نجات تهران از تراكم سياه

«هولوگرام» موضوع پر حاشيه مديريت شهري تهران در سال‌هاي اخير است كه مفسده‌هاي بسياري را به همراه داشته است.

برگه‌هاي هولوگرام كه در واقع همان تراكم سيارساختماني است، روشي بود كه در دوران ۱۲ ساله مديريت محمدباقر قاليباف در شهرداري بنا شد تا شايد راهي براي تامين درآمدهاي شهري در اجراي طرح هاي عمراني باشد. هولوگرام، اوراق بهادری است که به طلبکاران شهرداري اجازه هزار متر مربع تراکم می داد و بر دو نوع پلاک مشخص و هولوگرام سیار در ازاي بدهي‌ها اعطا مي‌شد.

اين روش يكي از مهم‌ترين شيوه‌هاي تسويه بدهي‌هاي شهرداري در سال‌هاي اخير بود كه پديده اي را به نام فروش هولوگرام در شهرداري رقم زد و تخلفات مالي زيادي را نيز ايجاد كرد. چنانچه پیمانکارانی كه پروژه‌های عمراني را اجرا کرده و حال از شهرداری طلب دارند، شهرداری به جای آنکه این بدهی را نقدی پرداخت کند، در ازای این بدهی به فرد هولوگرام می‌فروخت. ایراد اين روش نيز آن بود كه افراد با در دست داشتن هولوگرام می توانستند در هر نقطه از تهران، با استفاده از آن جهت تراکم‌سازی اقدام کنند و در واقع مجوز ساخت به طلبكاران مي داد.

پايه گذاري مفسده در شهرداري تهران

روالی که شهرداری‌تهران از طریق شرکت‌هاي وابسته از جمله «جهان» - شرکت وابسته به بانک‌شهر- برای تسویه حساب با پیمانکاران اجرا كرد، پرداخت نقدی 40 درصدی و تهاتر 60 درصدی بدهی شهرداری از طریق واگذاری برگه‌های «هولوگرام‌اعتباری» است که این هولوگرام درصورتی که فرد طلبکار، ملکی برای ساخت معرفی کند، روی ملک داده می‌شود و در برگه، متناسب با منطقه‌ای که ملک در آن واقع شده، میزان تراکم نیز مشخص شده است. شهردار سابق تهران درباره ابداع چنين روشي براي پيشبرد طرح‌هاي عمراني تهران معتقد بود كه هولوگرام‌ها ارزش ریالی ندارند و تعهدی برای صدور پروانه ایجاد می‌کنند؛ اين در حالي بود كه افراد پس از دريافت هولوگرام از شهرداري آن را در بازار آزاد فروخته و حتي آگهي در روزنامه همشهري مي دادند و مفسده اي بزرگ را در فروش تراكم در شهر ايجاد مي‌كردند.

شهر فروشي به شيوه جديد

صدور هولوگرام در ازاي مطالبات پيمانكاران از سوي شهرداري، همان شهر فروشي و واگذاري فرصت‌هاي رشد پايتخت در سال هاي آتي به شمار مي‌رفت كه منتقدان بسياري را در ميان اعضاي شوراي شهر و كارشناسان شهرسازي همراه داشت اما هيچ كدام موفق به سد راه شدن براي صدور هولوگرام نشدند.

شهرداري تهران در سال‌هاي اخير با صدور هولوگرام و فروش شهر، نابسامانی در ساخت‌ و سازها و زیرپاگذاشتن مقررات و ضوابط ساخت‌‌وساز شهری را رقم زد كه هزينه‌هاي بسياري براي شهر به همراه دارد. «هولوگرام» از دل فعالیت‌های این شرکت‌ها بیرون آمده و به فضای عمومی و مجازی راه یافته است. هولوگرام،پروسه‌اي است كه در آن نامه‌ای که یک هولوگرام بر آن الصاق شده است؛ این نامه، اعلام وصول درآمدی شهرداری یا به عبارت دقیق‌تر، تاییدیه تسویه بدهی متقاضی به شهرداری است که دراین‌باره بدهی، عوارض شهرداری و فیش عوارض متقاضی بنا بر این تاییدیه، پرداخت و تسویه شده است.

به بیان دیگر، چنانچه متقاضی صدور پروانه ساختمان با دردست‌داشتن فیش عوارض پروانه ساخت، به‌جای شهرداری به یک شرکت کارگزار مراجعه کند، کارگزار می‌‌تواند در دریافت هزینه مندرج در فیش با متقاضی تعامل کند؛ یعنی به‌جای دریافت وجه نقد، سایر منابع در اختیار متقاضی مانند ملک، سهام، اوراق مشارکت و... یا ترکیبی از این‌ها را در یک مدت زمان توافقی از وی دریافت کند.

به‌این‌ترتیب کارگزار به‌جای شهرداری نسبت به تسویه بدهی متقاضی، اقدام یا طلب شهرداری را وصول می‌کند. در این حالت، صدور پروانه از طریق صدور هولوگرام انجام می‌شود؛ یعنی با تقاضای کارگزار، معادل مبلغ فیش عوارض، شهرداری برای پلاک ثبتی مدنظر هولوگرام صادر می‌کند و این هولوگرام بر روی پلاک ثبتی در هریک از مناطق شهرداری به‌اصطلاح بارگزاری یا کارسازی‌ شده و به‌این‌ترتیب فرآیند صدور پروانه ساختمان به پایان می‌رسد.

گاهی روند صدور هولوگرام از مناطق شهرداری آغاز می‌شود که در این صورت، واحد درآمد منطقه، منابع متقاضی ازجمله وجوه نقد را دریافت و به کارگزار پرداخت می‌کند که روند صدور هولوگرام برابر آنچه گفته شد، طی می‌شود و درعوض، شهرداری منطقه مدنظر از کارگزار می‌خواهد از محل منابع متقاضی صدور پروانه، بدهی‌های مشخص‌شده همان منطقه را بپردازد و طلبکاران را برای تسویه‌حساب به کارگزار معرفی می‌کند.

دستور حياتي نجفي براي نجات تهران

بروز تخلفات متعدد آشكار و پنهان در جريان صدور هولوگرام از سوي شهرداري تهران و شكايت‌هاي فراوان طلبكاران از نقد نشدن مطابات‌شان، سبب شد تا «محمد علي نجفي» شهردار تهران در نخستين تصميمات مديريتي خود، صدور هولوگرام در مناطق شهرداري را ممنوع كند تا ديوار بزرگي مقابل تخلفات مالي در شهرداري تهران بكشد.

شهردار تهران ديروز، بخشنامه‌اي را به منظور رفع ابهامات و اشکالاتی که در ارتباط با صدور و کارسازی هولوگرام‌های مربوط به عوارض ساختمانی در مناطق مختلف شهرداری ایجاد شده ، صادر و بر مبناي آن صدور هرگونه هولوگرام جدید را تا اطلاع بعدی در تمامی مناطق ممنوع کرد.این بخشنامه با هدف پیشگیری از بروز فساد و شفاف‌سازی فعالیت‌ها و مدیریت بهینه درآمد و منابع نقدی شهرداری تهران صادر شده است.

در این بخشنامه تصریح شده، هولوگرام‌های صادر شده قبل از تاریخ این بخشنامه در کمیته‌ای که در سازمان املاک و مستغلات تشکیل می‌شود، بررسی و پس از راستی آزمایی و تایید قابل اقدام خواهد بود و مناطق شهرداری، حق قبول هولوگرام های تاییدنشده را ندارند.درادامه این بخشنامه تصریح شده، مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهران مکلفند پرداخت نقدی مودیان را به حساب خزانه شهرداری واریز و از هرگونه پرداخت پشت باجه خودداری کنند.

«انجام هر گونه تهاتر در ازای مطالبات اشخاص حقیقی و حقوقی از شهرداری تهران، تنها با واگذاری املاک و فقط پس از تایید کمیته ای که در سازمان املاک و مستغلات تشکیل شده است، میسر خواهد بود» از دیگر موارد تاکید شده در بخشنامه جدید شهردار تهران است. دستور شهردار تهران مبني بر ممنوعيت صدور هولوگرام در شهرداري، اقدامي بس مهم و قابل توجه براي جلوگيري از انحرافات مالي در شهرداري و توقف آينده فروشي شهر به شمار مي رود كه اگرچه بسياري از فضاهاي شهري در سال هاي اخير، پيش فروش شده اما مي‌تواند از ادامه روند مفسده ساز در شهرداري جلوگيري و اميد را براي نجات آينده تهران زنده كند.