توافق احتمالی آمریکا و کره شمالی و آینده برجام

مازیار آقازاده در عصر ایران نوشت: روند دیپلماسی بین ایالات متحده آمریکا و کره شمالی بسیار تندتر از آنچه که پیش‌بینی می شد در حال پیشرفت است و هر روز خبر تازه‌ای درباره توافق‌های جدید و عقب نشینی‌های مقامات کره شمالی از موضع سابق‌شان به جهان مخابره می‌شود.

سرعت روند تحولات به گونه‌ای است که همه ناظران را غافلگیر کرده است؛ همان طور که خبر توافق دو کشور بر سر دیدار مستقیم سران‌شان درست در بحبوحه تشدید جنگ کلامی بین رهبران دو کشور همه دنیا را غافلگیر کرد؛ گویی همین چند ماه پیش دو کشور حتی تا آستانه یک درگیری هسته‌ای و نابود کننده پیش نرفته بودند.

در آخرین نمونه از عقب نشینی‌های قابل توجه دولت پیونگ یانگ، "کیم جونگ اون" رهبر کره شمالی تصمیم گرفته از روز ۲۱ آوریل - امروز- دیگر هیچ آزمایش موشکی و هسته ای انجام ندهد. او گفته دیگر نیازی به انجام آزمایش‌های موشکی و هسته‌ای نیست. دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا هم از این تصمیم رهبر کره شمالی استقبال کرده و آن را گامی قابل توجه در خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی دانسته است.

همین چند روز پیش نیز ترامپ تایید کرد که "مایک پمپئو" رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و گزینه او برای تصدی سمت وزارت امور خارجه آمریکا هفته گذشته در سفری محرمانه به پیونگ یانگ رفته و با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی درباره مذاکرات در پیش روی او و ترامپ دیدار و گفت و گو کرده است. کیم جونگ اون هم به پمپئو قول داده همزمان با آغاز مذاکرات سران دو کشور ۳ شهروند آمریکایی را از زندان آزاد کند.

از سوی دیگر مقامات کره شمالی اعلام کرده‌اند از پیش‌شرط سابق‌شان درباره خروج همه نیروهای آمریکایی از خاک کره جنوبی پیش از انجام هر نوع مذاکره سازشی دست کشیده‌اند. این تغییر موضع نیز یکی دیگر از مصادیق عقب نشینی‌های سریالی دولت کره شمالی در هفته‌های گذشته و در آستانه مذاکرات مستقیم سران دو کشور ارزیابی می‌شود.

روند تحولات به سرعت در حال پیشرفت است و میز مذاکره در حال چیده شدن است. ترامپ گفته اگر ببیند مذاکرات بی‌نتیجه است سریعا آن را ترک می‌کند؛ او همچنین تاکید کرده تا زمان نتیجه گرفتن از مذاکرات سیاست ایالات متحده آمریکا همچنان حفظ فشارهای تحریمی سخت علیه پیونگ یانگ است.

مقامات کره شمالی اما در هفته‌های گذشته عقب‌نشینی‌های قابل‌توجهی داشته‌اند و این گونه به نظرمی‌رسد که به آنها وعده‌های جذابی برای برداشته شدن تحریم‌ها و کمک‌های اقتصادی در صورت خلع سلاح هسته‌ای داده شده است.

مساله کره شمالی صرفا بحث هسته‌ای نیست و ایالات متحده آمریکا با موشک‌های بالستیک دوربرد این کشور هم که قادرند تمامی نقاط آمریکا را هدف بگیرند، سر سازش نخواهد داشت.

مقامات کره شمالی از مذاکره با آمریکا چند خواسته مشخص دارند:

۱- ارایه تضمین امنیتی محکم آمریکا و متحدانش درباره دوام حکومت کره شمالی و عدم تغییر رژیم این کشور و پایان دادن به سیاست خصمانه علیه دولت کره شمالی

۲- لغو تحریم‌های بین‌المللی علیه این کشور و عادی سازی روابط پیونگ یانگ با کشورهای جهان

۳- ارایه کمک‌های اقتصادی از سوی ایالات متحده آمریکا و متحدانش و نهادهای مالی بین المللی به منظور بازسازی بنیان اقتصادی کره شمالی

این ۳ خواسته به احتمال زیاد مهم‌ترین خواسته‌های دولت کره شمالی از آمریکا در میز مذاکره خواهد بود و در مقابل ایالات متحده آمریکا انتظار دارد، کره شمالی:

۱- سلاح های هسته ای خود را تحویل دهد

۲- موشک‌های بالستیک دوربرد خود را امحا کرده و برد موشک‌های خود را کوتاه نگه دارد

۳- در کنار دو خواسته اصلی بالا آمریکا تلاش خواهد کرد دولت کره شمالی را مجاب به باز کردن درهای کشورش به روی جهان و انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی و رعایت حداقل‌هایی از استانداردهای حقوق بشر کند؛ هر چند که دو خواسته اصلی واشنگتن مساله خلع سلاح هسته‌ای و موشکی کره شمالی خواهد بود و خواسته‌های دیگر در صورت پیشرفت روند مذاکرات و اعتمادسازی بین طرفین قابل طرح و بحث خواهند بود.

خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی در قبال ارایه تضمین امنیتی مبنی بر پذیرش مشروعیت حکومت کمونیستی کره شمالی از سوی آمریکا و جامعه جهانی دو مساله اصلی مورد تبادل در دیپلماسی جدید واشنگتن - پیونگ یانگ خواهد بود.

در آستانه موعد نهایی تصمیم احتمالی سرنوشت ساز آمریکا در قبال تداوم یا خروج از "برجام"، ترامپ آماده می‌شود که رودررو با رهبر یکی دیگر از دشمنان بین‌المللی آمریکا چشم در چشم و رودررو نشسته و مذاکره کند.

او در ماه‌ها و سال‌های گذشته بارها از لغو برجام سخن گفته و این توافق را که میراث دیپلماسی چند جانبه دولت اوباماست، به مضحکه گرفته و آن را افتضاح‌ترین توافق تاریخ آمریکا نامیده که یکجانبه بوده و آمریکا تنها در آن امتیاز داده و "هیچ چیزی گیرش نیامده " است.

حال باید دید که توافق احتمالی آتی آمریکا با کره شمالی بر سر خلع سلاح به چه شکل و شیوه ای حاصل خواهد شد.

بدون تردید توافق احتمالی ترامپ با رهبر کره شمالی بر سر نحوه و فرمول خلع سلاح و بده - بستان امتیازهای داده و گرفته شده سنگ محکی برای مقایسه با برجام خواهد بود.

این توافق احتمالی که به نام ترامپ و رهبر جوان کره شمالی نوشته خواهد شد معلوم خواهد کرد که آیا رییس جمهوری " غرغرو" آمریکا تنها برای بهانه‌جویی و به دست آوردن دل دولتمردان اسراییلی و سعودی از برجام انتقاد می‌کرده یا اینکه شیوه مذاکره و بده - بستان او با یک دولت هسته ای شده تفاوت‌های معناداری با شیوه مذاکره دولت اوباما با یک کشور در آستانه هسته‌ای شدن - جمهوری اسلامی ایران - دارد.

سرنوشت برجام خواسته یا ناخواسته تا حدودی به مذاکرات در پیش‌روی رهبران آمریکا و کره شمالی بر سر خلع سلاح هسته ای کره شمالی پیوند خورده است و بدون تردید رهبر پیونگ یانگ نیم‌نگاهی نیز به برجام و خلف وعده‌های احتمالی ترامپ بر سر اجرای آن خواهد داشت.

اگر مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی با نتیجه دلخواه ترامپ پایان یابد و منجر به خلع سلاح دولت پیونگ یانگ شود او با اعتماد به نفس بیشتری درباره خروج از برجام و تشدید فشارها علیه جمهوری اسلامی ایران تصمیم خواهد گرفت.