فیلترینگ تلگرام با پایان باز

روزنامه شهروند نوشت: تلگرام به‌طور کامل مسدود شد. حالا بعد از اپراتورهای موبایل، شرکت‌های ارایه‌دهنده اینترنت خانگی و ثابت هم تلگرام را فیلتر کردند. این در شرایطی است که این‌بار فیلترینگ تلگرام واکنش گسترده‌تری به دنبال داشته و دولت و برخی نمایندگان مجلس نسبت به آن معترض شده‌اند و معلوم نیست پس از تعطیلات پایان هفته اقدام جدی در مواجهه با فیلتر تلگرام و آنچه که به گفته برخی غیرقانونی است، انجام می‌شود یا نه؟ تلگرام که گفته شده بود تا پایان فروردین‌ماه فیلتر می‌شود با وجود گفته‌های ضد و نقیض فراوان سرانجام دهم اردیبهشت فیلتر شد. دستور فیلترینگ را قوه قضائیه صادر کرد و البته این حکم قضائی با حواشی زیادی مواجه شد، از اعتراض و بیانیه دولت گرفته تا شایعه استعفای محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات که البته رد شد. جهرمی اما اعتراض خود را به فیلترینگ تلگرام با پست‌های متعددی که در شبکه‌های اجتماعی اشتراک گذاشت، اعلام کرد. واکنش‌ها به فیلترینگ تلگرام این‌بار گسترده‌تر از همیشه بود تا آن‌جا که بعضی تصمیم‌گیری یک‌جانبه قوه قضائیه را زیر سوال بردند و معتقد بودند رأی سایر نهادهای تصمیم‌ساز لحاظ نشده است. در مقابل بیانیه دولت درباره انتقاد به فیلترینگ تلگرام برخی نماینده‌های مجلس هم خواهان پاسخگویی حسن روحانی، رئیس‌جمهوری شدند.

تلگرام روی اینترنت خانگی هم مسدود شد

در همین حین و بین که معلوم نیست دولت برای فیلترینگ تلگرام راهکاری فراتر از بیانیه در نظر گرفته است یا نه؟ کاربران تلگرام سردرگم اخبار پراکنده و غیررسمی بودند که گاه خبر از فیلتر تلگرام می‌داد و گاه خبر رفع فیلتر پیام‌رسان روسی را منتشر می‌کرد. این موضوع درحالی رخ داد که عده‌ای از کاربران هم ادعا می‌کردند تلگرام با فیلترشکن‌های معمول باز نمی‌شود یا سایت‌های داخلی مانند جماران و ویکی‌پدیای فارسی هم دچار اختلال شده است.

اما اتفاقی که رخ داد چه بود؟ تلگرام در مرحله نخست از دسترس کاربران اینترنت همراه خارج شد و درواقع اپراتورهای همراه اول، ایرانسل و رایتل نخستین کسانی بودند که دستور دادستانی برای فیلترینگ تلگرام را به اجرا درآوردند. به این ترتیب کسانی که از اینترنت همراه استفاده می‌کردند ناچار شدند برای دسترسی دایم به تلگرام‌شان دست به دامن فیلترشکن‌ها شوند.

اینترنت خانگی در دو - سه روز نخست فیلترنیگ تلگرام از این ماجرا مستثنی بود و افراد با اینترنت ثابت و از طریق وای‌فا امکان اتصال بدون فیلترشکن به تلگرام را داشتند، اما دیروز ورق برگشت و از عصر شرکت‌های ارایه‌دهنده اینترنت خانگی و مخابرات هم به اجراکنندگان حکم دادستانی پیوستند تا به این ترتیب تلگرام به‌طور کامل در ایران مسدود شد.

فارس از قول یک مقام آگاه نوشت علت تأخیر فیلترینگ تلگرام توسط شرکت‌های ارایه‌دهنده اینترنت ثابت برنامه‌ریزی‌شده بوده است. این خبرگزاری نوشت در پیگیری فارس از یک مقام آگاه نزدیک به کمیته فیلترینگ درباره این‌که چرا باوجود ابلاغ حکم دادستانی، تلگرام روی موبایل فیلتر شده، اما هنوز روی شبکه‌ اینترنت ثابت اجرا نشده، گفته بود: طبق برنامه زمانبندی‌شده اجرای کار فنی فیلترینگ تلگرام به‌صورت مرحله‌به‌مرحله انجام می‌شود و هم‌اکنون نیز درحال انجام است.

اختلال در سایت‌های داخلی در دستور بررسی

موضوع اختلال در سایت‌های داخلی و حاشیه‌سازی‌هایش را آذری‌جهرمی در توییتی پاسخ داد و نوشت دستور بررسی این موضوع را داده است تا با فیلتر تلگرام سایت‌ها و پیام‌رسان‌های داخلی دچار اختلال نشوند و البته گویا اختلال هم مقطعی بود و رفع شد. با این وجود حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس‌جمهوری با اشاره به فیلترشدن تلگرام نوشت: فیلترینگ به تنهایی منجر به حذف تلگرام، رشد پیام‌رسان‌های داخلی یا صیانت از داده‌های بزرگ ملی نمی‌شود. او که هنوز حاضر به ترک کانال تلگرامی خود نشده است، پس از فیلترینگ پیام‌رسان روسی در کانال شخصی‌اش نوشت: موفقیت فیلترینگ از لحاظ فنی قطعی و دایمی نیست. بار اجتماعی و عکس‌العمل کوتاه‌مدت و میان‌مدت کاربران فعلی ارزیابی نشده است، ولی فیلترینگ از نظر ابعاد سیاسی داخلی و حقوق بشری بین‌المللی تبعات قابل پیش‌بینی جدی دارد. او ادامه داد: فیلترینگ به تنهایی منجر به حذف تلگرام، رشد پیام‌رسان‌های داخلی یا صیانت از داده‌های بزرگ ملی نمی‌شود. احتمال فراگیری بدافزارها یا جاسوس‌افزارها برای مقابله با فیلترینگ وجود دارد. فیلترینگ در مواجهه با فناوری بلاک چین و اینترنت آزاد کاربرد ندارد.

دولت شکایت کند

گرچه برخی نمایندگان مجلس مثل علی نوبخت، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم خواهان پاسخگویی روحانی درباره فیلترینگ تلگرام شده‌اند، اما دولت هنوز اعلام نکرده است که در مواجهه با فیلترینگ تلگرام آیا بناست اقدام جدی‌تری انجام دهد یا خیر؟ این در شرایطی است که بسیاری از حقوقدانان اعتقاد دارند فیلترینگ تلگرام و تصمیم‌گیری یک ارگان درباره آن، ایراد قانونی دارد و دولت می‌تواند علیه این مسأله شکایت کند. آنها همچنین از قانون دسترسی آزاد به اطلاعات و پیوستن ایران به این قانون گفته و معتقدند فیلترینگ براساس این قانون می‌تواند به چالش کشیده شود و زیر سوال برود.