نقش ریاض و امارات در برکناری تیلرسون

تابناک: همان گونه که در خبرها آمد، روز سه شنبه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه این کشور را برکنار و مایک پمئپو رئیس سازمان جاسوسی آمریکا (سیا) را جانشین وی کرد.

پمپئو شخصیتی ضدایرانی شناخته می‌شود. وی روزی که نام او برای ریاست سازمان سیا مطرح شد، در توییتی نوشت: باید جریان برجام معکوس شود. در عین حال واشنگتن‌پست مهم‌ترین علت تغییر ناگهانی تیلرسون را گفت‌وگوهای پیش‌ روی و مستقیم واشنگتن با پیونگ‌یانگ می‌داند. بخش دیگری از اختلافات این دو نیز به نحوه برخورد با روسیه بازمی‌گشت؛ اما مایک پمپئو جزو کسانی است که در این خصوص در جبهه ترامپ قرار می‌گیرد.

در همین رابطه، شبکه خبری «ای.بی.سی نیوز» در مطلبی به خوشحالی و خرسندی عربستان و امارات از اخراج تیلرسون اشاره کرده و نوشته است: این خبر خوشایندی برای عربستان سعودی و امارات متحده عربی است که ایران را تهدید منطقه ای در نظر می گیرد. آنها همچنین واشنگتن را تحت فشار قرار دادند تا سیاست سخت تری را علیه قطر در پیش گیرد. اما تیلرسون به دنبال میانجیگری میان متحدان ایالات متحده بود و تلاش کرد در قامت وزیر خارجه، در مقابل رئیس خود بایستد و حرف‌های او را در قبال قطر تصحیح کند.

در همین زمینه، یکی از روزنامه های انگلیسی زبان امارات متحده عربی در سرمقاله خود نوشت: اخراج تیلرسون تعجب برانگیز است! (با اشاره به مخالفت او با ترامپ در قبال بحران قطر).

در حالی که آقای تیلرسون از عربستان سعودی و متحدانش خواست تا تحریم علیه قطر را متوقف کنند، ترامپ قطر را به حمایت از تروریسم متهم کرد.

عبدالخالق عبدالله، استاد برجسته علوم سیاسی در امارات در توییتر خود، تیلرسون را «بدترین وزیر امور خارجه در تاریخ آمریکا» عنوان و همچنین اشاره کرد که نارضایتی اعراب خلیج فارس از تیلرسون، منجر به سرنگونی وی شد.

او می نویسد: تاریخ به یاد خواهد آورد که یک کشور کوچک خلیج فارس در اخراج وزیر خارجه یک ابرقدرت نقش داشته است.

در همین زمینه، «عبدالباری عطوان» تحلیلگر برجسته جهان عرب در سرمقاله روزنامه «رای‌الیوم» به تصمیم «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا به برکنار کردن «رکس تیلرسون» از وزارت خارجه پرداخت و نوشت: چه بسا تصمیم «قابل انتظار» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا به برکنار کردن وزیر خارجه‌اش، رکس تیلرسون «جایزه بزرگی» است که وی به شاهزاده «محمد بن‌سلمان» ولیعهد عربستان سعودی تقدیم خواهد کرد که قرار است یک هفته دیگر با وی در کاخ سفید دیدار کند. تیلرسون به داشتن روابط استراتژیک با دولت قطر، داشتن مواضعی مخالف با لغو توافق هسته‌ای با ایران، و تمایلش بر ماندن ترکیه با ریاست «رجب طیب اردوغان» به عنوان هم پیمان قابل اعتماد واشنگتن، مشهور است.

عطوان ادامه داد: اما چرا برکناری تیلرسون در حال حاضر، «هدیه‌ای» برای شاهزاده محمد بن‌سلمان است؟ این امر، در وهله نخست به رابطه مستحکم تیلرسون با مقام‌های قطری، مخالفتش با گزینه نظامی در بحران شورای همکاری خلیج‌فارس و تبرئه قطر از اتهام تروریسم برمی‌گردد. آن هم زمانی‌که تیلرسون با قطر توافقی برای مبارزه( با تروریسم) و خشکاندن منابع مالی آن امضا و آشکارا ائتلاف چهار کشور تحریم‌کننده قطر را به دلیل ادامه بحران و به شکست کشاندن تلاش‌های میانجیگرانه‌اش، سرزنش کرد.

وی افزود: این چهار کشور عربی( عربستان سعودی، امارات، بحرین و مصر) تیلرسون را به جانبداری از ائتلاف سه‌گانه قطر، ترکیه و ایران، و داشتن لحنی آشتی‌جویانه در قبال آنکارا و به ‌ویژه رجب طیب اردوغان، و همچنین مخالفت با هرگونه رویارویی نظامی با ایران متهم می‌کنند، که برخی از این اتهام‌ها نیز بجاست.

سه‌شنبه هفته گذشته بود که شبکه خبری بی‌بی‌سی از دسترسی به ایمیل‌هایی خبر داد که محتوایشان بر تلاش یک بازرگان وابسته به امارات برای برکناری «رکس تیلرسون» وزیر خارجه سابق آمریکا دلالت داشت؛ تیلرسون امروز (سه‌شنبه) بناگاه از کار برکنار شد.

بی‌بی‌سی هفته پیش گفته بود «الیوت برویدی» بازرگان وابسته به امارات و از حامیان مالی کارزار انتخاباتی «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در دیدار با وی، تیلرسون را «ضعیف» و «برج ژله‌ای» خوانده و برکناری وی را خواستار شده است.