مساله حل نشدنی زنان در جامعه

هر جامعه‌اي با مسائل گوناگوني مواجه است. تفاوت جوامع در داشتن و نداشتن مساله نيست، چرا كه جامعه بدون مساله وجود ندارد، مگر جوامع بدوي اوليه كه هميشه به يك شكل ثابت بوده‌اند و هيچگاه خيال تغيير نداشته‌اند و اصولا قدرتي در خود براي دخل و تصرف در امور نمي‌ديدند

روزنامه‌اعتماد: هر جامعه‌اي با مسائل گوناگوني مواجه است. تفاوت جوامع در داشتن و نداشتن مساله نيست، چرا كه جامعه بدون مساله وجود ندارد، مگر جوامع بدوي اوليه كه هميشه به يك شكل ثابت بوده‌اند و هيچگاه خيال تغيير نداشته‌اند و اصولا قدرتي در خود براي دخل و تصرف در امور نمي‌ديدند، پس مساله‌اي نداشتند چرا كه راه‌حل و قدرتي براي حل نداشته‌اند. بنابراين تفاوت‌ ميان جوامع در چند چيز است. اول در تعداد مسائل مهم، دوم در عمق مشكلات و مسائل، سوم در كيفيت وجود اراده براي شناخت مساله و حل آن و چهارم تفاوت در داشتن امكانات براي حل اين مسائل است.

شايد برخي گمان كنند كه مهم‌ترين وجه تمايز ما با جوامع ديگر، داشتن تعداد زياد مساله و نيز ريشه‌اي بودن اين مسائل است. ولي به نظر مي‌رسد كه وجه تمايز اصلي ما با جوامع ديگر در فقدان گوش شنوا و زبان پاسخگو در شنيدن مسائل و پاسخگويي درباره آنهاست. به تعبير ديگر فقدان اراده براي حل آنها است.

براي نمونه مي‌توان گفت كه مسائل گوناگوني درباره زنان و مشكلات آنان مطرح مي‌شود، ولي انگار نه انگار كه كسي يا مرجعي رسمي براي شنيدن و پاسخگويي درباره آنها بايد وجود داشته باشد. چنين وضعي خيلي خطرناك است. تا حالا مساله‌اي در جامعه مطرح بود كه چرا زنان نمي‌توانند به ديدن مسابقات ورزشي بروند؟ حالا پس از مسابقه با سوريه معلوم شد كه اين محروميت فقط براي زنان ايران است و نه همه زنان! و جالب‌تر اينكه زنان ديگر مي‌توانند فاقد حجاب هم در ورزشگاه باشند.

به‌طور قطعي تمام نقدهايي كه در اين زمينه نوشته شده، مورد احترام و ارزشمند است. در اين يادداشت به نكته ديگري اشاره خواهد شد؟ آيا در ميان مسوولان وزارت ورزش كسي هست كه به اين چند پرسش ساده پاسخ دهد:

١-‌ براساس كدام قانون از حضور زنان در ورزشگاه جلوگيري مي‌كنيد؟ مگر نه اينكه اقدامات شما بايد مبتني بر قانون باشد؟ اگر واقعا قانوني در اين زمينه هست، حتما آن را انجام دهيد. در اين صورت خيلي شفاف مي‌توانيد مستندات قانوني خود را بيان كنيد. همچنان كه اگر وضعيت يك نفر مصداق نقض ماده قانوني مربوط به حجاب باشد، نيروهاي برخوردكننده به آن استناد مي‌كنند، حال وزارت ورزش و شخص آقاي وزير ورزش خيلي صريح و شفاف توضيح دهد، مستند جلوگيري از فروش بليت به بانوان و نيز منع حضور آنان در ورزشگاه چيست؟

اگر ماده قانوني دارند آن را ارايه كنند و اگر ندارند، چرا و به چه دليلي و تحت چه فشاري اين اقدام خلاف قانون را مرتكب مي‌شوند؟ مساله نقض قانون ده‌ها برابر مهم‌تر از اصل رفتن يا نرفتن زنان به ورزشگاه است. زيرا اگر ممانعت از حضور زنان در ورزشگاه مبتني بر قانون باشد، مي‌توان آن را از مجاري عادي پيگيري كرد ولي هنگامي كه در اردبيل و در مسابقات واليبال انتخابي جام جهاني، زنان در ورزشگاه حضور پيدا مي‌كنند و در تهران جلوي آنان گرفته مي‌شود، معلوم مي‌گردد كه مساله سليقه است و نه قانون.

٢-‌‌ اگر حضور زنان منع قانوني دارد، چرا زنان سوري مي‌توانند شركت كنند؟ پاسخ روشن است. اصل حضور منع ندارد، ولي از ترس فيفا چنين اقدامي انجام شده است. ولي چرا در هيچ يك از پرسش‌ها شفاف‌سازي نمي‌كنند؟ آيا مي‌توان به يك دادگاه مراجعه كرد و عليه اينگونه تصميمات خودسرانه شكايت كرد؟ اشتباه نشود نويسنده اين يادداشت نه خودش و نه حتي زنان خانواده‌اش علاقه‌ چنداني به رفتن به ورزشگاه ندارند، ولي مساله علاقه من و ديگران نيست، مساله نقض حقوق شهروندي و عدم پاسخگويي و نبود شفاف‌سازي در اين زمينه است.

اگر يك حكومت به هر دليل نمي‌خواهد يا صلاح نمي‌داند كه زنان در ورزشگاه حضور يابند خيلي ساده اين را اعلام و قانون مربوط را نيز تصويب كند، و براي همه زنان اعم از داخلي و خارجي يا در ورزش‌هاي گوناگون يا در استان‌هاي مختلف قانون را بدون تبعيض اجرا كند.

ولي اينكه به هر دليلي از تصويب چنين قوانيني پرهيز مي‌كنند و به صورت نصفه و نيمه و تبعيض‌آميز آن را اجرا مي‌كنند، بسيار زشت است. قانون جزاي موجود در بسياري از مقررات ميان زن و مرد تفاوت گذاشته است، هر چند ممكن است بسياري از افراد نسبت به اين تفاوت نقدهاي جدي داشته باشند، ولي كسي نسبت به اجراي آن معترض نيست. چون مي‌داند قانون است، در حالي كه در اين مورد، اصولا قانون برخلاف اين رفتار است.

متاسفانه در جامعه ما گوش‌ شنوايي براي شنيدن اين نقدها و سپس زبان گويايي براي پاسخگويي درباره آنها وجود ندارد و همين امر موجب مي‌شود كه زخم‌هاي ناشي از اين تبعيض‌ها به مرور عميق‌تر و ناسورتر ‌شود و به جايي مي‌رسد كه درمان‌ناپذير خواهد ‌شد. رفتن و نرفتن زنان به ورزشگاه مساله مهمي است ولي در برابر رفتار خودسرانه و سليقه‌اي مساله اصلي نيست؛ همچنين عميق و پيچيده شدن مساله زنان در ايران مساله اصلي است.