ریشه رفتار پرخطر جوانان ایرانی کجاست؟

رویداد ۲۴ نوشت: مجیدصفاری‌نیا، بازرس انجمن روان‌شناسی اجتماعی ایران معتقد است رفتار قهری نه تنها در حل آسیب‌های اجتماعی موثر نیست بلکه باعث افزایش آن نیز می‌شود. به‌ویژه در نوجوانان که در دوره حساس بلوغ هستند، رفتارهای قهری باعث جری‌تر شدن و واکنش روانی بیشتر خواهد شد.

امروزه رفتارهای پرخطر در جوانان و نوجوانان افزایش یافته است. در همین راستا وزارت بهداشت و معاونت زنان ریاست جمهوری تیم‌های سیار شناسایی دختران دارای رفتار پرخطر را تشکیل داده‌اند. طرح افزایش آگاهی دختران نوجوان درباره رفتارهای پرخطر هدف اجرایی این طرح ذکر شده است.

این برنامه دختران نوجوان۱۰ تا ۱۹ ساله را هدف خود قرار داده است. در این طرح بناست آموزش‌هایی برای دختران دارای رفتار پرخطر از طریق افراد همسان برگزار شود. با همکاری آموزش و پرورش نیز در اجرای این طرح همکاری خواهد داشت.

مجید صفاری‌نیا عضو کمیته سلامت اجتماعی فرهنگستان علوم پزشکی و مولف کتاب‌های متعدد در حوزه روانشناسی درباره آسیب‌های اجتماعی و برخورد با آن در گفت‌وگو با رویداد۲۴رفتار قهری را عامل افزایش رفتارهای پرخطر خواند و گفت: در درمان رفتارهای پرخطر در نوجوانان به هیچ عنوان رفتار قهری نتیجه‌بخش نخواهد بود و حتی ممکن است آسیب‌های جدی را برای افراد به دنبال داشته باشد. روانشناسی ابدا به رفتارهای قهری اعتقاد ندارد. رفتارهای قهری نه تنها کاری را از پیش نمی‌برد بلکه نوجوانان را جری‌تر می‌کند.

او ادامه داد: طبق نظریات روانشناختی به هر میزان افراد تحت فشار قرار داده شوند، واکنش تندتری از خود نشان خواهند داد. باید دانست که امور ممنوعه مطلوبیت بیشتری پیدا می‌کنند، پس در صورتی که این تیم سیار رفتار قهری داشته باشند این طرح محکوم به شکست خواهد بود.

این بازرس انجمن روان شناسی اجتماعی ایران درباره تعریف رفتارهای پرخطر گفت: رفتارهایی که از نظر اجتماعی منحرف باشد جزو آسیب‌های اجتماعی دسته‌بندی می‌شود. روابط دختر و پسری غیرهنجار، مصرف الکل و مواد مخدر، جذب شدن در دسته‌ها و تشکیل گَنگ‌ها و روابط خارج از زناشویی که به باردار شدن بیانجامد،نمونه‌هایی از رفتار‌های پرخطر محسوب می‌شود.

سردبیر فصلنامه روانشناسی اجتماعی درباره منشا افزایش رفتارهای پرخطر در نوجوانان و جوانان بیان کرد: تحول و تغییرات زیادی در جامعه و فرهنگ ایجاد شده است و این تغییرات اگر بدون پیش‌زمینه آموزشی لازم باشد می‌تواند تعادل روانی را دچار مشکل کند. رشد و توسعه اقتصادی، ماهواره، تلفن و به شکل کلی فراگیری رسانه‌های مختلف جهانی و رشد و دسترسی ساده به اینترنت از دیگر عواملی است که در افزایش رفتارهای پرخطر در نوجوانان موثر است.

مشاور مدیرعامل سازمان بهره‌وری انرژی ایران با بیان این‌که «اقدامات در حوزه پیش‌گیری فراموش شده است.» شرح داد: آموزش‌های لازم، مهارت اجتماعی و مهارت‌آموزی زندگی در ایران برای کودکان خوب صورت نمی‌گیرد. زمانی که این آموزش وجود نداشته باشد و در دوره‌های بعد نیز آموزش تکمیلی صورت نگیرد، رفتارهای پرخطر افزایش می‌یابد.

او ادامه داد: از دیگر سو واکنش‌هایی که از سوی خانواده ، مدرسه و جامعه فضا را برای نوجوان امن کند، کاهش پیدا کرده‌اند. به خاطر پایین آمدن استانداردهای سلامت اجتماعی زمینه برای بروز رفتارهای پرخطر افزایش می‌یابد. زمانی که نوجوانان به خاطر سن حساس و عدم درک از مشکلات اتفاقی پیش رو، ممکن است به خطرات موجود تن دهند.

صفاری‌نیا درباره راه حل کاهش آسیب‌های اجتماعی گفت: عوامل زیادی برای کنترل و دفع رفتارهای پرخطر در نوجوانی وجود دارد. آموزش، تربیت، شرایط جامعه، تنظیم هنجار اجتماعی و اجرای مدل‌های اجتماعی، دارای ابعاد مختلفی‌اند که می‌توانند به از میان بردن انحرافات در رفتار نوجوانان و جوانان کمک کند.