سفر بیش از ۳ میلیون ایرانی به ۴ کشور همسایه

روزنامه دنیای اقتصاد: بررسی گزارش‌های آماری مراکز معتبر جهانی حاکی از آن است که حدود ۳ میلیون و ۶۹۱ هزار ایرانی در سال ۲۰۱۷ از ۴ مقصد ترکیه، دبی، جمهوری آذربایجان و گرجستان بازدید کرده‌اند. از این میان حدود ۵/ ۲ میلیون نفر گردشگران بازدیدکننده از ترکیه بوده‌اند که موجب شده‌اند ایران به‌عنوان مبدا سوم گردشگری ترکیه جایگاه خاصی در این صنعت داشته باشد.

بررسی‌های مربوط به گزارش‌های آماری دبی نیز نشان می‌دهد که ایرانیان ورودی به این امیرنشین در سال ۲۰۱۷ به بیش از نیم میلیون نفر رسیده‌اند و در رتبه دهم مبادی گردشگری این شهر قرار گرفته‌اند. همچنین حدود ۳۶۳ هزار ایرانی در سال ۲۰۱۷ از جمهوری آذربایجان بازدید کرده بودند و این آمار، ایران را در رتبه سوم مبادی گردشگری این کشور قرار می‌دهد. افزون بر این موارد، حدود ۳۲۳ هزار گردشگر از ایران به گرجستان رفته‌اند و کشورمان با ثبت این تعداد گردشگر از مجموع گردشگران وارد شده به گرجستان رتبه پنجم را در مبادی آن کشور در اختیار داشته است. این بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد در سال ۲۰۱۶ میلادی تعداد گردشگران خروجی ایران به این ۴ مقصد، حدود ۲ میلیون و ۵۳۴ هزار گردشگر بوده؛ امری که به معنای افزایش یک میلیون و ۱۵۷ هزار نفری گردشگران خروجی در سال ۲۰۱۷ یا به عبارتی رشد بیش از ۶۶/ ۴۵ درصدی در این ۴ مقصد برتر گردشگری ایرانیان است.

سفر بیش از 5/ 3 میلیون ایرانی به 4 کشورهمسایه مهم‌ترین مقصد غیرزیارتی

در سال ۲۰۱۷ شمار ایرانیان بازدیدکننده از ترکیه به ۲ میلیون و ۵۰۲ هزار نفر رسید که نسبت به سال گذشته میلادی افزایش تقریبا ۸۳۷ هزار نفری معادل رشد ۲۵/ ۵۰ درصدی را ثبت کرده است. ایران با این آمار پس از روسیه و آلمان در رده سوم مبادی برتر گردشگری ترکیه جای گرفته است و ۷۲/ ۷ درصد از کل گردشگران ورودی به ترکیه را ایرانیان تشکیل می‌دهند. این آمار در سال ۲۰۱۵ حدود ۷/ ۱ میلیون نفر و در بیشترین مقدار خود در سال ۲۰۱۰ به ۸۸۵/ ۱ میلیون نفر رسیده بود. در واقع ثبت آمار ۵/ ۲ میلیون نفری رکوردشکنی در شمار گردشگران ایرانی ترکیه به حساب می‌آید. ترکیه در سال ۲۰۱۶ پس از بحران‌های شدید سیاسی، امنیتی و حتی در برخی موارد تروریستی، با افت قابل توجه توریسم ورودی خود روبه‌رو شد و آمار آن از ۳۶ میلیون و ۲۴۵ هزار گردشگر ورودی خارجی در سال ۲۰۱۵ به ۲۵ میلیون و ۳۵۲ هزار نفر در سال ۲۰۱۶ رسید. در مجموع، عملکرد سال ۲۰۱۷ ترکیه در زمینه گردشگری بسیار قابل توجه بوده و توانسته در طول یک‌سال پس از بحران‌های سال ۲۰۱۶ این کشور، حدود ۷ میلیون و ۵۸ هزار نفر به این کشور جذب کند و شمار گردشگران بین‌المللی ورودی به آن به ۳۲ میلیون و ۴۱۰ هزار نفر برسد که حدود ۱۲ درصد از این میزان رشد، ناشی از افزایش ۸۳۷ هزار نفری ایرانیان بوده است. همچنین نکته دیگر اینکه با وجود رشد تقریبا ۲۸ درصدی تعداد گردشگران خارجی ترکیه در سال ۲۰۱۷، تعداد ایرانیان در این سال بیش از ۵۰ درصد رشد داشته است.

مقصدی برای تفریح و تجارت

در همین حال، بررسی آمار مربوط به دبی حاکی از آن است که ایران در سال ۲۰۱۶ تعداد ۴۷۲ هزار گردشگر به این امیرنشین فرستاده بود و در رتبه هشتم مبادی برتر گردشگری این کشور قرار داشت. این آمار در سال ۲۰۱۵ حدود ۴۶۲ هزار نفر و در سال ۲۰۱۴ حدود ۴۳۸ هزار نفر بود. اما براساس این آمار اعلام شده، تعداد بازدیدکنندگان ایرانی دبی در سال گذشته میلادی به ۵۰۳ هزار نفر رسیده است. به این ترتیب رتبه ایران در میان مبادی برتر گردشگری دبی در سال ۲۰۱۷ دو رتبه نسبت به سال ۲۰۱۶ کاهش یافته و میزان رشد گردشگری آن نیز ۶ درصد افزایش پیدا کرده که در میان مبادی فوق کمترین مقدار است. برترین مبادی گردشگری دبی در سال جاری به ترتیب هند، عربستان سعودی، بریتانیا، عمان، چین، ایالات متحده آمریکا، پاکستان، روسیه، آلمان و ایران اعلام شده است. در مجموع، عملکرد دبی در سال ۲۰۱۷ میلادی در زمینه جذب گردشگر قابل قبول بوده و کل تعداد گردشگران خارجی وارد شده به این امیرنشین از ۸۷/ ۱۴ میلیون نفر در سال ۲۰۱۶ به ۷۹/ ۱۵ میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ رسیده‌اند که بیانگر افزایش ۹۲۰ هزار نفری بوده است. در واقع می‌توان گفت رشد گردشگران ایرانی ورودی به دبی تقریبا برابر با میانگین رشد گردشگران خارجی ورودی دبی بوده است. از این میان نیز تعداد زیادی را کسانی تشکیل می‌دهند که برای مقاصد تجاری به این امیرنشین سفر می‌کنند. نکته قابل ذکر دیگر اینکه تنها ۳۷/ ۳ درصد از افزایش گردشگران دبی نسبت به سال ۲۰۱۶ ناشی از رشد گردشگران ایرانی وارد شده به آن بوده است.

مقصد اشتراک‌ها

بررسی آمار گردشگران ورودی به جمهوری آذربایجان حاکی از آن است که در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۶۳ هزار ایرانی به این همسایه شمال‌غربی کشورمان سفر کردند. طبق آمارهای منتشر شده در رسانه‌های جمهوری آذربایجان، تعداد گردشگران ایرانی وارد شده به این کشور در سال ۲۰۱۶ برابر با حدود ۱۱ درصد از کل گردشگران ورودی به این کشور، معادل حدود ۲۴۹ هزار نفر بود. به این ترتیب گردشگران ایرانی وارد شده به جمهوری آذربایجان در طول سال ۲۰۱۷ رشد تقریبا ۴۶ درصدی داشته ‌است. تعداد این گردشگران در سال ۲۰۱۵ حدود ۱۵۰ هزار نفر و در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۳۱ هزار نفر بود. همچنین ایران در سال ۲۰۱۶ پس از روسیه، گرجستان و ترکیه در مقام چهارم مبادی برتر گردشگری جمهوری آذربایجان قرار داشت که در سال ۲۰۱۷ با پشت سر گذاشتن ترکیه به رده سوم رسیده است. به‌طور کلی اشتراک‌های زیاد بین برخی استان‌های ایرانی با آن کشور یکی از عوامل تعداد زیاد گردشگران وارد شده به آن کشور محسوب می‌شود. در مجموع، جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۱۷ توانست ۶۹/ ۲ میلیون گردشگر خارجی جذب کند که نسبت به سال ۲۰۱۶ افزایش ۲۰ درصدی معادل ۴۴۹ هزار نفر نشان می‌دهد. حدود ۲۵ درصد از رشد گردشگران وارد شده به جمهوری آذربایجان ناشی از افزایش ۱۱۴ هزار نفری گردشگران ایرانی بوده است.

سرزمین فراز و فرود گردشگری

گرجستان کشوری است که در سال ۲۰۱۷ با هجوم قابل توجه ایرانیان روبه‌رو شد؛ به طوری که شمار ایرانیان بازدیدکننده از این کشور به حدود ۳۲۳ هزار نفر رسید. این تعداد در سال ۲۰۱۶ حدود ۱۴۸ هزار نفر بود و این نشان می‌دهد در یک‌سال شمار ایرانیان وارد شده به این کشور رشد ۱۱۸ درصدی پیدا کرده است. با این‌همه روند سفر ایرانیان به گرجستان با فراز و فرودهای چشمگیری همراه بوده است. شمار ایرانیان بازدیدکننده از گرجستان در سال‌های پیش‌تر به‌دلیل لغو یک‌طرفه ویزا از سوی گرجستان بسیار کمتر شده بود. تعداد ایرانیان بازدیدکننده از گرجستان در سال ۲۰۰۹ تنها حدود ۱۰ هزار نفر بود که در سال ۲۰۱۰ بیش از دو برابر شد. سپس در سال ۲۰۱۱ این تعداد با رشد ۱۸۲ درصدی به ۶۰ هزار نفر رسید و در سال ۲۰۱۲ باز هم رشد قابل توجه ۴۹ درصدی را تجربه کرد و به حدود ۹۰ هزار نفر رسید. از سال ۲۰۱۳ این تعداد رو به کاهش گذاشت و در این سال به ۸۶ هزار نفر، در سال ۲۰۱۴ به ۴۸ هزار نفر و در سال ۲۰۱۵ به ۲۵ هزار نفر کاهش یافت؛ یعنی به ترتیب کاهش‌هایی حدود ۵، ۴۴ و ۴۷ درصد. پس از سال ۲۰۱۶ بار دیگر روابط گردشگری دو کشور به حال قبل بازگشت.

در مجموع، عملکرد گردشگری گرجستان در سال ۲۰۱۷ قابل توجه بوده و رشد ۱۹ درصدی را تجربه کرده است. شمار گردشگران خارجی وارد شده به این کشور از ۳۶/ ۶ میلیون نفر در سال ۲۰۱۶ به ۵۵/ ۷ میلیون نفر در سال ۲۰۱۷ رسیده که به معنی افزایش بیش از ۱۹/ ۱ میلیون نفری توریست‌های ورودی است. در این میان، ایران با افزایش ۱۷۵ هزار نفری گردشگران خود در گرجستان، ۶۵/ ۱۴ درصد از این رشد را بر عهده داشته است. بیشترین بازدیدکنندگان گرجستان را به ترتیب اتباع ارمنستان، جمهوری آذربایجان، روسیه، ترکیه و سپس ایران تشکیل می‌دهند و در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۷/ ۴ درصد از کل گردشگران ورودی به گرجستان به ایران اختصاص می‌یافت.

براساس آمارهای موجود، در سال ۹۵، ۹میلیون و ۱۹۶ هزار و ۱۴۰ ایرانی به دیگر کشورها سفر کرده‌اند؛ آماری که البته به گفته مسوولان گردشگری کشور تقریبا نیمی از آن را گردشگران زیارتی تشکیل می‌دادند. طبق اعلام دفتر برنامه‌ریزی و حمایت از توسعه معاونت گردشگری، در پنج ماه نخست سال ۹۶ نیز ۳میلیون و ۴۷۴هزار و ۶۹۲ نفر به خارج از کشور سفر کرده‌اند؛ آماری که در مقایسه با مدت زمان مشابه سال گذشته، رشد ۹/ ۲۰ درصدی را ثبت کرد. طبق آمارهای بانک جهانی نیز در سال ۲۰۱۶ حدود ۹میلیون و ۷ هزار نفر، طی سال ۲۰۱۵، بالغ بر ۶ میلیون و ۶۲۰ هزار نفر و در سال ۲۰۱۴ نیز ۷میلیون و ۶۹۸ هزار ایرانی به خارج از کشور سفر کرده‌اند. کارشناسان معتقدند عواملی مانند غیرواقعی بودن نرخ ارز، فقدان زیرساخت‌های مناسب گردشگری و هزینه‌های بالای سفرهای داخلی به نسبت خدمات موجود از دلایل رشد سالانه گردشگری خروجی ایران است.