در نقد توصیه های وزیر علوم به دانشجویان

روزنامه شهورند نوشت: «دنبال زن و شوهر پولدار باشید»، «هزینه‌هایتان را دانگی کنید»، «عشق به شرط پول» و ... اینها توییت‌هایی است که بلافاصله بعد از توصیه منصور غلامی، وزیر علوم در توییتر به راه افتاد. غلامی به دانشجوها گفته بود با دقت عاشق شوند و خیلی الکی عاشق نشوند.

این موضوع اما با واکنش گسترده کاربران ایرانی توییتر همراه بود. البته برخلاف انتظار، کاربران مسعود کرباسیان، وزیر اقتصاد را مخاطب قرار دادند و با هشتگ‌هایی که به راه انداختند اعلام کردند که عمده دلیل رویگردانی آنها از عشق و ازدواج مسائل اقتصادی و بیکاری است.

به اعتقاد جامعه‌شناسان، حالا یکی از عوامل اصلی طلاق به بیکاری، ناتوانی در تهیه مسکن و هزینه‌های بالای زندگی ربط پیدا می‌کند. آن‌طور که امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس به «شهروند» می‌گوید مسائل اقتصادی هم سد راه بزرگی برای ازدواج جوانان و نخستین عامل در ازدواج نکردن یا دیر ازدواج کردن است و هم در طلاق یکی از شاخص‌های مهم است تا جایی که می‌توان رتبه اول را برای آن قایل شد.

شانزده ‌میلیون جوان در سن ازدواج داریم که براساس آمارها حدود ۵‌میلیون نفر از آنها، جوانِ طلاق گرفته و ۱۱‌میلیون نفر، جوانِ در سن ازدواج هستند. به گفته برخی جمعیت‌شناس‌ها و جامعه‌شناس‌ها استناد به آمار سال‌های ٨٥ تا ٩٥ نشان می‌دهد که حدود ٢٥‌درصد از جوانان بیکار هستند. اما حدود ٧٠‌درصد بیکاران کشور جوان‌ها هستند که اغلب آنها در سن ازدواج قرار دارند. به گفته رسول صادقی، معاون پژوهشی موسسه مطالعات جمعیتی کشور، طول مدت بیکاری نیمی از این قشر بیشتر از ٢‌سال است.

به گفته صادقی، مهمترین مانع بر سر راه ازدواج جوانان معضل بیکاری و نبود امنیت شغلی در جامعه است. آن‌طور که او می‌گوید، زمانی هم که از دختران این پرسش مطرح می‌شود که چرا درباره ازدواج دیر تصمیم می‌گیرند باز هم به بیکاری پسران اشاره و سپس دلیلی مثل نبود حق انتخاب را مطرح می‌کنند.

معاون پژوهشی موسسه مطالعات جمعیتی کشور معتقد است که برنامه‌هایی مثل وام ازدواج برای تسهیل این مسأله ناکارآمد است و تا زمانی که جوانان درباره اشتغالشان امنیت خاطر نداشته باشند، وام ازدواج نمی‌تواند مشکلی از آنها رفع کند. به گفته او، مطالعات نشان می‌دهد که مهمترین و ایده‌آل‌ترین موقعیت ازدواج پسران بعد از اشتغال آنهاست

حالا به گفته جامعه‌شناسان عامل اقتصادی به عاملی مهم در به تأخیر افتادن ازدواج، بروز طلاق و نابسامانی‌های خانوادگی تبدیل شده است. به گفته امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس، بیکاری که به دنبال آن فقر اقتصادی به وجود می‌آید، یک مسأله اساسی در ازدواج نکردن جوان‌ها و حتی افزایش میزان طلاق است.

به گفته این جامعه‌شناس، زمانی که یک جوان بیکار است یا حقوق پایینی دارد، قاعدتا نمی‌تواند هزینه‌های یک زندگی دو نفره را تأمین کند و از همین رو دیگر به ازدواج فکر نمی‌کند.

آن‌طور که قرایی‌مقدم می‌گوید پس از ازدواج و تشکیل زندگی هم از آن‌جا که خواسته‌های اقتصادی به‌خصوص زنان تأمین نمی‌شود، برخی از آنها راهی جز طلاق پیش روی خود نمی‌بینند. البته تأثیر عوامل اعتقادی و تربیت خانوادگی در این موضوع و دیدگاه افراد در این موضوع که توقعات بیجا از زندگی مشترک نداشته باشند و ازدواج را یک معامله اقتصادی ندانند، بسیار تأثیرگذار است.

او معتقد است که حتی در طلاق هم می‌توان عامل اقتصادی را دارای رتبه اول نقش‌آفرینی دانست، زیرا ذهنیت حاکم بر مردم نه‌تنها در ایران بلکه در کل جهان، مادیات است و به همین دلیل همه چیز با پول سنجیده می‌شود. به گفته این جامعه‌شناس، بیکاری، هزینه‌های مسکن و توقعات اقتصادی بیجا از عمده عوامل اقتصادی موثر در افزایش میزان طلاق است.