قرائتی: به عهدی که با کفار هم بستید وفا کنید

خبرگزاری فارس: حجت‌الاسلام «محسن قرائتی» استاد تفسیر قرآن کریم بیش از ۳۰ سال است به تدریس معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) می‌پردازد و سال‌ها است که پنج‌شنبه‌ها در برنامه درس‌هایی از قرآن میهمان خانه‌های ایرانیان است.

با توجه به تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر توجه به انس عمومی با قرآن و توجه به مفاهیم الهی، خبرگزاری فارس گزیده‌ای از تفسیر قرآن حجت‌الاسلام قرائتی در سال‌های گذشته را در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد.

در ادامه بخشی از تفسیر قرآن حجت‌الاسلام قرائتی در برنامه درس‌هایی از قرآن با موضوع «وفای به عهد» که در ۱۳ خردادماه سال ۱۳۷۸ ایراد شده است، تقدیم می‌شود.

استقامت عامل عزت است

- در زیارت اربعین: جمله‌ای از زیارت اربعین درباره وفای به عهد «أَشْهَدُ أَنَّکَ وَفَیْتَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِهِ حَتَّى أَتَاکَ الْیَقِینُ»(تهذیب‏الأحکام، ج‏۶، ص‏۱۱۳) شهادت می‌دهم که تو به عهد با خدا وفادار و در راه او جهاد کردی. امام حسین علیه السلام چند بار در کربلا این آیه را تلاوت فرمودند که: «مِنَ الْمُؤْمِنینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‏ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدیلاً» احزاب/۲۳ از مؤمنین مردانی هستند که صادقانه به آنچه با خدا عهد کرده بودند، وفا کردند.

- «إِنَّ الَّذینَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا»؛ الف: یک آیه داریم بعد از این جمله می‌فرماید: «تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلائِکَةُ» ب: آیه دیگر می‌فرماید: «فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ». پس جمله اول دوبار تکرار و جمله بعدی در دو آیه دو جمله متفاوت آمده. کسی که استقامت کند فرشته(ملائکه) او را کمک و الهام می‌کند و دیگری اینکه(آنها ترس و هراسی ندارند) استقامت عامل عزت است.

- قرآن می‌فرماید: «وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّریقَةِ لَأَسْقَیْناهُمْ ماءً غَدَقاً» جن/۱۶. اگر بر راه(راست و خدا) استقامت کنید ما شما را از آب گوارا(خوشی و سعادت) سیراب می‌کنیم.

توصیه قرآن به وفای عهد/ عهدی که با کفار بستید هم وفا کنید

- اقسام وفای عهد الف) با خدا ب: با مردم ج: با مخالفین. هر پیمانی بستیم حتی با مخالفین باید وفا کنیم حتی با کفار. قرآن می‌فرماید: «فَأَتِمُّوا إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلى‏ مُدَّتِهِم» توبه/۴ عهدی که با کفار بستید، وفا کنید. «فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ فَاسْتَقیمُوا لَهُمْ» توبه/۷ (تا آنها پایدار به عهد هستند شما هم پایدار باشید).

- سه چیز در اسلام دارای اهمیت است: الف: رد امانت کنید، اگرچه به شمر خنجرش را امانت گذاشته باید به او بدهید. ب: نیکی به پدر و مادر(اگر چه شمر باشند). ج: وفای به عهد(اگر چه شمر باشد).

- در قرآن داریم: «وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ» نحل/۹۱ به پیمان‌های خدا وفا کنید. آشنا شویم با عهد خدا. حدیث داریم: «الصلاة عهد الله» نماز عهد خدا، رابطه خلق و خالق عهد خداست که باید وفا کرد.

درجاتی که خداوند به حضرت ابراهیم(ع) داد

- خداوند حضرت ابراهیم علیه السلام را بارها امتحان کرد، خانواده را به سرزمین بی‌آب و علف و داغ، ذبح فرزند، تمام تکلیف‌ها را به خوبی انجام داد و از خداوند درجه گرفت: اول: درجه عبدالله دوم: نبی الله سوم: رسول الله چهارم: خلیل الله پنجم: امام و رهبر «وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتی‏ قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ». بقره/۱۲۴

- قرآن می‌فرماید: چون «بَخِلُوا» بخل ورزیدند «وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ» اعراض کرده و به پیمان وفا نکرد «فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فی‏ قُلُوبِهِمْ إِلى‏ یَوْمِ یَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما کانُوا یَکْذِبُونَ» توبه/۷۷ پس نفاق بر آنها متولی و ظاهر گردید و در قلب آنها جاسازی شد تا چه زمانی: «إِلى‏ یَوْمِ یَلْقَوْنَهُ» دیگر از قلب او این نفاق بیرون نمی‌آید تا روز قیامت.

بدترین‌ جنبده‌ها از منظر قرآن

- قرآن می‌فرماید: آنها که قول می‌دهند عمل نمی‌کنند، از هر حیوانی پست‌ترند: «إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذینَ کَفَرُوا فَهُمْ لا یُؤْمِنُونَ الَّذینَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ یَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فی‏ کُلِّ مَرَّةٍ وَ هُمْ لا یَتَّقُونَ» انفال/۵۶-۵۵. بدترین جنبنده‌ها آنهایی هستند که با تو عهد و پیمان می‌بندد سپس آن عهد را شکسته و عمل نمی‌کند.

چگونه انسان منافق، بی‌دین و بد عاقبت می‌شود؟

- چگونه انسان منافق، بی‌دین و بد عاقبت می‌شود؟ ریشه همه این‌ها پیمان‌شکنی است. قرآن می‌فرماید: «وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَکُونَنَّ مِنَ الصَّالِحینَ فَلَمَّا آتاهُمْ مِنْ فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ» توبه/۷۶-۷۵ بعضی مردم هستند که با خداوند عهد و پیمان می‌بندند که اگر خداوند به آنها تفضل کرد صدقه داده و از صالحین «وَ تَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ» شوند، چون خداوند به آنها بخشش کرد بخل می‌ورزند و پشت کرده و اعراض کردند.

- چطور ما برای حج و نماز و جبهه و جهاد حرف زده و برای زکات هیچ کس هیچ نمی‌گوید) وگرنه ۲۷ آیه از قرآن نماز و زکات با هم است. «وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ» بقره/۲۷۷ نماز و زکات با هم است، زکات نباشد، نماز قبول نیست.