«قهرمان زمین» شهردار تهران می‌شود؟

روزنامه آرمان: معصومه ابتکار دو روز دیگر برنامه‌هایش را برای شورای شهر ارائه می‌کند آن هم درحالی که به‌جز سه نفر، دیگر اعضای شورای شهر پیش از این با افزایش حضور زنان در سطوح مدیریت شهری مخالفت کرده بودند. طوری که مصطفی چمران در سخنانش گویی شهردارشدن یک فرد را به توانایی او برای چکمه پوشیدن و وارد گل و لای شدن مربوط دانسته و با این استدلال، به مخالفت با افزایش سهم ۵۰‌درصدی زنان در مدیریت شهری پرداخته بود. حالا که به نظر می‌رسد انتخاب ابتکار برای معاونت رئیس‌جمهور و ریاست سازمان محیط زیست منتفی و در آخرین انتخابات شورای شهر تهران نیز صلاحیتش احراز نشده است، برای قانع کردن شورای شهر دشواری‌هایی پیش رو دارد.

سازمان ملل متحد از او به‌عنوان یکی از هفت «قهرمان زمین» در سال ۲۰۰۶ تقدیر کرده است؛ به عنوان کسی که می‌تواند کره زمین را نجات دهد. در سال ۲۰۰۸ منتخب روزنامه گاردین شده و نامش جزء ۵۰۰ چهره سیاسی با نفوذ جهان اسلام در سالنامه چهره‌های منتفذ مسلمان در سال ۲۰۱۲ به چشم می‌آید. اگر چه پیش از این زنان در مناصب فرمانداری و شهرداری مناطق مختلف تهران وارد این حوزه مدیریتی شده‌اند اما نام شهردار زن کلانشهر تهران برای نخستین‌بار، امسال از سوی شورای شهر تهران مطرح شده است.

زهره عالی‌پور، اولین فرماندار زن ایران در حوزه شمیرانات تهران از شهردار شدن ابتکار حمایت می‌کند. او با اشاره به توانایی‌های این رئیس سابق سازمان محیط زیست در گفت‌وگو با آرمان می‌گوید: اگر قرار باشد برای نخستین‌بار مسئولیت شهرداری را به یک زن بدهند، خانم معصومه ابتکار گزینه مناسبی هستند، چراکه از حوزه سازمان محیط زیست وارد شهرداری می‌شوند اما شهرداران قبلی از نیروی انتظامی و دانشگاه به این پست دعوت شده‌اند. اما خانم ابتکار گرایش بیشتری برای اعمال نگاه فرهنگی و اجتماعی به یک شهر دارند و این یک نکته مثبت برایشان است. عالیپور اضافه می‌کند: اینکه برخی می‌گویند شهردار باید چکمه بپوشد و بر سر پروژه‌های عمرانی حاضر شود بحث دیگری است.

با این استدلال هم نمی‌توان حق طبیعی زنان را از آنها سلب کرد. اصلا چه ضرورتی دارد که یک مقام بالادست در حوزه مدیریت شهری چکمه بپوشد؟ خانم ابتکار پیش از این هم در سازمان محیط‌زیست برای بازرسی و نظارت به عنوان مدیر عالی در مناطق و پروژه‌های مختلف حاضر می‌شدند. او می‌گوید: دیگر زمان اینکه به‌خاطر جنسیت یک نفر او را قضاوت کنیم، گذشته است. مهم‌ترین مشکلات تهران، محدودیت جمعیتی، ترافیک و آب و هوای آلوده است که خانم ابتکار در شورای شهر و سازمان محیط زیست در این زمینه توانایی خوبی از خود نشان داده‌اند. لذا شورا باید برایشان زمان بگذارد تا تهران از فرصت شهرداری یک زن بهره ببرد.

بی‌انصافی عدم حضور زنان در کابینه

عالی‌پور که درانجمن روزنامه‌نگاران زن نیز به فعالیت می‌پردازد، می‌گوید: به‌نظر می‌رسید بعد از گذشت ۳۵ سال از عمر نظام جمهوری اسلامی زن‌ها به دولت راه یابند. در شوراها و نمایندگی مجلس هم فعالیت زنان آن‌طور که باید مطلوب نیست. درمجموع سطوح مدیریتی زنان سهم ناچیزی را دربر دارد و عدم حضور زنان در کابینه کم‌انصافی بود چراکه مردم زودتر از مسئولان به زنان اعتماد پیدا کردند. برای مردم جنسیت مهم نیست. زنان هم نمی‌خواهند برای ورودشان به ساختار سیاسی کشور از رانت استفاده کنند. اما فعالیت خانم ابتکار در قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی برای همه واضح است چراکه نشان داده‌اند هرجا نیاز نظام بوده با تمام تلاش فعالیت کرده‌اند. وی با اشاره به تجربه خود در فرمانداری شمیرانات می‌افزاید: برخی اعتقاد دارند تا زمانی که مرد هست، دلیلی نیست که زن مسئولیتی را برعهده بگیرد. اما با توجه به تجربه خودم می‌گویم اگر خانم ابتکار به‌عنوان شهردار انتخاب شوند و مسئولیت‌هایش را به‌درستی و بجا انجام دهند، بخاطر زن بودن دچار مشکلی نخواهند شد.

زنان برای شهردار شدن آمادگی لازم را دارند

علی نوذرپور یکی از کارشناسان حوزه شهری که جزئی از حلقه مشاوران کمیسیون اجتماعی شورا نیز هست، تجربه زیادی در همکاری با زنان شهردار یا دهیار داشته است. او در توضیح تجربه‌های خود می‌گوید: در سال ۸۰ من از سوی وزارت کشور مسئولیت
راه­اندازی دهیاری‌ها را در سطح کشور برعهده داشتم. در بررسی که از گزینه‌های مطرح شده به دست آمد سطح تحصیلات زنان بالاتر از مردان بود. یعنی زنان عموما دارای مدرک لیسانس و بالاتر بودند اما مردها عموما مدرک دیپلم یا کمتر داشتند.او ادامه می‌دهد: مدیریت روستا اقتضا می‌کرد تا دهیار با خانواده‌ها در ارتباط باشد. دهیار باید بحث نظافت روستا و همکاری در ایجاد و حفظ فضای سبز روستایی و به گرفتن عوارض بپردازد. مردها عمدتا خارج از روستا بودند، لذا زن‌ها در این زمینه ارتباط‌گیری بهتری با خانواده‌ها داشتند و با این ارتباط گیری میزان مشارکت‌پذیری خانواده‌های روستایی را افزایش می‌دادند. سال اول حدود 200 دهیار زن برای کل کشور انتخاب شد.

رئیس جامعه مهندسان شهرساز ایران درباره توانایی زنان برای برعهده گرفتن دهیاری‌ها می‌افزاید: بودجه‌ای که از وزارت کشور برای دهیاری‌ها فرستاده می‌شد، 10 درصد از کل بودجه مورد نیاز دهیاری‌ها را تامین می‌کرد برای همین خانم‌ها با ارتباط‌گیری بهتر با خانواده‌ها عملکرد بهتری در پوشش نیازهای مالی دهیاری‌ها داشتند.به گفته نوذرپور سال 84 مجمع دهیاران زن تشکیل اما بعدا از حضور دیگر خانم‌ها به این مجمع ممانعت شد و به «مجمع مدیران زن جمهوری اسلامی» تغییر نام داد. با این حال الان هم تعداد قابل‌توجهی از دهیاران کشور زن هستند و پیش از این شاهد تجربه شهرداران زن شهر ساوه و دماوند بوده‌ایم. شهرداری منطقه هفت تهران را هم خانم صدراعظم نوری برعهده داشته‌اند؛ لذا می‌توانیم به این نتیجه برسیم که زنان برای شهردار شدن آمادگی لازم را پیدا کرده‌اند. پس شورا باید به خانم‌ها کمک بیشتری کند.

مدیریت مردانه شهر را خشن کرد

او با اشاره به مدیریت مردانه دوره قالیباف اظهار می‌کند: درحال حاضر سخت‌افزار شهر مردانه است. قالیباف با نگاه مردانه سخت‌افزار‌های شهری را به نرم‌افزار‌ها و دیدگاه‌های فرهنگی ترجیح داد. دوری از نگاه فرهنگی، شهر را برای مردم خشن و سختگیر کرد. این نگاه حاصل رویکرد مردانه آقای قالیباف است و باید تلطیف شود چراکه نگاه شهردار قبلی عمرانی بود. قالیباف شهر را به کارگاه ساختمانی تبدیل کرد که باید آن شهر دائم تجزیه و نوسازی شود و آنچه این نگاه مردانه تا حدودی فراموش کرد الزامات زندگی بی‌دغدغه برای شهروندان است. نگاهی که به نظر می‌رسد زنان بیشتر به آن متمایل باشند.