توسعه حمل و نقل عمومی؛ شرط گرانی بنزین

هر ساله همزمان با آغاز فصل سرما، کاهش دما و افزایش آلودگی هوا، در آن هنگام که سلامت شهروندان کلان شهر ها به دلیل افزایش آلاینده های جوی به مخاطره می افتد، دستگاه های ذی ربط به تکاپو می افتند تا راه چاره ای برای حل آن پیدا کنند؛ اما آن چه همواره مغفول می ماند راهکار های درازمدت و زیر بنایی بر ای پیشگیری از رسیدن آلودگی هوای کلان شهرها به مرز خطر است.

همه ساله در فصل سرما هوای کلان شهرها به ویژه تهران به مرز خطر و هشدار می رسد، مرز خطری که منجر به مرگ و میر تعدادی از شهروندان کلان شهرها می شود.

به عقیده کارشناسان اگرچه عواملی همچون ریزگردها، خودروهای فرسوده، کم کیفیت بودن خودروهای تولید داخل، ضعف مدیریت در توسعه فضای سبز، کیفیت پایین سوخت‌های فسیلی تولید داخل و ... به عنوان دلایل مهمی در افزایش آلودگی هوا مطرح هستند؛ اما آن چه نباید از نظر دور داشت کم توجهی به گسترش وسایل حمل ونقل عمومی است.

در مدیریت شهری تا دغدغه‌هایی نظیر توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی مرتفع نشود، شاهد معضلاتی نظیر آلودگی هوا و به مخاطره افتادن سلامت شهروندان هستیم.

دلیل اصلی که در شرایط کنونی شهروندان از وسایل حمل ونقل عمومی کمتر استفاده می کنند و خودروهای شخصی را به ناوگان حمل ونقل عمومی ترجیح می‌دهند آن است که وسایلی امن و راحت به اندازه مورد نیاز دراختیار ندارند. اگر ناوگان حمل ونقل عمومی به صورت متناسب توسعه و نوسازی شود، شاهد کاهش استفاده از خودروهای شخصی و در نتیجه صرفه‌جویی در اعتبارات اختصاص یافته به سوخت خودروهای شخصی هستیم که این مسئله می‌تواند رقم قابل توجهی صرفه‌جویی ریالی برای کشور به همراه داشته باشد.

اگر مسئولان اجرایی به خسارت‌های مالی ناشی از تعطیلات چند روزه تهران یا دیگر کلان شهرها به دلیل آلودگی هوا توجه کنند و همین میزان را به توسعه حمل ونقل عمومی اختصاص دهند، بخش قابل توجهی از مشکلات مدیریت شهری مرتفع می شود.

در بررسی‌های صورت گرفته از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس و نهاد‌های ذی‌ربط در شهرداری‌ها یکی از مشکلات مهم در توسعه نیافتگی حمل ونقل عمومی متناسب با افزایش جمعیت شهر‌ها، تفکیک نشدن وظایف محلی با ملی و خصوصی با دولتی است.

به نظر می رسد توسعه حمل ونقل عمومی در کلان شهر‌ها، قربانی اختلافات موجود میان دولت و شهرداری‌ها شده که تبعات آن هم بر دوش مردم تحمیل شده است.

بی‌توجهی به گسترش و توسعه حمل ونقل عمومی پیامد‌های منفی نظیر افزایش آلاینده‌های زیست محیطی، آلودگی هوا و ترافیک شهری را در بردارد که امنیت جسمی و روانی شهروندان را به مخاطره می‌اندازد.

دولت نهم و دهم هنگامی که بحث یارانه را مطرح کرد، اعلام کرد که به حمل و نقل عمومی هم کمک می‌کند؛ اما از آن جایی که همه پول صرف یارانه شد، چیزی به حمل و نقل عمومی نرسید.

حال که دولت در لایحه بودجه ۱۳۹۷ کل کشور هیچ توجهی به توسعه حمل و نقل عمومی نکرده است؛ می طلبد نمایندگان مجلس شورای اسلامی در هنگام بررسی و تصویب بودجه دولت، بخشی از بودجه افزایش نرخ حامل های انرژی را به رشد و توسعه حمل و نقل عمومی ایمن و عدالت محور ریلی و نیز اتوبوس و BRT در کلان شهرها اختصاص دهند.

طبیعی است که اگر این اتفاق نیفتد شاهد نارضایتی مردم خواهیم بود؛ زیرا با افزایش قیمت سوخت باید جایگزین مناسبی برای مردم معرفی شود که در غیر این صورت دوباره مردم به حمل و نقل شخصی که بسیار گران هم خواهد بود روی خواهند آورد که در این شرایط تشدید ترافیک و آلودگی هوا را هم شاهد خواهیم بود.

با این حال به نظر یکی از شروط گرانی بنزین، توسعه حمل و نقل عمومی است تا هم به اقتصاد و معیشت مردم کمک شود و هم به کاهش آلودگی هوا.

بر این اساس اختصاص بخشی از رقم افزایش نرخ بنزین برای توسعه حمل و نقل عمومی کلان شهرها ضروری است و از این رو باید بخشی از بودجه حامل های انرژی متناسب با تعداد خودروهای موجود در کلان شهرها به رشد و توسعه حمل ونقل عمومی کلان شهرها به ویژه مترو و قطارشهری اختصاص پیدا کند تا از این طریق به کاهش آلودگی هوا کمک کند.

اختصاص نیافتن اعتبار به حمل و نقل عمومی در بودجه ۹۷

نکته سردبیر

سید علی علوی- در روزهایی که موضوع افزایش قیمت حامل های انرژی از جمله بنزین داغ است ، مردم کلان شهر ها درگیر آلودگی هوا هستند . میزان آلاینده ها در برخی کلان شهر ها همچون تهران ، تبریز و نیز ارومیه مدارس را به تعطیلی کشانده است .

کاهش آلودگی هوا در کلان شهر ها چند راهکار دارد. یکی از این راهکار ها استفاده از سوخت استاندارد و دیگری استفاده از خودرو های استاندارد است .

توسعه حمل و نقل عمومی نیز از دیگر راهکار هایی است که می تواند نقش به سزایی در توسعه حمل و نقل عمومی داشته باشد .

با توجه به سوابق قانونی، دولت در سنوات گذشته مکلف بوده است بخشی از درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین را صرف توسعه حمل و نقل عمومی به ویژه در کلان شهر ها کند .

به نظر می رسد با توجه به تصمیم دولت مبنی بر افزایش نرخ بنزین باید دولت سهم قابل توجهی از درآمد حاصل از این گرانی بنزین را نه به همه شهر ها بلکه به کلان شهر های گرفتار آلودگی هوا برای توسعه حمل و نقل عمومی اختصاص دهد که این امر می تواند در کاهش آلودگی کلان شهر ها بسیار راه گشا باشد.