«یارانه» عامل مناقشه احزاب و مسئولان دولتی

روزنامه قانون نوشت: مسئولان احزاب بايد براي فعاليت‌هاي خود گزارش عملكرد داشته باشند و دولت نيز براي آن‌هايي كه فعاليت‌هايي را در دستوركار دارند، كمك‌ يا همان يارانه‌اي‌ را در نظر بگيرد كه اين بگومگوهاي سياسي به آشفتگي اذهان عمومي مبدل نشود.

توسعه سياسي كه منجر به توسعه‌هاي فرهنگي و اقتصادي مي‌شود امروز در بند فعاليت‌هاي لنگان احزاب در ايران است؛ احزابي كه مي‌توانند نقش رابطه مردم با حاكميت و قدرت را به خوبي اجرا كنند به گونه‌اي در قدم‌هاي نخستين خود گرفتار شده‌اند كه به نظر تا مدت‌ها بايد بكوشند تا از اين بحران‌ها خارج شوند. يكي از معضلاتي كه حزب‌هاي ايراني با آن دست و پنجه نرم مي‌كنند مربوط به بودجه آن‌هاست.

بودجه‌اي كه نيست!

در همين راستا علی اصغر یوسف نژاد، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور در مجلس گفته است كه با توجه به شرایط وقتی اعتباری به احزاب تخصیص نیابد در توسعه فعالیت های سیاسی آینده شاهد آسیب خواهیم بود.علی اصغر یوسف نژاد، در رابطه با عدم پرداخت نشدن ردیف بودجه چهار میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومانی خانه احزاب و انتقاد مسئولان به دولت، گفت: احزاب و گروه ها باید در نظام سیاسی کشور مورد حمایت قرار بگیرند بنابراين بر این اساس نمایندگان مردم در خانه ملت با نگاه مثبت چنین ردیف بودجه ای را درنظر گرفتند. نماینده مردم ساری و میاندرود در مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: گلایه رییس خانه احزاب جای تامل دارد و وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامه ریزی باید این موضوع را پیگیری کنند. وی ضمن تاکید بر اینکه برای شروع فعالیت های سیاسی و توسعه امور در این عرصه باید به احزاب و گروه ها کمک صورت بگیرد، ادامه داد: البته نباید فراموش کرد که احزاب نیز باید خودشان فعال باشند و سلسله مراتب حزبی را ایجاد کنند تا بتوانند با برنامه ریزی پیش بروند؛ بر این اساس در بعد اقتصادی، سیاسی و غیره نیز پیشرفت کنند و بتوانند هزینه‌های خودشان را تامین کنند. این نماینده مردم در مجلس دهم تصریح کرد: بنابراین باید اذعان کرد که مجلس شورای اسلامی ردیف بودجه چهار میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومانی خانه احزاب را در نظر گرفت تا زمینه سازی فعالیت احزاب را فراهم کند.

اعتراض به يك پيشكش

اين وضعيت بودجه اندك احزاب در ايران در گذشته نيز انتقاداتي را به خود اختصاص داده بود. براي مثال جهانبخش خانجانی، عضو شورای مرکزی حزب کارگزارارن سازندگی كه از احزاب سرمايه‌دار ايران محسوب مي‌شود نيز در گفت‌وگويي با باشگاه خبرنگاران جوان، درباره ردیف یارانه در بودجه پیشنهادی ۹۷، اظهار کرد: در کشورمان احزاب قدرتمندی نداریم و مکانیزم دریافت کمک هم شفاف نیست بنابراین احزابی که بخواهند سالم فعالیت کنند با مشکلاتی مواجه می‌شوند. وی ادامه داد: در دولت اصلاحات به این جمع بندی رسیدیم که به احزاب یارانه بدهیم تا بتوانند بدون اتکا به کانون‌های ثروت، فعالیت کنند. عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی با اشاره به اینکه نهادهای حکومتی وظیفه تقویت بنیان‌های سیاسی جامعه را دارند و کمک به احزاب سیاسی نیز بدین منظور است، گفت: ردیف در نظر گرفته شده برای احزاب در بودجه ۹۷، چندان قابل توجه نیست اما می‌تواند گام مناسبی برای آغاز باشد.خانجانی با تاکید بر اینکه باید مکانیزم شفافی برای پرداخت یارانه‌ها در نظر گرفته شود، گفت: در کنار این کمک‌ها، باید به سمت و سویی حرکت کنیم که احزاب استقلال مالی داشته باشند و راهکاری برای تکیه مالی به خودشان اندیشیده شود.

وی درباره عملکرد دولت در تقویت جایگاه احزاب گفته بود: نسبت به دولت‌های نهم و دهم فضا برای فعالیت احزاب بهتر و معقول‌تر شده است اما باید وزارت کشور و سایر نهادها زمینه فعالیت احزاب را گسترش بدهند. عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی درباره امکان تحقق این ردیف بودجه، اظهار کرد: این مبلغ بسیار ناچیز است و نباید نگران تحقق نیافتن آن باشیم؛ براي مثال در تهران حداقل هزینه یک دفتر برای حزب، بالای چند ده میلیون است بنابراین با تعداد احزاب کشور و شرایط تورم، رقم يارانه به شوخی شبیه است.

حقي كه داده نمي‌شود

البته اين يارانه را دولت تا كنون پرداخت نكرده است و در همين راستا چندي پيش حسین کمالی، ريیس خانه احزاب از پرداخت نشدن ردیف بودجه خانه احزاب خبر داد و گفت: با وجود پیگیری های مکرر وزارت کشور و برخی نمایندگان مجلس اما هنوز هیچ اقدامی صورت نگرفته است. کمالی با اشاره به یارانه احزاب اظهار داشت: یارانه احزاب که از وعده‌های دولت در چهار ساله دوم به شمار می‌رود، تاکنون پرداخت نشده است. وی افزود: بر اساس وعده های دولت در دوران انتخابات مقرر شد تا مبلغ ۳۵ میلیارد تومان به عنوان کمک به احزاب و توسعه سیاسی کشور در اختیار وزارت کشور قرار داده شود که متاسفانه بعد انتخابات به فراموشی سپرده شد.ريیس خانه احزاب ایران تاکید کرد: جدای از این مبلغ، چهارمیلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان هم بر اساس قانون بودجه که به تصویب مجلس و شورای نگهبان رسیده، باید در ردیف بودجه وزارت کشور قرار می گرفت و از آن طریق به خانه احزاب تخصیص می یافت تا صرف امور توسعه فعالیت‌های سیاسی احزاب کشور شود که باوجود پیگیری‌های مکرر وزارت کشور و شخص معاون سیاسی و مدیرکل سیاسی وزارت متبوع و همچنین نمایندگان مجلس از جمله آقایان کواکبیان، صادقی و پروانه مافی، هنوز هیچ اقدامی صورت نگرفته است.

کمالی با اشاره به نقض وعده ها توسط دولت و تاثیر آن بر روابط احزاب و دولت گفت: این رفتارها موجب دلسردی احزاب از دولت دوازدهم خواهد شد و بي شك تاثیر منفی بر روابط و نوع نگاه احزاب به عملکرد سیاسی دولت خواهد گذاشت. دبیرکل حزب اسلامی کار تصریح کرد: توصیه می کنم ظرف روزهای باقی مانده تا پایان سال، دولت نسبت به تخصیص بودجه مصوب قانونی اقدام کند تا احزاب با دریافت یارانه مورد نظر، بتوانند در سال آینده گام های موثری برای اعتلای سیاسی و فعالیت‌های حزبی در کشور بردارند.

رديفي مرجوعي

لازم به ذكر است حسن روحانی صبح یکشنبه۱۹آذر كه با حضور در مجلس شورای اسلامی لایحه برنامه و بودجه سال ۱۳۹۷ را تقدیم هيات ريیسه مجلس شورای اسلامی کرد نمايندگان رديف بودجه را ذیل بودجه وزارت کشور مشاهده كردند كه بعد از سال‌ها دوباره به بودجه بازگشته بود. ردیفی با عنوان«راهبری و توانمند سازی احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و تشکل‌های صنفی» به مبلغ ۵۷ میلیارد ریال برابر با پنج‌میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان برای احزاب و جمعیت‌ها پیشنهاد شده بود. اين در حالي بود كه در لایحه بودجه سال ۱۳۹۶ برای احزاب بودجه‌ای در نظر گرفته نشده بود. در همان زمان قدرتعلی حشمتیان، ريیس پیشین و نايب‌ريیس کنونی خانه احزاب ایران درگفت‌وگو با تسنیم درباره بودجه احزاب در کشور، اظهار داشت: در زمان دولت اصلاحات برای اولین بار یارانه اندکی به احزاب داده می‌شد که در دولت‌های نهم و دهم این یارانه قطع شد.وی گفته بود: در دولت یازدهم وعده‌هایی برای یارانه احزاب داده شد که باوجود مکاتبات با ريیس‌جمهور و سران قوا هرچند«خانه احزاب ایران»دوباره افتتاح شد اما در بودجه سال گذشته رقمی برای احزاب در نظر گرفته نشد. با این‌حال با تلاش‌هایی که انجام شد در برنامه ششم یک ردیف بودجه باز شد و مبلغ چهارمیلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان قرار بود به احزاب از ابتدای سال ۹۶ داده شود که تاکنون یک ریال پرداخت نشده است.

كمك مشروط

براي زنده‌ نگهداشتن احزاب بايد به آن‌ها كمك كرد. در همين راستا در روزگاري كه دولت رديف بودجه احزاب را دوباره به آن‌ها بازگرداند، روزنامه ايران در گزارشي نوشت كه اختصاص «یارانه» به احزاب، یکی از برنامه‌های دولت اصلاحات در راستای توسعه سیاسی بود که به اعتقاد کارشناسان به رشد کمی احزاب منجر شد. اما دولت نهم و دهم، در راستای سیاست‌های انقباضی برای احزاب و تشکل‌های سیاسی، ردیف بودجه احزاب را حذف کرد.حذف «یارانه احزاب» نقطه آغاز برخورد با احزاب و تشکل‌های سیاسی بود که بعدها با انحلال «خانه احزاب ایران» و محدودیت برای احزاب غیر همسوی احمدی‌نژاد همراه شد. با روی کارآمدن دولت حسن روحانی و حمایت وی و دولت تحت مسئولیتش از تحزب، نه تنها «خانه احزاب» دوباره احیا شد و مراحل صدور اعطای مجوز تسهیل شده، بلکه دغدغه احزاب برای دریافت مساعدت مالی از دولت نیز کم کم رنگ و بوی تحقق می‌گیرد. چه ماده ۱۳ فصل سوم قانون احزاب، برخورداری از کمک‌ها و یارانه‌های موضوع این قانون را جزو حقوق احزاب برشمرده است. براساس ماده ۱۶ همین فصل، منابع درآمدی احزاب عبارتند از کمک‌ها و هدایای نقدی و غیرنقدی اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی؛ حق عضویت اعضا؛ وجوه حاصل از فعالیت‌های قانونی انجام شده در چارچوب موضوع فعالیت، اهداف و اساسنامه و کمک دولت که هر سال در بودجه سالیانه لحاظ می‌شود. بنابراین قانون، اختصاص اعتبارات کمک به احزاب براساس دستورالعمل مصوب کمیسیون احزاب بوده و نظارت بر حسن اجرای آن نیز برعهده کمیسیون فوق است. همچنین کلیه احزاب مشمول دریافت کمک، موظفند وجوه دریافتی را در جهت اهداف و برنامه‌های حزب به کار برده و در پایان سال مالی گزارش آن را به کمیسیون احزاب ارسال کنند. دریافت مجدد یارانه نیز منوط به ارائه گزارش مالی و تایید آن توسط کمیسیون احزاب است.

سهميه‌اي عدالت‌محور

در همين راستا عزت ا... یوسفیان ملا، عضو فراکسیون نمایندگان مستقلین ولایی مجلس اعتقاد دارد اگر کمک داخلی نباشد احزاب چگونه باید فعال شوند اما در مقابل نیز هر تشکیلاتی که فعالیت سیاسی می‌کند باید متناسب با میزان فعالیتش کمک دریافت کند.اين نماينده محافظه‌كار مجلس چندي پيش با اشاره به انتقاد ريیس خانه احزاب از پرداخت نشدن ردیف بودجه چهار میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومانی خانه احزاب، گفت: این انتقاد در شرایط فعلی به‌جا نیست بنابراين اگر فعال باشند نمایندگان نيز پیگیر موضوع می‌شوند. نماینده مردم آمل و لاریجان بر همین اساس اظهارکرد: هر تشکیلاتی که فعالیت سیاسی می کند باید متناسب با میزان فعالیتش کمک دریافت کند. جای سوال وجود دارد که احزاب به غیر از زمان انتخابات، چه فعالیتی می کنند؟ آیا کمک فکری انجام می‌دهند یا نسبت به مسائل اظهارنظر می کنند؟ وی ادامه داد: بودجه کشور نیز باید محقق شود تا تخصیص یابد و بر این اساس بسیاری از ردیف‌های بودجه در بخش‌های دیگر نیز محقق نشده است. عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه وقتی اقدامی صورت نمی‌گیرد، بودجه ای نیز پرداخت نمی شود، افزود: اگر احزاب فعال باشند، کمک کردن به آن‌ها لازم است اما نباید اجازه دهیم زمینه دریافت کمک های خارجی فراهم شود. عضو فراکسیون نمایندگان مستقلین ولایی مجلس شورای اسلامی در واکنش به برخی انتقادات مبنی بر اینکه تخصیص بودجه برای احزاب سبب وابستگی آن‌ها به دولت می‌شود، خاطرنشان کرد: اگر کمک داخلی نباشد احزاب چگونه باید فعال شوند.

حذف بگومگو به نفع مردم

اميدواريم مسئولان و سران احزاب هرچه زودتر براي به نتيجه رساندن اين اختلاف ديدگاه‌ها تلاش كنند تا بعد از سال‌ها ركود در فعاليت‌هاي حزبي، مردم وسياسيون به سمت توسعه سياسي قدم‌هاي بلندتري بردارند كه در ادامه به توسعه‌هاي ديگر منجر شود.فراموش نشود مسئولان احزاب بايد براي فعاليت‌هاي خود گزارش عملكرد داشته باشند و دولت نيز براي آن‌هايي كه فعاليت‌هايي را در دستوركار دارند، كمك‌ يا همان يارانه‌اي‌ را در نظر بگيرد كه اين بگومگوهاي سياسي به آشفتگي اذهان عمومي مبدل نشود.