پرفورمنس متفاوت آلمانی‌ها در خیابان‌های تهران

آنچه عبور از این مسیر را که ممکن است هر کدام از شرکت‌کنندگان در این اجرا آن را هر روز طی کنند، متفاوت می‌کند صدایی است که از لحظه شروع تا پایان، مخاطب را همراهی می‌کند؛ صدایی که البته در این گزارش به آن و انچه می‌گوید اشاره نمی‌شود تا برای آن‌هایی که این اجرا را تجربه می‌کنند، بکر باقی بماند.

«ریموت تهران» با پژوهش، نویسندگی و کارگردانی «یورگ کارنبوئر» آماده شده که کارگردان ثابت کمپانی «ریمینی پروتکل» است.

او حدود یک ماه قبل به تهران آمد تا مسیری را که برای اجرای این پروژه نیاز دارد تعیین کند؛ مسیری که از پارک شفق در منطقه یوسف‌آباد تهران آغاز می‌شود و بعد ادامه می‌یابد.

با اشاره به اینکه این پروژه را در چند شهر مختلف دنیا اجرا کرده است، تجربه آن را در تهران متفاوت و سخت دانست چرا که هنگام تعیین مسیر هم ویژگی‌هایی از ایرانی‌ها دیده که در روند اجرایی این اثر آن را متفاوت از دیگر مردم دنیا می‌داند.

کارنبوئر ادامه داد: صحنه برای ما همان شهر است. ما در جست‌وجوی لحظات تئاتری در زندگی روزمره هستیم و بر این اساس بر یکسری نقاط معماری‌ تمرکز می‌کنیم. پس برای ما همه چیز آماده است و وقتی شهر آماده است یعنی صحنه چیده شده و بازیگران هم در آن هستند. ما مخاطبان را در شرایطی قرار می‌دهیم تا بازیگر و تماشاگر در یک زمان و یک موقعیت باشند.

رفتار متفاوت تهرانی‌ها با قانون

یورگ کارنبوئر در پاسخ به اینکه اگر چه نمایش به زندگی روزمره اشاره دارد اما برنامه‌ریزی برای اجرا چطور صورت گرفته چون ویژگی‌های موردنظر در شهرهای مختلف فرق دارند و مثلا تهران با برلین یکی نیست؟ گفت: من وقتی به تهران آمدم متوجه شدم که متدهای متفاوتی در برخورد با همان چراغ قرمز و قانون وجود دارد. زندگی در شهر تهران به لحاظ قانون‌مندی و قابل پیش‌بینی بودن خیلی متفاوت از اروپاست چون مردم اینجا در بحث ترافیک و قوانین ترافیکی کمتر قابل پیش‌بینی هستند.

کارگردان «ریموت تهران» ادامه داد: این نمایش با صدایی که در هدفون می‌شنویم شروع و اجرا می‌شود. شاید این شیوه و چنین سیستم‌هایی از چند سال قبل با جی‌پی‌اس‌هایی که در ماشین‌ها کار گذاشته شد شروع شده باشند و من فکر می‌کنم سطح ارتباطات ما در آینده براساس یک صدا خواهد بود نه یک دکمه‌ که آن را فشار دهیم، بلکه کار به این ترتیب پیش می‌رود که ما صحبت می‌کنیم و چراغ‌ها روشن می‌شوند یا میزان گرما را کم می‌شود. دیگر احتیاج نیست چیزی را تایپ کنید یا دکمه‌ای را فشار دهید، همه چیز با یک صدا انجام می‌شود. این صداها با شما صحبت می‌کنند و می‌گویند که کجا بروید و چه بکنید و تلاش می‌کند اعمال شما را وقتی با یکدیگر در حال حرکت در خیابان هستید، پیش‌بینی کند و در همان حال شما به عنوان یک عضوِ تماشاگر مجبور به واکنش نشان دادن به هر موقعیتی که در آن قرار دارید، هستید.

وی در پاسخ به اینکه با توجه به تجربه‌های گوناگونی که از اجرای این اثر در شهرهای مختلف دنیا داشته است، تهران را براساس چیدمانی که در نظر گرفته چطور تجربه‌ای می‌داند؟ گفت: صادقانه بخواهم جواب بدهم، باید بگویم تهران سخت‌ترین و متفاوت‌ترین تجربه در این پروژه است چون ما در هند، آمریکای جنوبی و اروپا هم این کار را اجرا کردیم و آنچه در هند و آمریکا اجرا شد خیلی متفاوت از اروپا بود اما تهران خیلی خاص‌تر است چرا که فرهنگ کاملا متفاوتی دارد. ضمن اینکه قوانین و محدودیت‌های خاصی هم دارد. در این شهر به لحاظ محدودیت‌ها، قوانین متفاوت هستند و قوانین جاده‌ای هم متفاوت عمل می‌کنند. مثلا اگر مسیر یک طرفه‌ای را در خیابان اشتباه بروید اگر در آمریکای جنوبی باشید مردم شما را از ماشین‌تان بیرون می‌کشند و می‌کُشند اما اینجا مردم راحت‌تر می‌پذیرند و این خیلی عجیب است. بنابراین با توجه به این گونه مسائل، تهران از تمام شهرهایی که تاکنون برای اجرای این کار رفتم غیرقابل پیش‌بینی‌تر است.

هدف ما از «ریموت»، بازپس‌گیری شهر است

کارگردان و نویسنده «ریموت تهران» گفت: نکته جالبی که در تهران وجود دارد، این است که مردم در این شهر به همه اطرافشان آگاه هستند چون وقتی چند نفر با هدفون در شهر راه بروند همه به آن‌ها نگاه می‌کنند و نوعی کنجکاوی آگاهانه وجود دارد که اطرافشان چه می‌گذرد، این چیزی است که در شهرهای دیگر دیده نمی‌شود و این برای من یک ویژگی بسیار مثبت است که مردم حواسشان به اطراف هست چون در اروپا مردم خیلی خودشان را درگیر چیزی نمی‌کنند.

او با اشاره به اینکه پیش از آمدن به تهران خیلی ایده و آشنایی خاصی درباره تئاتر ایران نداشته و چند نمایشی که در این مدت دیده او را شگفت‌زده کرده به ویژه از حضور زنانی که روی صحنه همانند سوپراستار بودند و نیز ابراز امیدواری از اینکه در آینده باز هم شرایط حضور در ایران و اجرای نمایش را پیدا کند.