مدیریت شهری؛ آزمون کارآمدی و فسادزدایی

گزارش اخیر شهردار تهران از تخلفات دوره پیشین مدیریت شهری واکنش هایی متعارض را به دنبال داشت؛ برخی ضرورت پیگیری تحقیق و تفحص از شهرداری تهران و لزوم برخورد جدی با متخلفان سخن گفتند و در مقابل گروهی از حلاجی عملکرد گذشتگان انتقاد کردند.

خبرگزاری ایرنا: گزارش اخیر شهردار تهران از تخلفات دوره پیشین مدیریت شهری واکنش هایی متعارض را به دنبال داشت؛ برخی ضرورت پیگیری تحقیق و تفحص از شهرداری تهران و لزوم برخورد جدی با متخلفان سخن گفتند و در مقابل گروهی از حلاجی عملکرد گذشتگان انتقاد کردند.

«محمدعلی نجفی» شهردار تهران روز یکشنبه (بیست و چهارم دی ماه) پس از مدتی تاخیر گزارش عملکرد یکصد روزه خود را ارایه داد؛ گزارشی که البته بخش اصلی آن توصیفی از تخلفات گسترده در ۱۲سال اخیر مدیریت شهری پایتخت بود، گویا نابسامانی ها چنان بوده که بخش عمده عملکرد چهار، پنج ماهه نجفی و همراهانش در شهرداری به رصد و بررسی آن اختصاص یافته است.

برآیند نجفی از دوره ۱۲ساله پیشین و انعکاس آن در گزارش ۱۰۰روزه سبب شد تا انتقاداتی متوجه شهردار شود. یکی از اعضای شورای شهر چهارم در واکنش به این گزارش اظهار داشت: گزارش صد روزه‌ای که باید نجفی ارایه می داد باید از کارکرد و عملکرد مدیریت شهری تهران در این مدت می‌بود نه چیز دیگری و شهردار محترم تهران قرار بوده گزارش عملکرد خود را ارائه دهد نه عملکرد دیگران را.

به گفته «اقبال شاکری» پیش گرفتن این رویه اتلاف وقت مردم به حساب می‌آید.اصلا فرض کنید که گذشتگان تمام اشتباه کرده اند و هیچ کاری هم نکرده اند شما بیایید بگویید که چه کار کرده اید حداقل مردم خوشحال شوند و نور امید در دل شان بیاید، این ایجاد ناامیدی و یاس انگیزه و شادابی را از مردم می‌گیرد.

علاوه بر انتقادهای اینچنینی که از سوی برخی افراد و رسانه ها مطرح شد، شماری از مدیران دوره «محمدباقر قالیباف» نیز به گزارش نجفی واکنش نشان دادند از جمله معاون پیشین منابع انسانی شهرداری تهران که گفته است: ‌تعجب می‌کنم چرا نجفی در گزارش خود حرف‌ها و آمار غلط ارایه کرده در حالی که ایشان پست تخصصی در سازمان مدیریت داشته‌ است.

«سیدجعفر تشکری‌هاشمی» ضمن تکذیب برخی محتویات گزارش از جمله استخدام ۱۳ هزار نفر در روزهای پایانی دوره مدیریت پیشین تصریح کرد: این اطلاعات کذب است، بهتر بود افرادی که این گزارش‌ها را می‌دهند به سایت‌ها و منابع هم سری می‌زدند.

** گزارش یکصد روزه چه می گوید

یکی از بخش های گزارش اخیر شهردار تهران که در رسانه ها بازتاب زیادی داشته قرارداد ۱.۵ میلیاردی شهرداری با یکی از شرکت های وابسته به ناجا بوده که به گفته نجفی ۱۰ میلیون تومان هم ارزش واقعی نداشته است. در جریان تسویه مالی این قرارداد، یک میلیارد و ۲۵۷ میلیون تومان آن به یک حساب بانکی متعلق به رییس دفتر یکی از معاونان شهردار قبلی واریز و این پول نیز خرج انتخابات شده است.

«مشکل قراردادهای صوری یک میلیارد و ۱۰ میلیارد و ۱۰۰ میلیارد نیست»؛ این واکنشی بود که «مجید فراهانی» رئیس کمیته بودجه شورای شهر تهران به گزارش مزبور داشت.

به گفته وی وقتی مجموع درآمدهای حاصله را از مجموع هزینه های انجام شده کسر می کنیم به یک شکاف ۲۰ هزار میلیارد تومانی طی مجموع ۱۲ سال گذشته می‌ رسیم و معلوم نیست این ۲۰ هزار میلیارد تومان کجا رفته و باید این رقم گمشده تعیین تکلیف شود.

برخی می‌گویند این پول برای پرداخت بدهی و دیون صرف شده اما جای سوال است که مگر حساب و کتاب نداریم که در هیچ کجا قید نشده است که این ۲۰ هزار میلیارد تومان کجا رفته؟

فراهانی با اشاره به موارد گوناگون تخلف از جمله مغایرت هزار و ۴۰۰ میلیارد تومانی بین دو گزارش حسابرس و شهرداری پیشنهاد داد تا کارگروهی برای پیگیری تخلفات احصا شده در مدیریت قبلی شهری تشکیل شود.

گزارش نجفی اما بخش های دیگری دارد که به خاطر تفاوت با سخنان شهردار پیشین برجستگی خاصی یافته است. بر اساس گزارش یکصد روزه، مجموع بدهی‌ های ثبت شده، ثبت نشده قطعی و احتمالی شهرداری تهران به ۵۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان می ‌رسد و این رقم سه برابر بودجه شهرداری در سال ۹۶ است.

قالیباف اما در اواسط تابستان عنوان داشته بوده شهرداری تنها ۱۵ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بدهی دارد و در برابر، مطالبات شهرداری از دولت بالغ بر ۱۹ هزار میلیارد تومان است.

اوایل مهرماه و پیش از غور چند ماهه در دخل و خرج های شهرداری، نجفی بدهی های این نهاد را 30 هزار میلیارد تومان یعنی، 1.7 برابر بودجه سالانه اعلام کرده بود. رقم 30 هزار میلیاردی اما مربوط به بدهی های قطعی است و تفاوت ارقام اعلانی پیشین و کنونی را باید در موضوع قطعیت بدهی ها جست وجو کرد.

نکته دیگرِ گزارش مربوط به ابهام در وضعیت مالی مجموعه ‌های وابسته به شهرداری است که بیش از نیمی از این مجموعه ها از حسابرسی برکنار بوده اند.

نجفی علاوه بر پرداختن به استخدام های چندهزار نفری در ماه های پایانی شهرداری قالیباف، باز هم بر مساله املاک نجومی انگشت نهاده و شمار املاک واگذار شده را 674 ملک اعلام کرد که غالبا به صورت سلیقه ‌ای در اختیار اشخاص و نهادها قرار گرفته است.
در کنار این مسائل می توان به موضوعاتی چون ناکارآمدی در تفکیک زباله و حفر چاه های عمیق با پیامد نشست زمین های پایتخت در گزارش یکصد روزه اشاره کرد.

** توجه دوباره به موضوع حسابرسی شهرداری

انتشار گزارش شهردار تهران به جز واکنش های متعارض، بار دیگر نگاه ها را به ضرورت شفاف سازی حساب و کتاب نهادهای چون شهرداری با منابع مالی چند هزار میلیاردی متوجه ساخت. در این خصوص «پروانه مافی» عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس اظهار داشت امکان پیگیری و انجام مجدد تحقیق و تفحص از شهرداری تهران در مجلس وجود دارد و به لحاظ قانونی مشکلی نیست.

مافی در حالی از نبود مشکل در مسیر تحقیق و تفحص از شهرداری سخن گفته که تنها طی یک سال گذشته، این موضوع دو بار از دستور کار مجلس خارج شده است؛ بار نخست اسفندماه ۹۵ یعنی کمتر از دو ماه بعد از حادثه پلاسکو که اکثریت نمایندگان مجلس به طرح تحقیق و تفحص رای منفی دادند و بار دوم در اوایل ماه جاری که اکثریت اعضای کمیسیون عمران مجلس بررسی کارنامه مالی شهرداری را از دستور کار خود خارج ساختند.

انتشار گزارش اخیر بار دیگر موضوع بررسی عملکرد نهادی را برجسته ساخته که اداره پایتخت را بر عهده دارد و عملکرد آن طی یک دهه گذشته تاثیری مستقیم بر زندگی میلیون ها نفر داشته است.

با نگاهی رو به آینده و طرح مطالبات موجود برای رفع آلودگی های هوا، زمین و آب های تهران، ترافیک روزافزون، معضلات متعدد اجتماعی و فرهنگی و ضعف زیرساخت های شهری اراده ای جدی نیاز است تا ساختاری شفاف و کارآمد برای اداره تهران پایه ریزی شود و این مسوولیت نمایندگان مجلس، منتخبان شورای شهر و نیز مدیران اجرایی را سنگین تر می سازد. علاوه بر اینکه انتظار می رود مسوولان قضایی نیز به شکلی ویژه به فرایند محاسبه نهاد اداره پایتخت ورود یابند.