بارزانی باید واقعیت را قبول کند

چند سال پیش یک مسئول محلی کردستان عراق در تهران به من گفت:«ریشه پاره ای مشکلات اقلیم ومردم کردستان عراق به نگاه ها وباورهای شخصی مسعودبارزانی بازمی‌گردد.اوموضوع کرد و کردستان عراق را،تا حد خواست‌های شخصی تقلیل داده است.

متین مسلمدر روزنامه قانون نوشت: چند سال پیش یک مسئول محلی کردستان عراق در تهران به من گفت:«ریشه پاره ای مشکلات اقلیم ومردم کردستان عراق به نگاه ها وباورهای شخصی مسعودبارزانی بازمی‌گردد.اوموضوع کرد و کردستان عراق را،تا حد خواست‌های شخصی تقلیل داده است.

مشکل این است كه مسعود، تاریخ ملت کرد را درخود خلاصه و تجلی یافته می‌بیند. مساله این است.شرایطی که حتی درگذشته منجر به جداشدن جلال طالبانی ازدایره مبارزات کردهای عراق درنیمه دهه ۷۰ میلادی وعدم همراهی با مرحوم ملا مصطفی شد.تاریخ را بخوانید.جلال ونیروهای مستقل کردمانند فوادمعصوم، هیچ‌وقت قرائت بارزنی ها از تاریخ مردم کردستان عراق را نپذیرفتندوکنارآمدن ملامصطفی با صدام حسین رابرنتابیدند.آن‌ها بازیچه صدام حسین وحکومت وقت ایران شدند وعواقب آن را هم دیدیم اما تاوانش رامردم کرد پس دادند.اشتباه دراشتباه».

قضاوت این مقام کرد باتوجه به تجربه تاریخی کردستان عراق تاچه میزان دقیق وقابل اعتناست؟این همان نکته مناقشه‌برانگیزی است که می توان بر روی آن بحث کرد. بیشتربه این دلیل که درمیان رهبران محلی وسیاست‌مداران مطرح کُرد، مشخص نیست که آن ها با دیدگاه‌های بارزانی موافق بوده باشند.

نه به این معنا که آن ها با مساله خودمختاری کردستان عراق مخالف بودند(حتی خارج از چارچوب‌های عرفی در اداره مناطق خود مختار)بلکه بیشتربه این اعتبار که مطرح کردن موضوع استقلال تمام عیارمنطقه اقلیم ازخاک عراق که به لحاظ تبعی محدود به این منطقه نخواهد شد،پیامدهای ویرانگروغیرقابل پیش بینی برای سایرمناطق همجوارکردستان، بقیه استان های عراق با ترکیب سنی وشیعه وصد البته امنیت منطقه به دنبال خواهد داشت.

آنگاه آیا مسعودبارزانی وپارلمان اقلیم چندان محق و قادر خواهند بود که از زیربار تبعات ویرانگرآن شانه خالی کنند؟اینکه می گویند بقیه عراق ومنطقه به ما مربوط نیست که حرف و استدلال نشد.در یک نمونه واضح ازاین نگرانی ها،به گفته منابع و تحلیلگران سیاسی محلی«عمیقا نگران‌کننده وتنش‌زا»،روز چهارشنبه شورای استان کرکوک با مشارکت این استان درهمه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان موافقت کرده است.

درحالی که هم بغداد وهم تهران،آنکارا و واشينگتن،اتحادیه اروپا و مجامع بین‌المللی(هریک بنا به دلایل خود)با این همه‌پرسی به شدت مخالفت کرده اند. هاله نورالدین، عضو شورای استان کرکوک گفته:«روز سه‌شنبه 29آگوست،شورا با حضورنجم الدین کریم، استاندار کرکوک با همه پرسی 26 سپتامبرموافقت کرده است». حیدر العبادی، نخست‌وزیر عراق این تصمیم را غیرعاقلانه و یک مساله اشتباه بزرگ توصیف کرده است.

«رشد الصالحی»ريیس جبهه ترکمانی نیز این اقدام را به شدت محکوم کرده است.درهمین حال«نصرالدین سندی»ريیس هیات مناطق کردستان نیز گفته:«طی روزهای گذشته شهرستان‌های سنجار،خانقین وتوابع آن‌ها با شرکت در همه‌پرسی موافقت کردند.شهرستان‌های شیخان،مخموروسهل نینوا نیز خواهان همه‌پرسی شده اند».آیا قابل قبول است بارزانی و دولت اقلیم از تبعات تصمیم شان بر تمامیت ارضی عراق، بی ثباتی منطقه و به راه افتادن موج خشونت‌های محلی بی‌اطلاع بوده باشند؟

پاسخ منفی، یک ساده انگاری محض تمام عیاراست.آن‌ها به خوبی می دانند فعال کردن دومینوی تجزیه عراق محدود به کردستان نخواهد ماند و سایر گسل های جمعیتی ،قومیتی و مذهبی عراق را فعال خواهد کرد.ادعای بارزانی مبنی بر«رفراندم یک موضوع صرفا محلی و کردی‌است» با نگاهی استراتژیک،به‌هيچ وجه با واقعیت انطباق ندارد.خواست بارزانی بی شک خواستی نخواهد بود که تبعات آن حتی در بدترین وضعیت، فقط دامن خود عراق را بگیرد و بي‌شك خشونت در منطقه را نهادینه خواهد کرد.

اودرپس بی اعتنایی به خواست جامعه جهانی ،همسایگان و متحدان عراق،با ابرام بر ساده جلوه دادن تصمیماتش، نمی تواند صورت مساله را بی اهمیت نشان داده و همه را در برابر کار به قول او «تمام شده »قرار دهد.دولت اقلیم و شخص آقای بارزانی می‌گویند:«عراق دیگر امن نیست،جای ما هم نیست».

بسیار خب،از جنبه نظري، او خود را محق به بیان نظراتش می دانداما از جنبه عملی زمانی که نه جامعه جهانی، نه مجامع حقوقی بین‌المللی ،نه همسایگان عراق به‌خصوص ترکیه و ایران و نه حتی اتحادیه اروپا و ایالات متحده با او همراه و همفکر نیستند،دیگر نه می تواند و نه حق دارد از زیر بار تبعات آنچه که همه را به شدت نگران کرده شانه خالی کند. اکنون از موضعی بین المللی و راهبردي حق داریم نگران باشیم.

اگر بارزانی و پارلمان اقلیم می گویند لازم است واقعیت را پذیرفت،بسیار خب، پس متقابلا همه واقعیت را ببینید و بپذیرید و مسئولیت آن را هم قبول کنید.منطقه به هيچ وجه تحمل یک آشوب و ناامنی دیگررا ندارد.