افزایش بودجه حوزه خروجی ندارد

فرارو: عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم گفت:« بودجه‌ای که برخی آقایون مشغول خواندن روضه‌اش هستند و می‌خواهند دولت را مجبور کنند برای حوزه افزایش پیدا کند، خروجی چندانی ندارد. تا مشکل مردم و فقر حل فصل نشود این قبیل فعالیت‌های فرهنگی جواب نمی‌دهد و یکی از دلایل اعتراض‌های اخیر هم این بود که چرا پول دولت باید خرج حوزه و روحانیت و و بک گروه خاص در کشور شود.»

محمد تقی فاضل میبدی استاد حوزه علمیه قم طی گفت‌وگو با فرارو در خصوص اینکه برخی روحانیون خواستار افزایش بودجه حوزه علمیه قم هستند، گفت:« نکته اولی که لازم است درباره بودجه حوزه به آن اشاره کنم این است که معمولا بودجه حوزه را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد. دسته اول مرکز خدمات حوزه است که به بیمه طلاب اختصاص داده می‌شود و در زمان آقای خاتمی یکی از اقدامات خوبی که انجام شد، تعریف ردیف بودجه برای این مسئله بود. زیرا طلاب بیمه نداشتند و با این کار آقای خاتمی بخش عمده مشکلات طلاب حل شد.»

وی ادامه داد: «دسته دوم بودجه مربوط به شهریه طلاب است که این را مراجع از طریق کمک‌های مردمی می‌پردازند و هیچ ربطی به بودجه دولتی ندارد و باید کاملا مستقل باشد. دسته سوم هم مسئله ساختمان‌ها و هزینه کارهای اداری و کارمندان است که این قسمت را دولت با اختصاص دادن بودجه، تامین می‌کند. یعنی بودجه ای که دولت برای حوزه در نظر گرفته است صرفا برای همین بخش خرج می‌شود.»

او تصریح کرد: «به عقیده من هرچقدر حوزه در این سه قسمت وابستگی خود را به دولت کمتر کند نه تنها برای طلبه‌ها و حوزه بهتر است بلکه موجب می‌شود اعتماد عمومی به آنها نیز افزایش پیدا کند. از سوی دیگر هرچقدر حوزه خود را بیشتر وابسته بودجه دولت و حاکمیت کند، دچار زیان می‌شود. به همین دلیل هم بود که بزرگانی مانند مرحوم طالقانی و مرحوم مطهری تاکید داشتند حوزه با استفاده از کمک‌های مردمی به جلو برود و استقلال داشته باشد.»

این روحانی افزود: «امروز متاسفانه بخش عمده بودجه‌های فرهنگی که دولت مجبور به پرداخت آنها است، هیچ بازدهی ندارد. آنچه که در خصوص اختصاص بودجه حائز اهمیت است، فعالیت‎های زیرساختی و عمرانی کشور است که بتوانند به رونق اقتصادی با خود به همراه بیاورند که عمده این هزینه ها به جیب دولت و ملت برگردد. اینکه بخشی از جامعه را تحت عنوان حوزه و روحانیت جدا کنید و یک ردیف بودجه کلان به آنها اختصاص دهید و نسبت به بودجه‌های مهمتر مانند محیط زیست که به مراتب از اهمیت بیشتری برخوردار است و هیچ توجهی به آن نمی‌شود، بودجه حوزه به مراتب بیشتر است. در حالی که یکی از معضلات این روزهای کشور همین مسئله محیط زیست است و هیچ کدام از این روحانیون تا به حال روضه محیط زیست نخوانده‌اند و صرفا تمرکزشان به مرگ بر فلانی است.»

فاضل میبدی ادامه داد: «مسئله دیگری بسیار مهمتر از بودجه حوزه است، موضوع فقر را حل نکنیم هیچ بودجه و فعالیت فرهنگی نمی تواند نتیجه بخش باشد. کار فرهنگی این نیست که فقط ما در حوزه افتخار کنیم که مثلا ۱۰۰هزار طلبه داریم و پنج هزار کتاب نوشتیم. این چه اهمیتی دارد ۱۰۰هزار طلبه و پنج هزار کتاب و چند صد پژوهشکده چه خروجی دارد؟»

وی تاکید کرد:«شکی نیست که اسلام و دین و پژوهش‌ها باید برای حل مشکل مردم و مملکت باشد. بنابراین اگر خروجی این فعالیت‌ها و بودجه‌ مشکلی از مردم حل نکند، صرفا خرج بی خود و اصراف است. به صرف اینکه بگویم این همه مراکز فرهنگی داریم و فلان قدر کتاب منتشر کردیم چه اهمیتی دارد؟ این است که من معتقدم دولت اگر هم قصد دارد بودجه ای برای نهادهای فرهنگی اختصاص دهد باید یک ناظر بالای سر آنها قرار دهد تا خروجی آن را ببیند.»

او تصریح کرد: «یعنی باید ببینید به عنوان مثال بودجه ای که برای حوزه یا هر نهاد فرهنگی دیگر در سال ۹۶ اختصاص داده است، چه خروجی داده است؟ اصلا مشکلی از کشور کم شده است؟ اگر مشکلی از این مردم و مملکت کم شده است من هم موافقم که بودجه تمام نهادهای فرهنگی اضافه شود.هیچ کس در این کشور مخالف سرمایه گذاری برای حل مشکلات نیست. مثلا دولت چرا به دانشگاه‌ها بودجه می‌دهد؟ به خاطر اینکه از این دانشگاه‌ها مهندس و دکتر و... بیرون می‌ آید و می توانند مشکلات کشور را کم کنند. هیچ کس هم با این بودجه ها مخالف نیست.»

استاد دانشگاه مفید قم گفت: «خلاصه این بودجه‌ای که آقایون مشغول خواندن روضه‌اش هستند و می‌خواهند دولت را مجبور کنند برای حوزه افزایش پیدا کند، خروجی چندانی ندارد. تا مشکل مردم و فقر حل فصل نشود این قبیل فعالیت‌های فرهنگی جواب نمی‌دهد و یکی از دلایل اعتراض‌های اخیر هم این بود که چرا پول دولت باید خرج حوزه و روحانیت و و بک گروه خاص در کشور شود.»

وی در پاسخ به اینکه چرا نسبت به دوران مرحوم طالقانی و مطهری کمک‌های مردمی به حوزه کاهش پیدا کرده است، گفت: «این مسئله دو علت دارد . یکی اینکه برخی از ما روحانیون کاری کردیم که اعتماد مردم به روحانیت کم شود و دیگر مردم به ما به اندازه قبل اعتماد ندارند. دلیل دیگر این است که مردم می‌گویند وقتی این همه پول دولت به حوزه احتصاص می‌دهد چرا ما هم کمکی کنیم؟ به همین دلیل بخش بودجه برای شهریه طلبه‌ها آسیب پذیر شده است.»

او اظهار کرد:«البته من این را بگویم که واقعا وضعیت طلبه‌ها که در حوزه مشغول هستند مناسب نیست. البته شهریه زیادی هم پرداخت نمی‌کنند و نهایتا ۶۰۰ یا ۷۰۰ هزار تومان است. ولی تعداد زیادی از این طلبه‌ها خانه مستجری و زن و بچه دارند و شرایطشان اصلا مناسب نیست. مشکل این است که معلوم نیست این پول‌هایی که از دولت می‌رسد کجا می‌رود؟ ساختمان‌های عجیب و غریب میسازند و مداوم در حال توسعه مدارس هستند و بخشی از این پول را خرج تربیت طلبه در خارج می‌کنند.»

عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم گفت: «اصلا واقعا برای خود من روشن نیست که تربیت طلبه در خارج چه سودی برای ما و مردمان دارد. نمی خواهم نهی کنم ولی در کشورهایی مثل ما، مردم با مشکلات متعدد فرهنگی مواجه هستند ولی حالا ما بودجه اختصاص دهیم و طلبه برای خارج تربیت کنیم؟ ما خودمان در مذهبی کردن جوانانمان با مشکلات بسیاری مواجه هستیم و موفق عمل نکردیم چرا باید برای تربیت طلبه در خارج هزینه کنیم؟»

فاضل میبدی در خصوص اینکه راهکار حل این مشکلات چیست عنوان کرد: «ما باید استقلال حوزه را حفظ کنیم و ابستگی به حاکمیت را کاهش دهیم و اجازه دخالت به نهادهای خارجی در داخل حوزه را ندهیم. همین بسیار مورد انتقاد است. اینکه ما با برخی نهادهای خارج از حوزه قرارداد ببندیم و برایشان طلبه بورس کنیم اصلا کار درستی نیست. حوزه باید استقلال خود را حفظ کند. حوزه‌ای که از لحاظ اقتصادی و فکر مستقل نباشد نمی‌تواند رسالت واقعی خود را انجام دهد.»