نشانه‌ های رونق پایدار مسکن هویدا شد

مسكن شايد رونق بگيرد؛ اما اين رونق بايد آن‌قدر زياد باشد تا حداقل ١٢ هزار ميليارد تومان ارزش‌ افزوده ازدست‌رفته در چهار سال گذشته را جبران كند. از ارزش افزوده ٤٢هزارو ٤٠٠ ميليارد توماني در سال ١٣٩٢، ٣٠هزارو ٣٠٠ ميليارد تومان در سال ١٣٩٤ باقي مانده است؛ اين يعني ٢٨ درصد افت ارزش در چهار سال.

روزنامه شرق: مسكن شايد رونق بگيرد؛ اما اين رونق بايد آن‌قدر زياد باشد تا حداقل ١٢ هزار ميليارد تومان ارزش‌ افزوده ازدست‌رفته در چهار سال گذشته را جبران كند. از ارزش افزوده ٤٢هزارو ٤٠٠ ميليارد توماني در سال ١٣٩٢، ٣٠هزارو ٣٠٠ ميليارد تومان در سال ١٣٩٤ باقي مانده است؛ اين يعني ٢٨ درصد افت ارزش در چهار سال.

با اين همه نشانه‌هاي رونق، وعده خوش‌بين‌ترها آن است كه اقدامات صورت‌گرفته را براي رونق اين بازار زمان‌بر مي‌دانند و اميد دارند امسال سرانجام سال شكوفايي مسكن باشد. در کنار این خوش‌بینی، البته نشانه‌هایی از نزدیک‌شدن دوران رونق پایدار هم هویدا شده که در پروانه‌های بهره‌برداری مسکن با شش درصد رشد و معاملات با ١٥ درصد رشد مشخص است. به این مسئله مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد مسکن وزارت راه‌و‌شهرسازی اشاره کرد و گفت: تعداد پروانه‌های‌ ساختمانی صادرشده از اواخر سال گذشته، روند صعودی یافته است؛ به‌طوری‌که پس از چند سال روند نزولی، در ماه‌های ابتدايی سال جاری، تعداد پروانه‌های‌ ساختمانی حدود پنج تا شش درصد در مناطق شهری کشور و شهر تهران افزایش داشته است.

چگنی با اشاره به اینکه تعداد معاملات نیز در ماه‌های اخیر روند صعودی یافته و نسبت به ماه‌های مشابه سال قبل با افزایش مواجه شده‌ است، گفت: در مرداد سال جاری با ثبت رکورد بالغ بر ١٨ هزار معامله در بازار مسکن شهر تهران، تعداد معاملات در این ماه حدود ١٥ درصد نسبت به ماه مشابه سال گذشته افزایش یافته است.

به هر صورت، در چهار سال دولت یازدهم ١٧ اقدام بي‌كم‌وكاست از سوي دولت برنامه‌ريزي و اجرا شد؛ برنامه‌هاي ريز‌ودرشتي كه از سوي بانك مركزي، بانك مسكن و وزارت راه‌و‌شهرسازي رنگ عمل به خود گرفت.

تأمين مالي و افزايش سقف تسهيلات مسكن مهر

نخستين گام را دولت در همان سال ١٣٩٢ برداشت؛ يك اقدام پيشگيرانه در پروژه مسكن مهر. جلوگيري از تزريق پول‌هاي خزانه به بانك مسكن براي مسكن مهر و افزايش بدهي اين بانك به بانك مركزي در اواخر سال ١٣٩٢ به تصويب شوراي پول و اعتبار رسيد. طبق اين تصميم، هرآنچه بانك مسكن بابت مسكن مهر تا سقف ٤٥ هزار ميليارد تومان بدهي داشت، تبديل به خط اعتباري شد؛ آن هم با تقسيط ٢٠ساله و حداكثر سه سال دوره تنفس. به‌اين‌ترتيب، با منظوركردن وصولي‌هاي اقساط در سه سال، سقف تسهيلات قابل اعطاي بانك مسكن به ٥٠ هزار ميليارد تومان رسيد؛ يعني ٤٥ هزار ميليارد تومان از محل منابع بانك مركزي و پنج هزار ميليارد تومان از محل وصولي‌ اقساط بانك مسكن با حداكثر سه سال دوره تنفس.

افزايش سقف تسهيلات اوراق حق تقدم

در همان زمان؛ يعني زمستان ١٣٩٢، شوراي پول و اعتبار مصوبه ديگري هم از تصويب گذراند؛ افزايش سقف تسهيلات ساخت و خريد مسكن از محل اوراق گواهي حق تقدم به ٣٥ ميليون تومان افزايش يافت. همچنين براي ياري‌رساندن به تأمين مسكن زوج‌هاي جوان، سقف تسهيلات هريك از زوجين را ٢٥ ميليون و جمعا ٥٠ ميليون تومان در نظر گرفت. در كنار آن اعطاي تسهيلات جعاله تعمير و تكميل واحد مسكوني از محل اين اوراق تا سقف ١٠ ميليون تومان به ازاي هر واحد مسكوني مجاز اعلام شد.

افزايش سقف فردي تسهيلات مسكن مهر

يك سال بعد و در زمستان سال ١٣٩٣، با درخواست وزارت راه‌و‌شهرسازي، سقف فردي تسهيلات مسكن مهر از ٢٥ به ٣٠ ميليون تومان افزايش يافت تا با اولويت طرح‌هاي در شرف اتمام، به متقاضيان داده شود. در كنار اين اقدام، تسهيلات احياي بافت‌هاي فرسوده شهري نيز در دستور بازبيني قرار گرفت. اين طرح هم با هدف كمك به رفع ركود بخش مسكن مصوب شد. بر اساس آن نيز سقف تسهيلات بانكي براي بافت‌هاي فرسوده با سقف فردي ٥٠ ميليون تومان در كلان‌شهرها، ٤٠ ميليون تومان در شهرهاي بالاي ٢٠٠ هزار نفر و ٣٠ ميليون تومان براي ساير شهرها و همچنين وديعه اسكان موقت ساكنان در بافت فرسوده به ميزان ٢٠، ١٥ و ١٠ ميليون تومان با اولويت تأمين مسكن گروه‌هاي كم‌درآمد و زوج‌هاي جوان افزايش يافت. يك تصميم ديگر نيز در سال ١٣٩٣ گرفته شد و طبق ماده ١١ قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن، ٢٠٠ هزار واحد مسكوني به بانك‌هاي عامل تسهيلات بهسازي و نوسازي مسكن روستايي ابلاغ شد.

شرايط براي خريد مسكن خانه‌اولي‌ها فراهم شد

در سال ١٣٩٤ طرح‌هاي رونق‌بخش مسكن با شش پروژه ديگر پيگيري شد. سقف كلي تعهدات مسكن مهر، مجدد افزايش يافت و به ٥٥هزارو ٥٣٨ ميليارد تومان رسيد؛ اما مهم‌ترين تصميم دولت در اين سال، تشكيل صندوق پس‌انداز مسكن يكم براي خانه‌دارشدن خانه‌اولي‌ها بود. حساب اين صندوق از محل سپرده‌گذاري واجدان شرايط با حداقل انتظار يك سال براي اعطاي تسهيلات خريد مسكن تشكيل شد. سقف اين تسهيلات ٨٠، ٦٠ و ٤٠ ميليون تومان به ترتيب در شهرهاي تهران، شهرهاي بالاي ٢٠٠ هزار نفر جمعيت و ساير شهرها تعيين شد. بنابراين زوج‌ها با هم مي‌توانند در تهران ١٦٠ ميليون در شهرهاي بزرگ ١٢٠ ميليون و در ساير مناطق شهري ٨٠ ميليون تومان تسهيلات خريد مسكن دريافت كنند.

يك تمهيد ديگر هم انديشيده شد؛ براي خريد مسكن در بافت‌هاي فرسوده، الزامي به شرط خانه‌اولي‌بودن وجود نداشت؛ اما خريدار فقط مي‌تواند يك فقره تسهيلات در اين مناطق دريافت كند. نرخ تسهيلات صندوق يكم در بافت‌هاي فرسوده از ١٤ به هشت درصد و در ساير مناطق به ٩,٥ درصد كاهش يافت.

يكي ديگر از اقدامات انجام‌شده در سال ١٣٩٤ افزايش سقف تسهيلات اوراق حق تقدم بود كه براي زوجين در تهران ١٠٠، در مراكز استان و شهرهاي بالاي ٢٠٠ هزار نفر ٨٠ و ساير مناطق شهري ٦٠ ميليون تومان تعيين شد.

مجوز اعطای تسهیلات مسکن بدون سپرده به بانک‌های تجاری و بانک مسکن با سقف فردی ٦٠، ٥٠ و ٤٠ میلیون تومان هم صادر شد. همچنین مبلغ سپرده‌گذاری در صندوق پس‌انداز مسکن جوانان به ٢٠ هزار تومان افزایش یافت و سقف تسهیلات حساب مورد اشاره به مبلغ ٨٠، ٧٦ و ٧٤ میلیون تومان در تهران، شهرهای بزرگ و سایر شهرها رسید. در سال ١٣٩٤ رعایت سقف فردی تسهیلات در دوران مشارکت مدنی ساخت مسکن هم از دیگر تصمیماتي بود که به‌موجب آن ساخت مسکن صرفا محدود به حداکثر ٨٠ درصد کل سرمایه‌گذاری در طرح، بدون احتساب قیمت زمین شد؛ ضمن اینکه اعطای تسهیلات غیرمشارکتی هم باید بر اساس مقررات و ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی مورد اقدام قرار گیرد.

اما در سال ١٣٩٥ اعطاي تسهيلات احياي بافت‌هاي فرسوده شهري به‌ميزان ٣٠٠ هزار واحد مسکوني، با سقف‌هاي فردي ٥٠ ميليون در کلان‌شهرها، ٤٠ ميليون شهرهاي بالاي ٢٠٠ هزار نفر و ٣٠ ميليون تومان براي ساير شهرها، همچنين اعطاي تسهيلات وديعه اسکان موقت ساکنان در بافت فرسوده به ميزان ٢٠، ١٥ و ١٠ميليون تومان (براي کلان‌شهرها، شهرهاي بالاي ٢٠٠ هزار نفر و ساير شهرها)، با اولويت تأمين مسکن گروه‌هاي کم‌درآمد و زوج‌هاي جوان به بانک‌هاي عامل ابلاغ شد. از سوی دیگر اعطاي تسهيلات مسکن روستايي به تعداد ٢٠٠هزار واحد مسکوني و با سقف فردي ٢٠ ميليون تومان به بانک‌هاي عامل ابلاغ شد.

به‌منظور ايجاد رونق در بخش مسکن و حمايت از متقاضيان استفاده از تسهيلات مسکن، شوراي پول و اعتبار در مردادماه با تسري طرح اوراق گواهي حق تقدم استفاده از تسهيلات مسکن بانک مسکن به بانک‌هاي تجاري، مشروط به تأييد طرح ارائه‌شده از سوي بانک عامل از حيث عملياتي‌بودن و شرط تعادل در منابع و مصارف آن و در چارچوب سقفي که ازسوي بانک مرکزي تعيين مي‌شود، موافقت کرد. براين اساس موضوع به بانک‌هاي تجاري ابلاغ شد.

مبلغ سپرده‌گذاري در صندوق پس‌انداز مسکن جوانان به ٢٥٠هزار ريال افزايش يافت، همچنين سقف تسهيلات حساب مزبور به مبلغ ١١٠، ١٠٠ و ٩٠ ميليون تومان به ترتيب در تهران، شهرهاي بزرگ و ساير شهرها، افزايش يافت.

اعطاي سالانه ١٠٠هزار واحد مسکوني تسهيلات مسکن آزادگان، جانبازان و خانواده شهدا در سال ٩٥ و افزايش سقف فردي تسهيلات مزبور (تا ٨٥٠ ميليون ريال در شهر تهران) با نرخ سود چهار درصد سهم متقاضي و مدت بازپرداخت ٢٠ساله به بانک‌هاي عامل ابلاغ شد.
از سوی دیگر شوراي پول و اعتبار با افزايش سقف فردي تسهيلات طرح مسکن مهر شهري از ٣٠ به ٤٠ ميليون‌ تومان، براي تسريع در تکميل پروژه‌هاي نيمه‌تمام و فروش اقساطي‌نشده طرح مزبور، به تشخيص و تأييد بانک عامل (با رعايت سقف کلي قبلي ٥٥هزار و ٥٣٨ ميليارد تومان مصوب شوراي پول و اعتبار براي بانک مسکن و مشروط به عدم استفاده از منابع بانک مرکزي) موافقت کرد. ضمن اينکه افزايش سقف فردي موصوف به واحدهاي فاقد متقاضي مشروط به داشتن متقاضي براي طرح‌هاي يادشده است و بانک مسکن اجازه تخصيص منابع موصوف براي مواردي که برعهده دستگاه‌ها (و از محل بودجه عمومي) است، را ندارد.