عارف زیر تیغ واکنش‌ ها قرار دارد

فرارو: بعد از آن که محمدرضا عارف به عنوان رئیس شورای عالی سیاستگذاری در گفت‌وگویی اعلام کرد که اصلاح‌طلب قصد ندارند در انتخابات سال ۹۸ مجلس شورای اسلامی با میانه‌روهای اصولگرا ائتلاف کنند، بسیاری از فعالان اصلاح‌طلب به آن واکنش نشان دادند و این را صرفا نظر شخصی عارف دانستند و حتی برخی تاکید داشتند که هنوز زمان زیادی به انتخابات مانده و لزومی بر طرح چنین مسائلی نیست.

اظهار نظر اخیر محمدرضا عارف موج جدیدی از واکنش‌ها را بر انگیخیت. او که در گفت‎وگویی اعلام کرد که «در انتخابات سال ۹۸ هم با پرچم اصلاح طلبانه وارد می شویم یعنی ائتلاف نمی کنیم؛ به اندازه کافی هم نیرو داریم و با تعاملی که با شورای نگهبان داریم و با تغییر نگرشی که در برخی از نهادهای حاکمیتی نسبت به جریان اصلاحات به وجود آمده است انشاالله به این نتیجه برسیم که تایید صلاحیت‌ها روند عادی و قانونی را طی کند و همانند انتخابات شوراها با تورم نیرو مواجه باشیم.»

اما بلافاصله این اظهارات عارف با واکنش اصلاح‌طلبان مواجه شد. یکی از این افراد محمدرضا عطریانفر بود که در خصوص نظر عارف گفت: «قاعدتا استدلال فرمايش آقای عارف را باید از خودشان شنید که چرا چنین موضوعی را طرح کرده اند. اما اظهار نظر روی مباحث کلان، کلیدی و راهبردی نمی تواند اظهار نظر فردی باشد و حتما باید در زمان و درکانون جمعی اصلاح طلبان وبا رعايت اقتضائات سياسى و البته با محوریت شخصیت‌های جامع الاطراف از جمله آقای عارف طرح شود.»

وی تاکید کرد: «اظهار نظرهای فردی بیش از آنکه ناشی از جمع بندی راهبردی و تشکیلاتی باشد به خاطر برخی از ارتباطات مقطعی و تماس هاى لحظه‌ای است که بعضی خبرنگاران عزيز در محافل یا مجالس ختم با شخصيت‌ها گفت‌وگو می‌کنند و در رسانه‌ها بزرگنمایی می‌شود. البته من تصور نمی کنم این اظهار نظر جناب آقای عارف که شما به آن اشاره کردید نشان دهنده نظر نهایی ايشان باشد. حتما قبل یا بعد از این اظهار نظر نکات و جملات دیگری را بیان کرده اند که نظر ایشان را بیشتر روشن می کند. بنابراین فکر نمی کنم این بحث خیلی نیاز به مانور داشته باشد. اگر هم آقای عارف چنین نظری داشته باشند باید در زمان مقرر و با حضور شخصیت‌های موثر جریان اصلاحات درباره آن تصمیم‌گیری شود.»

از سوی دیگر عبدالله ناصر عضو شورای مشورتی سیدمحمد خاتمی هم این اظهار نظر را زودهنگام خواند و گفت: «به نظر من در حال حاضر سخن گفتن در مورد چگونگی حضور در انتخابات‌های سال‌های آتی زود است و باید در مورد این موضوع به صورت جمعی و با در نظر گرفتن مصالح تصمیم گیری شود.» وی ادامه داد: «اصلاح طلبان و جریان هوادار دولت به رقم برآورده نشدن برخی توقعاتشان به تجربه هشت ساله دولت احمدی نژاد به واقعیت‌هایی رسیدم و آن این است که مدار توسعه و پیشرفت کشور به هیچ وجه پیش نمی رود مگر آنکه عقلانیتی بر پایه خرد جمعی که منشا آن خرد به رسمیت شناختن جریانات سیاسی کشور باشد، وجود داشته باشد.»

محسن رهامی عضو انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه‌ها هم تا حدود زیادی با عبدالله ناصری هم نظر بود. او در واکنش به اظهار نظر عارف گفت: «فکر می‌کنم نظر عارف در مورد چگونگی حضور درانتخابات مجلس یازدهم نظر شخصی او باشد نه نظر مجموعه اصلاحات.» وی اظهار کرد: «هنوز تصمیم گیری منسجمی در جریان اصلاح طلب برای چگونگی ورود به انتخابات ۹۸ انجام نشده است.» وی افزود: «سیاست مثل مسائل شرعی نیست که بتوان از قبل احکام حلال و حرام صادر کرد. تصمیمات سیاسی بر واساس اقتضائات زمان و شرایط روز ومصالح کل کشور اتخاذ می‌شود.چه بسا در انتخابات ۹۸ به علت مصالح کشور لیستی ارائه نشود یا از فرد دیگری حمایت شود یا اصلاحات موضع دیگری بگیرد. این مسائل باید در زمان خود مطرح شود. موضع آقای عارف نه در شورای هماهنگی مطرح شده است نه تک تک احزاب اصلاح طلب چنین نظر و موضعی داشتند.»

محمدجواد حق شناس عضو شورای شهر تهران هم به اظهارات عارف واکنش نشان داده بود. البته او جدا از مسئله زمان به نکته دیگری هم اشاره کرد و گفت: «من معتقدم شاید الان زمان مطرح شدن این موضوع نیست زیرا جریان اصلاحات باید ابتدا از عملکرد گذشته خود آسیب شناسی کرده و اگر لازم است در ساختار خود تجدید نظر کند و با ساختار جدید به دنبال تعیین راهبردهای خود برای انتخابات ۹۸ باشد تا بتواند تاکتیک های انتخاباتی لازم را انتخاب کند.» وی در ادامه افزود: «اما افراد چه به لحاظ شخصی و چه به لحاظ جایگاه حزبی خود می تواند در انتخابات سال ۹۸ اظهار نظر کنند شاید اظهار نظر اخیر عارف از موضع ریاست فراکسیون امید باشد که البته من خبری ندارم در فراکسیون امید چنین بحثی شده است یا نه. ولی در شورای سیاستگذاری اصلاح طلبان چنین بحثی نبوده است.»

این فعال سیاسی اصلاح طلب خاطر نشان کرد: «ما باید اول به آسیب شناسی عملکرد گذشته ببینیم که با همین ساختار موجود می خواهیم راهبردهای انتخابات ۹۸ را تعیین کنیم یا باید در این ساختار اصلاحاتی انجام شود بنابراین آسیب شناسی عملکرد گذشته و رفع اشکالات اهمیت دارد. از سویی برای تعیین راهبرد انتخابات آینده عوامل مختلفی دخیل است. مثلاباید ببینیم رقیب یا همراه ما چه کسانی هستند ؟ باچه کسی می توان رقابت کرد و با چه کسی می توان ائتلاف داشت؟ در مجموع باید فضای سیاسی کشور رصد شده و متناسب با آن شرایط راهبرد تعیین شود حتی باید مسائل منطقه ای که به نوعی به ایران هم مربوط می شود هم در نظر گرفته شود.»

البته گویا اعضای فراکسیون امید نظر متفاوتی نسبت به اصلاح‎طلبان بیرون بهارستان دارند و معتقدند موضوعی که عارف مطرح کرده است نه تنها لازم بود بلکه از لحاظ زمانی هم در شرایط مناسبی عنوان شده است. قاسم میرزایی نیکو یکی از این افراد است که در خصوص نظر عارف گفت: «نبود احزاب با یک میثاق‌نامه مشخص و نقش آفرینی موثر در عرصه سیاسی کشور همیشه یکی از اصلی‌ترین موانع فعالیت‌های منسجم و متشکل سیاسی در کشور ماست و فراکسیون امید نیز از این موضوع لطمه خورد.» وی افزود: «شاید اگر در زمان انتخابات در فراکسیون امید شاهد یک اساسنامه و یک مانیفست مشخص بودیم، برخی افراد در لیست امید حاضر نمی‌شدند و من تصور می‌کنم همین موضوع باعث حضور افرادی شده که شاید خارج از چارچوب فراکسیون امید پس از انتخابات نقش آفرینی کردند.»

نماینده مردم دماوند در مجلس تصریح کرد: «ما در مجلس شاهد جریان سومی بودیم که نه اصولگرای مبنایی بودند و نه اصلاح‌طلب شاخص و به نوعی در مجلس نقش آفرینی کردند که برخی تعادل‌ها به هم ریخت، اما باید پذیرفت که در نهایت عملکرد این مجموعه به نفع اصولگرایان تمام شد. بنابراین باید موضوعات مطروحه از سمت آقای عارف و نگرانی‌ها در خصوص فراکسیون امید باید هر چه سریعتر و با فراغ بال و به صورت منظم و با کار طولانی مورد بررسی قرار گیرد و کالبد شکافی شود.»

همچنین جلال میرزایی دیگر عضو فراکسیون امید هم با تائید اظهارات عارف، عنوان کرد: «در واقع این خواست بدنه اجتماعی اصلاح طلبی است که حساب کسانی که با حمایت اصلاح طلبان وارد مجلس شده و راه دیگری را رفته‌اند باید مشخص شود. زیرا در بلندمدت اگر اقدامی صورت نگیرد موجب ریزش پایگاه اجتماعی اصلاح طلبان شده و مشکلاتی را به وجود آورد.» این نماینده اصلاح طلب مجلس درباره اینکه آیا عدم ائتلاف می‌تواند منجر به متوقف شدن پیروزی‌ها در انتخابات شود؟ اظهار کرد: «این گونه نیست زیرا سرمایه اجتماعی اصلاح طلبان موجب شده برخی از طیف میانه با حمایت جریان اصلاح طلبی وارد مجلس شوند و اکنون در جریان دیگری فعال باشند.»

این عضو فراکسیون امید مجلس همچنین بیان کرد: «با توجه به پیچیدگی‌های سیاست ورزی در ایران از اکنون نمی توان نسخه ای را برای آینده که همان سال ۹۸ است پیچید زیرا تا آن زمان کنش‌ها و واکنش‌های زیادی صورت می‌گیرد و احتمالا بازتاب‌های بیرونی چیز دیگری است.» میرزایی در پایان خاطرنشان کرد: «با توجه به اینکه بدنه اجتماعی اصلاح‌طلبان چنین خواسته‌ای داشته‌اند، آقای عارف آن را بیان کرده اما پیچیدگی‌ها به این معنا نیست که برنامه‌ای وجود نداشته باشد بلکه داشتن برنامه لازم است برای اینکه با تحولات اجتماعی جامعه تطبیق داده شود.»

با همه این تفاسیر واضح است که اظهارات اخیر محمدرضا عارف جدا از اینکه تا چه حد منطقی و امکان پذیر است، صرفا دیدگاه فردی بوده و همچنان جریان اصلاح‌طلب تصمیمی برای ائتلاف یا عدم ائتلاف اتخاذ نکرده است. با اینحال نباید این نکته را نادیده گرفت که ائتلاف سال ۹۴ هرچند با توجه به شرایط صورت گرفته بود اما به واسطه عدم وجود ساز و کار مناسب، بعد از ورود افراد به مجلس، با مشکلات و تغییرات بسیاری مواجه شد و همین مسئله می تواند بهانه‌ای برای عدم ائتلاف در سال ۹۸ باشد. هرچند ممکن است اتجربه مجلس دهم، زمینه‌ساز یک سازوکار مناسب باشد تا یک ائتلاف خوب شکل بگیرد.