کمک دیپلماسی به اقتصاد کشور

روزنامه آرمان: ایجاد معاونت اقتصادی یکی از مهم‌ترین طرح‌های وزارت امور خارجه برای چهار سال آینده اعلام شده است. این معاونت قبلا نیز در وزارت امور خارجه فعال بود و خدماتی‌ به بازرگانان و فعالان اقتصادی بین‌المللی ارائه می‌داد، اما این معاونت برای مدتی تعطیل شد و اکنون دوباره احیا می‌شود.

عمده‌ترین دلیل تشکیل معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه نیز تاکید حسن روحانی بر لزوم ارتباطات گسترده بین‌المللی در حوزه اقتصاد بوده است. عباس آرگون،‌ عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران در گفت‌و‌گو با «آرمان» می‌گوید: «معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه، از یک طرف می‌تواند تصویر واقعی از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های کشورمان برای سرمایه‌گذاران خارجی ارائه کند و از طرفی دیگر، فرصت‌های موجود در کشور‌های خارجی را برای سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی داخلی اطلاع‌رسانی کند.»

نظر شما در رابطه با احیای معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه کشور چیست؟

امروزه اکثر کشور‌ها به منظور فراهم کردن بهره‌برداری‌های اقتصادی و توسعه آن دارای یک دیپلماسی فعال هستند. به بیانی بهتر، همه کشور‌ها به دنبال بهره‌برداری اقتصادی از سیاست خارجی خودشان هستند.

در این شرایط، دیپلماسی اقتصادی کشور ما نیز با گسترش روابط اقتصادی با سایر ملل، نهاد‌ها و سازمان‌های بین‌المللی در عرصه بین‌المللی و توسعه تعاملات خارجی در حوزه‌های مختلف اقتصادی باید از کلیه ابزار‌ها و ظرفیت‌های سیاسی خود با هدف حضور هر چه بهتر و بیشتر و فعال‌تر ایران در بازار‌های جهانی و جذب سرمایه‌های خارجی از کشور‌های مختلف و به منظور کسب منافع اقتصادی، استفاه بهینه ببرد.

بنابراین وزارت امور خارجه حلقه اتصال نهاد‌های اقتصادی ما با خارج از کشور است و از آنجا که وزارت امور خارجه آشنایی و شناخت بیشتری از ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و همچنین هنجار‌های بین‌المللی و زبان و قوانین کشور‌های مختلف دارد، در واقع رسیدن به این اهداف و برقراری روابط بین‌المللی را تسهیل می‌کند و از سرعت بیشتری نیز برخوردار است.

همچنین از طریق کنسولگری‌ها و سفارتخانه‌های خود می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های برقراری روابط در مقایسه با سایر نهاد‌های اقتصادی،‌ تعاملات را با سرعت بیشتری پیش ببرد و نقش موثری در ایجاد بازار‌های جدید و متنوع برای محصولات صادراتی کشور ما بازی کند.

معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه می‌تواند با بهره مندی از کارشناسان متخصص اقتصادی و بازرگانی با اختیاراتی که دارند با یک سازمان چابک نه سازمانی بوروکرات و بسیار پیچیده،‌ در واقع به عنوان یک محل تصمیم‌گیری برای یکسان سازی و انسجام برنامه‌ها و مدیریت در عرصه دیپلماسی اقتصادی با هماهنگی با سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های‌جمهوری اسلامی ایران همکاری کند و ماموریت‌های خود را به پیش ببرد، تا از یک طرف تصویر واقعی از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های کشورمان برای سرمایه‌گذاران خارجی ارائه و از طرفی دیگر، فرصت‌های موجود در کشور‌های خارجی را برای سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی داخلی اطلاع‌رسانی کند.

این امر می‌تواند در توسعه اقتصادی کشور نقش موثری داشته باشد. در حال حاضر ما در وزارت امور خارجه خودمان، نیازمند یک تغییر رویکرد و توجه بیشتر به توسعه فعالیت‌ها و اقدامات اقتصادی هستیم. تا به امروز وزارت امور خارجه عمدتا بر موضوعات سیاسی تمرکز کرده است و ما الان باید تمرکز و دقت بیشتری به امور اقتصادی کشور داشته باشیم.

همان‌طور که در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی بر برون گرایی و درون زایی تاکید شده است،‌ احیای این معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه با هماهنگی‌هایی که انجام خواهد داد می‌تواند به توسعه بیشتر فعالیت‌های برون‌ مرزی ما کمک کند.

در واقع با محور قرار دادن توسعه فعالیت‌های اقتصادی با کشور‌های مختلف و با انعقاد موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی، تجارت آزاد و حضور فعال در سازمان‌های منطقه‌ای می‌تواند به توسعه صادراتی کشور کمک بیشتری کند.

معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه تا چه اندازه عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی را تسهیل می‌کند؟

توجه ویژه به عضویت در سازمان تجارت جهانی به عنوان بزرگ‌ترین باشگاه و کلوپ اقتصادی در دنیا، برای اینکه ما بتوانیم از فرصت‌های سرمایه‌گذاری و فناوری‌های روز بهره مند شویم یک امر ضروری و اجتناب‌ناپذیر است و معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه می‌تواند عضویت در این سازمان را تسهیل کند، چرا که عدم عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی قبل از اینکه یک موضوع اقتصادی باشد یک موضوع سیاسی است که می‌تواند با تلاش مضاعف وزارت امور خارجه و این معاونت جدید، این امر محقق شود.

مدیر معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد؟

مدیر معاونت اقتصادی باید فردی باشد که به مباحث دیپلماسی آشنایی کامل داشته باشد و بتواند تعاملات لازم را با کشور‌های مختلف برقرار کند. همچنین از تجارب لازم در این حوزه‌ها برخوردار باشد و به عنوان یک مدیر اقتصادی قوی در سطح بین‌المللی مطرح باشد تا بتواند ماموریت‌های ویژه این معاونت را پیش ببرد.

یک مدیر اقتصادی با نگاه داخلی یا یک مدیر صرفا سیاسی قطعا نمی‌توانند وظایف را به نحو احسن انجام دهند. در واقع این مدیر باید از قابلیت‌های سیاسی و شناخت کافی از اقتصاد کشور و اقتصاد جهانی برخودار باشد تا بتواند با استفاده از ابزار سیاسی تعاملات اقتصادی را برقرار کند.

توسعه تعاملات خارجی در حوزه‌هایی مثل گردشگری که کسب منافع اقتصادی را به همراه دارد،‌ از جمله ماموریت‌های مهم دستگاه دیپلماسی کشور است. فکر می‌کنید ایجاد این معاونت اقتصادی تا چه اندازه فرایند ورود گردشگران خارجی را تسهیل کند؟

درحال حاضر، تراز تجاری ما در بحث جذب گردشگر منفی است. در واقع در حوزه گردشگری،‌ عمدتا ارز از کشور خارج می‌شود. ایجاد معاونت اقتصادی در این حوزه هم می‌تواند کمک کند و فرایند ورود گردشگران را تسهیل سازد. هرچند از این طریق می‌توان جاذبه‌های گردشگری کشور را معرفی کرد،‌ اما ما در داخل نیازمند زیرساخت‌های لازم در بخش‌هایی چون حمل و نقل، هتل و... هستیم.

با این همه، اگر زیرساخت‌های کشور نتواند جوابگو باشد حتی ممکن است یک تصویر منفی از کشور ارائه شود. کشور ما از ظرفیت‌های بالای تاریخی،‌ طبیعی، جغرافیایی و... برخوردار است و می‌تواند در زمینه جذب گردشگر هم موفق باشد،‌ اما ما باید از منظر داخلی نیز به این موضوع توجه کنیم.