سرنوشت توافق ایران در دستان ترامپ

رویداد ۲۴ نوشت: ضرب‌الاجل کنگره برای نهایی کردن اقدامی که نگرانی‌های رئیس‌جمهور آمریکا در مورد برنامه هسته‌ای ایران را کاهش دهد، روز پنج‌شنبه پایان می‌یابد.

فایننشال تایمز نوشت: ضرب‌الاجل کنگره‌ای برای اقدام در مورد ایران روز پنج‌شنبه پایان می‌یابد و سرنوشت توافق تاریخی با تهران در دستان دونالد ترامپ قرار خواهد گرفت و تردیدها در مورد آینده آن را تشدید خواهد کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا در ماه اکتبر اعلام کرد که این توافق را لغو خواهد کرد مگر اینکه کنگره و متحدان ایالات‌متحده در خصوص اصلاح آن فکری کنند. در ماه ژانویه او با مهلت تأیید دوباره این توافق و تمدید قانون اغماض تحریم‌ها یا رد توافق روبرو خواهد بود و این در حالی است که هیچ نشانه‌ای از موفقیت در کنگره در خصوص یک‌راه حل به چشم نمی‌خورد.

ایران در توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ پذیرفت که برنامه هسته‌ای خود را در ازای لغو بخشی از تحریم‌ها، محدود کند. این توافق مورد تأیید ایران، پنج قدرت جهان و دولت اوباما قرار گرفت و از حمایت اتحادیه اروپا و سازمان ملل برخوردار شد.

اما دولت جدید آمریکا این توافق را شرم‌آور خواند و ترامپ «تداوم رویکرد تهاجمی و بلندپروازی‌های هسته‌ای» تهران را مورد انتقاد قرار داد.

نزدیک شدن به ضرب‌الاجل متحدان اروپایی را هشیار کرده و این در حالی است که بسیاری از آن‌ها نسبت به صحبت‌های آمریکا تردید دارند و به‌منظور جلوگیری از جنگ هسته‌ای، به دنبال توافقی مشابه با کره شمالی هستند.

وندی شرمن که تیم مذاکراتی دولت اوباما را رهبری می‌کرد، لغو توافق را اشتباه دانسته و گفت:«خروج از توافق همچنین به کره شمالی نشان می‌دهد که به‌هرحال گفت‌وگو با آمریکا ارزش ندارد.»

مقامات ارشد دولت ترامپ امیدوار بودند که کنگره با امتناع از اعمال دوباره تحریم‌های هسته‌ای، این توافق را نابود نکند اما بجای آن احتمالاً آنچه رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا «راه سوم» خواند را می‌یابد تا نگرانی‌های ترامپ را کاهش دهد.

باب کروکر و تام کاتن دو سناتور جمهوری‌خواه در ماه اکتبر پیشنهاد لایحه‌ای را به کاخ سفید دادند که قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران را اصلاح کرده و علاوه بر سخت‌گیرانه‌تر کردن توافق، آن را منوط به فعالیت‌های منطقه‌ای ایران می‌کند؛ اقدامی که مورد مخالفت ایران و متحدان اروپایی قرار گرفته است.

اما مقامات کنگره و دیپلمات‌های دولت آمریکا به فایننشال تایمز گفتند که تلاش‌ها برای ارائه پیش‌نویس لایحه‌ای برای اصلاح قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران تاکنون به‌جایی نرسیده است.

یکی از مقامات ارشد سابق دولت اوباما در خصوص برنامه‌های کروکر-کاتن گفت: «هیچ‌کس مذاکره در مورد این مسئله را آغاز نکرده؛ کاخ سفید آن را به‌عنوان متن مورد مذاکره ارائه نکرده است.»

بن کاردین، رهبر اقلیت در کمیته روابط خارجی سنا نگرانی‌ها در مورد این قانون پیشنهادی را ابراز داشته است. اما به گفته اعضای دموکرات کنگره، وی در دیدار هفته گذشته خود با مک مستر، مشاور امنیت ملی آمریکا و کروکر این قانون آتی را مورد بحث قرار داده و آماده پذیرش آنچه ممکن است رخ دهد، هستند.

دموکرات‌ها و دیپلمات‌هایی که تشنه نجات این توافق هستند، در دوراهی قرار گرفته‌اند. اگر امکان ارائه اصلاحیه به ترامپ فراهم نشود، و از توافق خارج شود احتمالاً آن‌ها شماتت می‌شوند. اگر آن‌ها همکاری کنند، خطر نقض قانون آمریکا یا درگیری با اروپاییان آن‌ها را تهدید می‌کند.

جمهوری‌خواهان، دیپلمات‌های اروپایی را ترغیب کرده‌اند که در روند اصلاح توافق به آن‌ها یاری رسانند، درحالی‌که دموکرات‌ها به آن‌ها هشدار داده‌اند که از هر چیزی که منجر به نابودی توافق شود، اجتناب کنند.

اما مارک دوبوویتز، رئیس اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها که در خصوص راه‌های اصلاح توافق در کاخ سفید لابی کرده، طرح‌های اروپا برای مقابله با ایران و تسکین ترامپ را ضعیف دانسته و گفت که کنگره نتوانسته طرح‌هایی که رئیس‌جمهور برای مقابله با ایران لازم دارد را ارائه دهد.

دوبوویتز گفت: «این خطر همچنان وجود خواهد داشت که ترامپ در طول دوره ریاست جمهوری‌اش تبر به دست بالای سر توافق بماند.»