حراج بی تاثیر سکه و حبس ریال

كاظم دوست حسيني؛ كارشناس ارشد بانكي در روزنامه قانون نوشت: در حال حاضر بانك مركزي براي فروكش كردن التهاب بازار از طريق كنترل عرضه وارد شده است تا با عرضه بيشتر سكه جلوي التهاب در بازار را بگيرد. البته اين موضوع زماني تاثير گذار خواهد بود كه مقطعي و كوتاه مدت باشد.

در شرايط فعلي نقدينگي در دست مردم زياد است و مردم نياز به پس‌انداز دارند، بنابراين سود سپرده‌هاي بانكي براي مردم جذابيت ندارد و به همين خاطر سرمايه‌ها به سمت بازار سكه و ارز سوق پيدا كرده است. در اين ميان به دليل پيش‌بيني افزايش قيمت سكه و ارز در آينده، هجوم به بازار سكه و ارز بيشتر شده و به دنبال اين پيش‌بيني حراج و پيش فروش سكه صورت گرفته است. البته متقاضي براي ارز بيش از سكه و مشكل عرضه آن نيز بيشتر است.

واقعيت اين است كه مردم به بازار سكه و ارزبه عنوان بخشي براي سرمايه‌گذاري و پس‌انداز نگاه مي‌كنند، اين درحالي است كه اين بخش مولد نيست و به درد اقتصاد كشور نمي‌خورد. در اين زمينه تنها پول جابه جا مي‌شود و اين اتفاق ارزش پول را كاهش مي‌دهد. به هر صورت پيش‌بيني‌ها و سياست‌هاي بانك مركزي در خصوص ارز جواب نداد؛ در مورد سكه نيز اگر بازار كنترل شود، علت آن عرضه و پيش فروش سكه نيست. به نظر نمي‌رسد كه حراج سكه مثبت بوده و اثر كاهنده‌اي داشته باشد.

بانك مركزي اميدوار است كه به اين طريق از افزايش قيمت سكه جلوگيري كند اما به نظر نمي‌رسد كه حراج سكه در اين مقطع موثر باشد. در شرايطي كه نزديك به عيد هستيم و در اين دوران هم تقاضا براي خريد سكه و ارز افزايش پيدا مي‌كند، شاهد كاهش نرخ سكه نخواهيم بود. دولت بايد منابع ارزي و طلايي بسياري داشته باشد تا التهابات را كاهش دهد. از سوي ديگر اگر در وضعيتي هستند كه مقدار محدودي منابع دارند بايد تقاضاي سكه و ارز را كنترل كنند كه البته كنترل تقاضا عواقب خاصي را به دنبال دارد. در مقطع فعلي شايد بهتر است كه بانك‌ها و مردم تشويق شوند تا به جاي خريد سكه؛ حساب پس انداز سكه‌اي و ارزي باز كنند. به اين صورت ديگر محدوديت فروش سكه به شكل فيزيكي وجود نخواهد داشت و مردم به هر ميزان كه بخواهند مي‌توانند سكه خريداري كنند. به دليل اينكه پيش‌بيني نمي‌شود در يك مقطع خاص تمام كساني كه صاحب حساب سكه‌اي هستند، مراجعه كنند و سكه‌هاي خود را بگيرند.

بانك‌ها نيز در اين سيستم مي‌توانند ۱۰ تا ۲۰ درصد آن ميزاني را كه اكنون جذب سپرده كرده‌اند، به عنوان سپرده فيزيكي نگه دارند و مابقي آن را ديگر لازم نيست ضرب كنند. در مورد ارز هم بايد به سمت حساب پس‌انداز ارزي گام برداريم و سود متناسبي را براي آن در نظر بگيرند و اقداماتي انجام دهند كه تقاضا محدود شود. يعني فردي كه مي‌خواهد اقدام به خريد ارز كند به صورت فيزيكي آن را خريداري نكند. سيستم بانكي ما هنوز محموله‌هاي دلار را وارد كشور ‌مي‌كند تا بتواند پاسخگوي تقاضاي ارز فيزيكي مردم باشند. در خصوص حساب سپرده ارزي و سكه‌اي بانك ها مجاز هستند اما تشويق نمي‌شوند.

اين اقدام در خصوص طلا توسط بانك صادرات انجام مي‌شد، به طوري‌كه حساب سپرده طلايي باز مي‌كردند اما اين طرح موفق نبود. اما در اين ميان نگراني خاصي در بين مردم وجود دارد، به دليل تجربه‌ تلخي كه مردم در گذشته داشتند. براي مثال حساب سپرده يورويي باز كردند و زماني كه افزايش قيمت بسياري داشت مردم اقدام به برداشت سپرده كردند اما بانك معادل نرخ بانك مركزي سپرده آن‌ها را باز پس داد؛ به همين دليل اين اطمينان نيست و استقبال صورت نمي‌گيرد.

حراج سكه براي بازار نكته قابل توجه مثبتي نداشته و به مقدار اندكي از افزايش نرخ سكه جلوگيري كرده است. اما سياست‌گذاري ما به اين شكل است كه مردم به يكباره اقدام به خروج سرمايه خود از بانك‌ها نكنند و به تورم و بحران در كشور دامن نزنند. با خروج به يكباره سرمايه از بانك‌ها پول ملي تضعيف مي‌شود و اعتبار خود را از دست مي‌دهد. به اين ترتيب با حراج سكه مي‌خواهند ارزش پول ملي ثابت بماند اما متاسفانه ارزش پول ملي در حال ركود است و اقدامات فعلي براي اين است كه ارزش پول ملي به يكباره كاهش پيدا نكند.