موگابه، بای بای!

هیچ فرد زیر چهل ساله زیمبابوه ای روزگار بدون رابرت موگابه را تجربه و تصور نمی کرد تا این که همه چیز به هم ریخت. موگابه به 2018 نرسید و در سی و هفتمین سال ریاست جمهوری اش ناگزیر به استعفا شد. هرچند او پیش از ریاست جمهوری تجربه شش سال نخست وزیری را هم از سر گذرانده بود و سرنوشت زیمبابوه عملا نزدیک به نیم قرن در دستانش بود. یک سال از اعتراضات شدید در کشوری بیچاره می گذشت. هر چند پیش از آن هم در سال 92 اعتراض هایی برای پیروزی چندباره موگابه در انتخابات همیشگی و تکراری انجام شده بود اما این بار یک هفته زمان لازم بود تا با فشار ارتش و مردم، رابرت نود و سه ساله ناچار شود صندلی سی و هفت ساله را تقدیم جانشین خود کند.

تابستان امسال مردم زیمبابوه می ترسیدند در صورت مرگ موگابه بدون این که برای خودش جانشین انتخاب کرده باشد، کشور دچار ناآرامی می شود. موگابه در یک تجمع در چینهویی در جمع ده ها هزار تن از حامیانش گفت که پزشکان اخیرا با گفتن این که دارای استخوان بندی قوی و سالمی است، شگفت زده اش کرده اند. این در حالی بود که در یک سال گذشته سه بار به سنگاپور رفت تا آزمایش های پزشکی روتین را انجام دهد و چکاپ شود. رییس جمهوری نود و سه ساله زیمبابوه همچنین به حامیانش گفت: «این دقیقا چیزی است که من بهش ما می گویم رییس جمهورتان نمی رود. رییس جمهورتان نمی میرد، من بیمار نیستم بدن سالمی دارم و چهار ستون بدنم سالم است. من خیلی خوب و قدرتمند هستم.» موگابه گفت: «اگرچه برخی از مقام های حزب می خواهند جانشین من شوند اما من کسی را به حد خودم مقتدر و توانمند نمی بینم که بتواند جانشینم شود و اوضاع کشور را به دست بگیرد.»

هنگامی که موگابه به اجبار ارتش و مردم مجبور به استعفا شد، بنا بر اظهارات منابع دولتی، حدود سه میلیون شهروند زیمبابوه به دلیل خشکسالی طولانی در معرض خطر گرسنگی قرار داشتند. نرخ بیکاری در زیمبابوه در حال حاضر بیش از ۸۵ درصد است و بخشی از مردم به دلیل کمبود مواد غذایی از کرم ها، گیاهان و هرچه به دست شان برسد، تغذیه می کنند. این در حالی است که رابرت موگابه در مدت چهار دهه ماندن در مسند قدرت، دارایی زیادی انباشته است. با وجود این، موگابه در ابتدای ماه مارس از جامعه بین المللی درخواست کمکی یک میلیارد و چهارصد میلیون یورویی کرد. زیمبابوه از سال ۱۹۹۹ به بعد وام های خود را نپرداخته و از آن زمان در ابعادی وسیع از کمک های مالی محروم شده است. به تازگی صندوق بین المللی پول مذاکراتی را با دولت زیمبابوه برای ارائه یک بسته کمک مالی آغاز کرده است.

مورگان چانگرای چهار دوره تلاش کرد موگابه را از قدرت کنار بزند. چهار دوره رقابت انتخاباتی که آخرین مورد آن در تابستان سال ۹۲ باز هم نافرجام ماند. مرداد ۹۲ بود که چانگرای به عنوان نخست وزیر و نماینده حزب «جنبش تغییر دموکراتیک» تصمیم گرفت با موگابه نماینده حزب حاکم زانو پی اف به رقابت بپردازد. انتخاباتی که در نهایت نتیجه اش رای شصت و یک درصدی موگابه در مقابل رای سی و چهار درصدی «چانگرایِ» شد. حزب حاکم هم اکثریت پارلمان را در دست گرفت و چانگرای انتخابات را متهم به تقلب کرد. موگابه که سال گذشته شایعه درگذشتش پخش شد، در حال آماده شدن برای انتخابات سال آینده می شود که ارتش مجال این کار و عبور از ۴۰ سال ریاست را به او نداد.

گریس آن اوایل به امور سیاسی علاقه ای نداشت و بیشتر درگیر تجملات و فعالیت های غیرقانونی بود تا اینکه از سال ۲۰۱۴ «مهارت و استعداد» خود را در عالم سیاست کشف کرد؛ نخست از دانشگاه زیمبابوه در رشته جامعه شناسی عنوان دکترا کسب کرد و بعد هر روز بیشتر در مجامع عمومی ظاهر شد و ریاست سازمان زنان حزب حاکم را به دست گرفت. نفوذ گریس و فرزندانش در کشور روز به روز ابعاد گسترده تری پیدا کرد تا آن جا که بسیاری او را جانشین قطعی موگابه می دیدند. با وجود سانسور شدید رسانه ای در کشور زیمبابوه، مردم از زندگی اشرافی گریس و سه فرزندش باخبر هستند که هر روز گوشه ای از آن از پرده بیرون می افتد و به نفرت و انزجار مردمی که از فقر و محرومیت رنج می برند، دامن می زند. آخرین مورد آن هم جشن تولد مفصل موگابه بود که کلی جنجال ایجاد کرد.

وی در سخنان خود پس از سوگند خوردن به مردمش قول داد کار خود را هرچه سریع تر آغاز و به وضعیت اقتصادی کشور رسیدگی کند. وی همچنین در سخنانش به رابرت موگابه، رییس جمهور پیشین این کشور ادای احترام کرد. منانگاگوا در مراسم سوگند خود همچنین وعده داد که انتخابات که برای سال آینده پیش بینی شده، در کشور برگزار کند. امرسون منانگاگوا، معاون اخراجی موگابه کسی است که به جای وی به ریاست حزب برگزیده شد. او هفتاد و پنج ساله و رییس سابق اطلاعاتی و یکی از اعضای ارشد حزب زانو پی اف بود که دو هفته پیش از سوی موگابه از سمت خود برکنار شد. همین رخداد یعنی «بحران برکناری منانگاگوا» موجب شد ارتش برای حل بحران مداخله کند.