طرح استیضاح؛ ابزار نظارت یا اهرم سهم‎خواهی؟!

رویداد ۲۴ نوشت: میرزایی‌نیکو، عضو کمیسیون شوراها در مجلس شورای اسلامی بر این عقیده است که هیچ لزومی ندارد که نمایندگان استیضاح یک وزیر را امضا کنند، اما بعد از آن بیایند امضای خود را پس بگیرند، بهتر است نمایندگان اگر استیضاحی را امضا می‌کنند پای امضا و تصمیم خود بمانند.

«گاهی مشاهده می‌کنیم که یک نماینده تلاش می‌کند تا یک وزیر را برای استیضاح به مجلس بکشاند و بعد از چند جلسه متوجه می‌شویم که مثلا کل مشکل او با وزیر این است که می‌خواهد پسرخاله‌اش مدیرکل فلان جا شود.» این بخشی از سخنان سهیلا جلودارزاده، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی است. سخنانی در باب استیضاح برخی از وزرا که به نظر می‌رسد بیش از آنکه جنبه کمک رسانی و حل مشکلات را داشته باشد، جنبه سیاسی و به قولی بده بستان دارد.

بحث استیضاح وزرا، بحثی نیست که مختص یک دوره خاصی از نمایندگان باشد. عموما در هر دوره‌ای بحث استیضاح وزرا وجود دارد که بعضا وزرا با لابی‌هایی که دارند نمایندگان را اقناع می‌کنند یا اینکه نمایندگان اقناع نمی‌شوند و وزیر را از کار برکنار می‌کنند. اما در کنار همه این مسائل، «سهم‌خواهی» سال‌ها است که در میان برخی از نمایندگان وجود دارد. نمایندگانی که برای منافع شخصی خود، حتی تا پای استیضاح یک وزیر هم می‌روند تا بتوانند منافع خود را تامین کنند و یا به قول جلودارزاده، فامیل خود را در یک جایی مدیر کنند.

تا پیش از این هم بحث استیضاح وزیر کار، به یکی از برنامه‌های روتین مجلس تبدیل شده بود. هربار نمایندگان برگه استیضاح علی ربیعی را آماده می‌کردند اما بعد از چند روز کنسل می‌شد، این رویه آنقدر تکرار شد که بر همگان آشکار شد که برخی از امضاکنندگان طرح استیضاح به دنبال گرفتن «امتیاز» از وزیر مربوطه هستند و بعد از آنکه امتیاز و منافع خود را تامین کردند، امضای استیضاح را پس می‌گیرند.

طبیعتا خواست مردم حضور چنین نمایندگانی از جانب آن‌ها در مجلس شورای اسلامی نیست. مردم از حوزه‌های مختلف، نمایندگانی را انتخاب کرده‌اند که به مشکلات شهری و روستایی آن‌ها در خانه ملت بپردازند، نه اینکه به دنبال نفع شخصی خود باشند. بهتر است سایر نمایندگان و خصوصا وزرا، این به ظاهر نمایندگان را به مردم معرفی کنند تا مردم در دوره‌های آتی، با شناختی بهتر دست به انتخاب بزنند.

نمایندگان باید پای امضایشان بمانند

قاسم میرزایی نیکو، نماینده مردم فیروزکوه و دماوند در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با رویداد۲۴، با اشاره به حواشی اخیر پیرامون استیضاح برخی از وزرای دولت در مجلس، گفت: استیضاح یکی از ابزار نمایندگی است که همه نمایندگان می‌توانند از آن برای بهتر شدن شرایط و ساماندهی امور استفاده کنند. اما به نظرم این موضوع متاسفانه در حال تبدیل شدن به حاشیه و موضوعات دیگری می‌شود.

میرزایی نیکو با بیان اینکه، معتقدم برخی از نمایندگان دغدغه‌های ویژه‌ای دارند، خاطرنشان کرد: برخی از نمایندگان دغدغه و نگرانی‌های مختلفی در خصوص عدم کارآیی برخی از وزرا دارند. به نظرم نمایندگان یا نباید استیضاح وزیری را امضا کنند یا اگر امضا کردند هم دیگر معنایی ندارد که بخواهند امضای خود را پس بگیرند، این به معنای آن است که یک اتفاقی رخ می‌دهد که نمایندگان امضای خود را پس می‌گیرند.

این نماینده مجلس با تاکید بر اینکه من پس گرفتن امضای استیضاح را قبول ندارم، تصریح کرد: من بر این عقیده‌ام زمانی که استیضاح یک وزیری را امضا می‌‌کنیم دیگر دلیلی ندارد بخواهیم آن را پس بگیریم. من شخصا اگر استیضاح وزیری را امضا کنم، امکان ندارد که بخواهم آن را پس بگیرم. اگر نماینده‌ای به دلیل عدم کارایی یک وزیر، استیضاحی را امضا می‌کند باید تا آخر پای آن استیضاح و آن امضا ایستادگی کند، نه اینکه یک استیضاحی از ۶۰ امضا به یکباره به ۱۰ امضا برسد و مدام کم و زیاد شود، به نظرم این روش اصلا راه و روش معقولانه‌ای نیست و نمی‌توان اسم خوبی برای این قبیل فعالیت نمایندگان گذاشت.

استیضاح، ابزاری برای ترساندن و پاسخگویی وزرا

محمدقسیم عثمانی نماینده مردم بوکان در مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با رویداد۲۴، با اشاره به حواشی مطرح شده پیرامون استیضاح علی ربیعی وزیرکار و پس گرفته شدن امضا‌ء‌ها از سوی امضا کنندگان، گفت: البته بنده و چند تن از نمایندگان، دفعه قبل هم امضاهایمان را پس نگرفتیم و نمایندگانی هم که این دوره به ما اضافه شدند، قول دادند که امضایشان برای استیضاح را پس نگیرند و تا آخرش ایستادگی کنند.

عثمانی با بیان اینکه تبدیل شدن امضا‌های استیضاح به ابزاری برای باج‌گیری، کلمه درستی نیست، تصریح کرد: واقعیت این است که اگر نماینده‌ای استفاده ابزاری هم می‌‌کند برای حوزه انتخابیه و مردمش است و نمی‌توان اسم آن را باجگیری گذاشت، بلکه ابزاری برای رفع مشکلات مردم است. نمایندگان امضا کننده استیضاح این دفعه قول داده‌اند که به بهای حل مشکلات حوزه انتخابیه‌شان هم امضایشان را پس نگیرند تا این استیضاح اتفاق بیافتد.

عضوکمیسیون شوراها و امور داخلی، ادامه داد: به نظرم آیین نامه مجلس در این خصوص باید اصلاح شود تا اگر نماینده‌ای برای استیضاح وزیری امضاء کرد، نتواند امضایش را پس بگیرد. در خصوص اینکه گفته می‌شود برخی از نمایندگان استیضاح وزیر را امضا می‌کنند تا دوستان و فامیل‌هایشان پست و سمت بگیرند، باید بگویم که این قبیل نمایندگان بسیار کم هستند. در بدترین حالت این است که نمایندگان با اینگونه فشارها خواهان حل مشکلات حوزه‌های انتخابیه خود هستند.

نماینده مردم بوکان در مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه برخی از وزرا فقط با ابزارهایی مانند استیضاح، سوال، تحقیق و تفحص و ... به وظایفشان عمل می‌کنند، خاطرنشان کرد: در بسیاری از موارد طرح استیضاح به نوعی برای ترساندن وزیر مربوطه است که بیاید و به سوال‌ها و ابهامات نمایندگان پاسخ دهد. اگر نماینده‌ای وزیر را برای دادن پست و سمت به نزدیکانش استیضاح کند که آن وزیر آبروی نماینده را می‌برد.

عثمانی در پایان با تاکید بر اینکه عزم نمایندگان برای استیضاح علی ربیعی وزیر کار جدی است، گفت: ما دفعات گذشته نیز پای امضاهایمان ایستادگی کردیم و امیدواریم این استیضاح بالاخره صورت بگیرد.

علیرغم رفاقتم با ربیعی، از عملکرد وزارت کار رضایت ندارم

در همین رابطه، کوروش کرم‌پور حقیقی، نماینده مردم فیروز آباد و یکی از امضا کنندگان طرح استیضاح وزیرکار، در گفت‌وگو با رویداد۲۴، گفت: من به هیچ‌ عنوان امضای خود را پس نمی‌گیرم و بر اساس کار کارشناسی که انجام دادم، تشخیص دادم که از این اختیار قانونی که در اختیار دارم در جهت بهبود کار و خدمت به مردم، استفاده کنم.

کرم‌پور ادامه داد: با توجه به رفاقت و دوستی که با شخص آقای ربیعی دارم و از نظر فردی ایشان را کاملا قبول دارم، اما از عملکرد وزارت‌خانه اصلا رضایت ندارم و بر اساس دلایلی که دارم استیضاح را امضا کردم.