی دارد.»

این استاد دانشگاه ادامه می‌دهد: «این موضوع هم بسیار مهم است که به طور کلی اگر درس های اینچنینی به صورت عملی اجرایی شود، برای دانش آموزان نیز حاوی جذابیت بیشتری است.»

بحران، قابل پیش‌بینی نیست

مدیریت بحران، آمادگی دفاعی، حرفه و فن و بسیاری دیگر از جمله دروسی هستند که نه با این نام اما در بسیاری از کشورهای دنیا نیز آموزش داده می‌شود؛ آن هم با راهکاری صحیح و البته کاربردی. در ایران اما درست است با توجه به اشکالات سیستم آموزشی توان اجرایی تجربی و همه جانبه این دروس وجود ندارد اما به گفته بسیاری از کارشناسان تدریس این دروس الزامی است و نباید آن‌ها را نادیده گرفت.

نیک صفت در ادامه گفت‌وگو با «ابتکار» با اشاره به این موضوع که در آموزش و پرورش باید به دانش آموزان مهارت زندگی آموخته شود، می‌گوید: «به طور کلی دانش آموزان نسبت به فراگیری مسائلی که در زندگی با آن ها روبه رو خواهند شد، واکنش بهتری دارند.

بسیاری از روانشناسان بر این باورهستند که در مدارس باید مسائلی آموزش داده شود که در حال و آینده برای افراد کاربری داتشه باشد.»

این استاد دانشگاه می افزاید: «ما شرایطی داریم که خاص است و به بحران آن را می شناسیم، به عقیده من بسیار مهم و ضروری است که مقابله با این شرایط به دانش آموزان آموزش داده شود. به این معنی که احتمال وقوع حوادث از طرف فرد داده شود و بتواند در زمان وقوع آن مدیریت درستی روی آرامش خود و محیط بحران داشته باشد تا اگر قرار است کسی را نجات دهد نیز از عهده آن برآید.»

وی با بیان اینکه در حال حاضر به نوجوانان ما آموزش های کافی در این زمینه ها داده نشده است، ادامه داد: «خانواده های امروزی که عموما تک و یا دوفرزند هستند با فراهم آوردن بهترین شرایط و بالا بردن سطح رفاه برای فرزندان خود تا حدودی از آموزش های اصولی و عملی دور شده اند؛ به گونه ای که دانش آموز ما و حتی دانشجوی ما از آمادگی کافی برای مقابله با بحران برخوردار نیست و حتی می توان گفت تصوری که دارد این است که باید همه چیز بر وقف مراد باشد. در صورتی که ما در جامعه زندگی می کنیم که هرلحظه امکان بروز یک بحران در آن وجود دارد و قابل پیش بینی نیست.»

معاون سازمان مدیریت بحران می گوید که بحث آموزش بحران به جد در این سازمان در حال پیگیری است و این آموزش ها در حوزه مدیریتی نیز آغاز شده است.

آموزش مقابله با بحران نیاز اساسی و اصلی هر جامعه ای است و تمام مردم باید آن را به طور صحیح آموزش ببینند. این آموزش باید از مرحله تئوری فراتر رفته و دانش آموز، دانشجو و ... در زمان رخداد یک اتفاق بدانند چه کاری باید انجام دهند.