دست‌ خالی ترامپ برای بازنویسی برجام

رویداد ۲۴ نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با درخواست از متحدان اروپایی‌اش برای بازنویسی توافق هسته‌ای ایران ظرف ۱۲۰ روز آینده و تأکید بر اینکه در غیر این صورت توافق را لغو می‌کند، خود را وارد یک چالش دیپلماتیک کرده که حتی برای دولتی با باتجربه‌ترین مذاکره‌کنندگان دشوار خواهد بود.

برای ترامپ که پست‌های امنیت ملی دولتش را با مقامات بازنشسته نظامی پر کرده و به وزارت خارجه خود اجازه داده که ضعیف شود، این چالش بسیار عمیق‌تر خواهد بود. و این مسئله محدود به ایران نیست: بحران کره شمالی در پی گشایش غیرمنتظره‌ای در مذاکرات میان دو کره، شاهد چرخش ناگهانی به سمت دیپلماسی بوده است.

در هر دو جبهه، مقامات سابق و فعلی می‌گویند دولت ترامپ تحت‌فشار قرار گرفته که استراتژی‌هایی را مورد بازبینی قرار دهد که نیرومحرکه اصلی‌شان ملاحظات نظامی بوده است. بسیاری می‌گویند کاخ سفید برای رسیدگی به دورنمای تشنج‌زدایی کره جنوبی با کیم جونگ اون، رئیس‌جمهور کره شمالی یا بروز اعتراضات اخیر در ایران به‌درستی تجهیز نشده است.

بسیاری از مقامات آمریکایی می‌گویند اعتراضات مردمی در ایران محاسبات ترامپ در مورد اینکه آیا توافق هسته‌ای مذاکره شده در دولت اوباما را پاره کند یا خیر، پیچیده کرده است. درحالی‌که این ناآرامی‌ها رئیس‌جمهور آمریکا را مصمم‌تر کرده که با مقامات ایران مقابله کند، از سوی دیگر باعث شده که اعتقاد سران اروپایی به اینکه برجام باید حفظ شود، تقویت شود.

ترامپ روز جمعه موافقت کرد که تحریم‌های جامع بار دیگر بر ایران اعمال نشود تا توافق پابرجا بماند. اما وی به متحدان اروپایی خود تنها چهار ماه فرصت داد که با یک توافق سختگیرانه تر موافقت کنند و هشدار داد که بدون این تصمیم، آمریکا را از توافق بیرون می‌کشد.

دیپلمات‌های چندین کشور اروپایی معتقدند مذاکره مجدد در مورد این توافق امری بیهوده است. یکی از این مقامات گفت که بهترین مسئله که ترامپ می‌تواند به آن امیدوار باشد، تعهد اروپا به آغاز کار روی یک توافق جدید و کاملاً جدا است. آن‌ها می‌گویند چنین اقدامی مستلزم حضور چین و روسیه و خود ایران است- مسئله که از سوی کاخ سفید رد شده است.

به گفته دنیس رأس، مشاور سابق باراک اوباما که به طراحی سیاست وی در قبال ایران کمک کرد، معتقد است سیاست در قبال ایران ترکیبی از اقدامات اجباری و وسایل دیپلماتیک است. وی گفت: «در مورد اوباما، این‌طور استدلال می‌شد که بخش اجبار این معادله باورپذیر نبود و در مورد ترامپ، ثابت شده که بخش دیپلماتیک این معادله باورپذیر نیست.»

کاخ سفید ضعف موجود در رده‌های دیپلماتیک خود را شناخته و انتصاب یک نماینده ویژه در امور ایران را مدنظر قرار داده که می‌تواند با اروپاییان در مورد توافق هسته‌ای مذاکره کند و واکنش جدی‌تری به رفتار ایران در منطقه نشان دهد.

هر نماینده‌ای در این حوزه با وظیفه سختی روبرو خواهد بود: مقامات دولت آمریکا می‌گویند ترامپ خواستار توافقنامه‌ای است که تمام «بندهای پایان‌دهنده به محدودیت‌های ایران» که بر اساس آن‌ها ایران می‌تواند فعالیت‌هایی مانند غنی‌سازی اورانیوم، و وصل کردن برنامه هسته‌ای به برنامه موشکی را از سر بگیرد در آن حذف می‌شود. ایران در مذاکراتی که منجر به توافق ۲۰۱۵ شد، با هر دوی این درخواست‌ها مبارزه و مخالفت کرده بود.