نمايشگاه مطبوعات تهران و جهان رسانه‌ ها

سيدحجت مهدوي‌ سعيدي- استاد دانشگاه در روزنامه شرق نوشت: در يک موجبه کليه، مي‌توان رسانه‌ها را به‌مثابه يک جهان تصور كرد. به تعبير «مک لوهان» مي‌شود رسانه‌هاي گرم و سرد را جزء لايتجزاي جهان مدرن تلقي به قبول كرد.

جهاني جهنده در ابعاد و آفاق بي‌کرانه. در اين ميان البته خانواده بزرگ مطبوعات، تحت مقوله «رسانه سرد» به‌دلیل مميزات و محصلات خود منزلت و مرتبت خاصي دارد. بي‌وجه نيست که انديشمندان و سياست‌گذاران امر فخيم توسعه، پديده فاخر مطبوعات آزاد و پيشرو را رکن چهارم دموکراسي خوانده‌اند.

تحقيقا چنين تسميه و عنوان معناداري حکايت و دلالت بر نقش مؤثر و بنيادين مطبوعات در توليد معرفت و تأسيس نظام مردم‌سالار در دنياي امروز دارد. ابهام‌گريزي و شفاف‌سازي در عرصه مطبوعات در فرايند تقابل با خصيصه مهلک «نهان‌روشي» است که شکل مي‌گيرد، بنابراین به هر قياس و ميزان که روزنامه‌ها و مجلات ما از آزادي فراخ‌تر و قانون‌مندتری برخوردارتر باشند و به هر اندازه که جو شکننده مطبوعات‌هراسي! بيش‌از‌پيش تضعيف شود، به ‌تبع آن عدالت توزيعي، مبارزه سيستماتيک با انسداد و ارتشای ساختارمند و در يک کلام «توسعه سياسي» محقق‌تر و اجرائي‌تر مي‌شود.

امام علي(ع) از پيامبر مکرم اسلام نقل كرده است که هيچ جامعه‌اي به تقدس دست نمي‌يازد مگر اينکه حق ضعيف از قوي بدون لکنت‌زدگي ستانده شود. از اين بيان شريف به دلالت التزامي، استنتاج مي‌شود معنا، قدسيت و معنويت‌اندوزي، در عصر جديد، منحصرا از طريق رسانه‌هاست که ممکن مي‌شود و زين پاکيزه‌تر نبود بياني! پديده انقلاب اسلامي در نگاه و شعارهاي اوليه خود همواره مبادي و منادي احقاق حقوق ملت بزرگ ايران بوده است، با اين ديد و داوري، رفع و دفع هر نوع عجز، بيچارگي و لکنت‌زدگي در مطالبه‌گري و احقاق حقوق مسلم بشري، زماني اتفاق مي‌افتد که با سوپاپ اطمينان رسانه‌ها با شجاعت، صراحت و صداقت خود، آوانگارد و پيشگامان اين عرصه حياتي جامعه باشند.

سياست‌گذاران و مديران فرهنگي بايد با تمهيد ملزومات و تهيه امکانات ممکن، به مدد اهالي مطبوعات بیایند تا مطبوعات آزاد و متعهد به رسالت تاريخي و کارويژه‌هاي خويش، بهتر و بيشتر از گذشته، به پاسداري از حقوق جامعه و صيانت از حرمت مردم به انجام وظايف ذاتي و قانوني خود بپردازند. اگر احيانا به فهم مدرن مطبوعات دست يافته‌ايم و سازوکارها و فونکسيون‌هاي آن را نيک شناخته‌ايم بايد به نتايج و استلزامات ذاتي آن ملزم و پايبند باشيم که گفته‌‌اند، اذن بالشيء اذن به لوازمها.گزاف نيست اگر گفته شود، ناديده‌گرفتن مطبوعات مسئول و دلسوز به‌واقع، ناديده‌گرفتن منافع ملي است! اگر اهالي مطبوعات در سپهر يک نظام‌نامه شفاف قانون‌مند و دموکراتيک، در حرفه حساس و خطير خود ترغيب و تشويق نشوند و هکذا در اين راستا، قدر نبينند و بر صدر ننشينند و اگر ژورناليست‌ها که وارثان آب و خرد و روشني‌اند، امنيت فکري و تضمين شغلي لازم را نداشته باشند...

... و به ادني محملي و کمترين بهانه‌اي هر لحظه، پراسترس و ترس‌خورده! منتظر پاره‌اي از استنطاق‌ها، بازخواست‌ها و فروبستن‌ها باشند، با اين پريشيدگي‌ها و آوارگي‌ها، اقتدار، اعتبار و سلامت جامعه را چگونه مي‌توان تضمين كرد و اساسا، مايه نقد بقا را که ضمان خواهد شد!؟ به تعبير بيدل دهلوي:

در اين بازار سودي نيست جز رنج پريشاني

سحر هرکس که دکان چيده باشد شام بردارد!

گاه يک انتقاد سازنده و بجا بهتر از هزار تعريف نابجا و مخرب مي‌نشيند! اين مطبوعات مسئول و متعهد است که مي‌تواند با توضيح‌ و تحليل‌هاي توصيف مسئولانه مانند عيون جامعه عمل كرده و تهديدات را به فرصت‌ها تبديل کند يا بالعکس!

نمايشگاه مطبوعات که هرساله به همت وزارت فرهنگ و ارشاد در تهران برگزار مي‌شود، منطقا محمل، امکان و فرجه‌اي مناسب براي شور و نشاط اصحاب مطبوعات است که همه روزنامه‌نگاران کشور از دور و نزديک، مستقيم و در يک پروسه کوتاه‌مدت ١٠روزه، شاهد توليدات و فرادهش فرهنگي خود در اين ساحت باشند و با مشاهده اوضاع و تعاطي افکار و تبادل آرا در قالب مراجعات و مواجهات چندنفره و ايراد سخنراني‌هاي تخصصي و همين‌طور رصد‌كردن نقطه‌هاي قوت و ضعف خود در کشور و فراتر از آن ارزيابي حرفه خود با جهان پيرامون در مسير تعالي و تکامل خود حرکت کنند.

اگر نمايشگاه مطبوعات واقعا واجد ضوابط و پرنسيب‌هاي بايسته خود باشد و در تراز خود بنشيند، ارباب مطبوعات مي‌توانند بسيار از هم‌صنفان خود، بياموزند و در تعقيب و تضمين اهداف مشترک و استراتژيک همدل و همراه هم باشند.

به‌لحاظ جامعه‌شناسي ارتباطات، در کنار رسانه‌هاي متنوع ديگر، رسانه‌هاي کاغذي و مجازي يکي از محورها و از کانون‌هاي مهم و راهبردي هستندکه در شکل‌دهي و تعين‌بخشي ايده‌ها و باورهاي مردم نقشي بنيادين و تعيين‌کننده ايفا مي‌کنند. مطبوعات گردش آزاد معرفت براي شفاف‌كردن و کشف‌حجاب‌كردن از آن نقاط و نفاذي است که تاريکي و غبارآلودگي بر مناسبات و مبادلات آن هژموني و چيرگي يافته است!

حضور مستقر، مستمر و فعال و اثرگذار همه دوستداران مطبوعات در نمايشگاه‌هاي مطبوعات ايران و جهان به نحو محسوس و مستند به ما نشان مي‌دهد که رسانه‌ها نه‌تنها مانند ديروز تنها يک صحف تک‌بعدي که به تعبير ناصرخسرو، يکي روزنامه است مر کارها را / که آن را جهاندار دادار داند! بلکه در فرهنگ مدرنيته متأخر، مطبوعات جهاني‌ست بنشسته در گوشه‌اي! جهاني فراخ که ذوالابعاد و آيينه‌سان - به‌وضوح و تمايز- احوال قدرتمندان و متصديان امر را به جهت اصلاح و اعتدال و امنيت پايدار ميهن، به نيکي به آنان و تاريخ نشان مي‌دهد پس، آيينه چون نقش تو بنمود راست/ خود شکن آيينه‌شکستن خطاست!