دو راهکار ترامپ برای مقابله با اجرای برجام

انتخاب: الجزیره در مطلبی به قلم جِفري د. ساكس نوشت: خروج ترامپ از برجام و بازگشت تحریمهای ایران، صلح ‏جهانی را تهدید می کند و امنیت اروپا در گرو دفاع ‏از توافق هسته ای با ایران، با وجود خروج ایالات ‏متحده از آن است.

این رسانه عرب زبان ادامه داد: این امر به نوبه خود تلاش اروپا، در کنار روسیه و ‏چین و دیگر دولتهای عضو سازمان ملل را می طلبد تا ‏در نتیجه روابط اقتصادی با ایران نیز بهبود یافته ‏و توسعه پیدا کند.‏

چنین دستاوردی حاصل نمی شود مگر در صورتی که اروپا ‏با تحریمهای آمریکا مقابله کند؛ تحریمهایی که هدف ‏از آنها فلج کردن روابط تجاری و اقتصادی با ایران ‏از سوی طرفهای اروپایی است.‏

هدف ترامپ از تحرکاتش علیه ایران کاملا واضح است: ‏براندازی نظام ایران. و در برابر این حماقت، ‏اروپایی ها احساس می کنند که منافع امنیتی اروپا ‏دیگر ارتباط محکمی با منافع ایالات متحده ندارد.‏

واقعیت آن است که شیوه برخورد آمریکا با ایران ‏مورد تایید اسرائیل و عربستان است؛ اسرائیل برای ‏امتیاز ندادن به فلسطینی ها به قدرت آمریکا نیاز ‏دارد و عربستان برای کنترل رقابت منطقه ای خود با ‏ایران نیازمند توان نظامی آمریکاست. هر دو این ‏دولتها امیدوارند آمریکا جنگ مستقیمی را علیه ‏ایران آغاز کند.‏

شکست مکرون، ترزا می و مرکل در مورد قانع کردن ‏ترامپ برای ماندن در توافق هسته ای با ایران قابل ‏پیش بینی بود. تصمیم آمریکا دو مساله را منعکس می ‏کند: گرایش سیاست خارجی آمریکا به سمت تلاش برای ‏هیمنه بر خاورمیانه و مشکل روانی که ترامپ از آن ‏رنج می برد و با قرار دادن مسئولان اروپا در شرایط ‏سخت احساس شادی کرده و پریشانی و نگرانی آنها را ‏به معنای پیروزی خود می داند!‏

اما رهبران اروپایی نیز عاجز و درمانده نیستند؛ ‏هنوز نجات توافق هسته ای با ایران ممکن است، بویژه ‏آنکه این توافق مورد تایید چند دولت و زیر نظر ‏شورای امنیت سازمان ملل امضا شده است.‏

در واقع تمام دولتهای عضو سازمان ملل، به استثنای ‏آمریکا به موجب ماده ۲۵ اساسنامه سازمان ملل ملزم ‏به اجرای این توافق هستند و خروج ایالات متحده از ‏آن، به معنای تجاوز به قانون بین المللی است.‏

حتی اگر ایالات متحده در حال حاضر خارج از توافق ‏هسته ای باشد، برای مقابله با اجرای توافق بین ‏ایران و دیگر دولتهای باقی مانده، دو وسیله بیشتر ‏پیش روی خود ندارد که اولین آنها به راه انداختن ‏جنگ است.‏

واضح است که این گزینه بویژه با بازگشت بولتون به ‏کاخ سفید در ذهن مسئولان آمریکایی می گذرد و جهان ‏باید با ثبات در برابر هر گونه ماجراجویی نظامی ‏آمریکا که منجر به ویرانی دیگری شود، ایستادگی ‏کند.‏

ابزار دومی که ایالات متحده می تواند از آن استفاده ‏کند، از بین بردن توافق هسته ای با تحریمهای خارجی ‏است. شاید ایالات متحده بتواند تصمیم به امتناع از ‏تجارت با ایران بگیرد، اما واداشتن طرفهای غیر ‏آمریکایی به قطع روابط تجاری با ایران، به این ‏سادگی نیست. با این وجود، آمریکا چنین تصمیمی دارد ‏و اروپا و چین باید برای حفظ صلح جهانی و نیز حفظ ‏منافع اقتصادی مستقیم خود، این نیت آمریکا را با ‏شکست مواجه کنند.‏

از حیث عملی، ایالات متحده می تواند تحریمهایی را ‏در حق شرکتهای وابسته به آمریکا که با ایران ‏تعاملات تجاری دارند، اعمال کند، با این حال، ایالات ‏متحده قصد دارد از این حد فراتر رفته و برای ‏شرکتهای غیر آمریکایی نیز مشکل ساز شود!‏

شاید ایالات متحده موفق شود معامله های دلاری را از ‏بین ببرد، اما در اینجا مساله اساسی فعالیت ‏شرکتهای غیر آمریکایی است که در خارج از این کشور ‏و از طریق یورو با ایران ارتباط تجاری دارند.‏

قطعا ایالات متحده برای تحریم این شرکتها تلاش می ‏کند، چه با هدف قرار دادن زیر شاخه های داخلی آن و ‏محاکمه آنها در دادگاههای آمریکایی و چه با محروم ‏کردن این شرکتها از حضور در بازار آمریکا.‏

در اینجاست که اتحادیه اروپا باید موضع قدرتمندی ‏اتخاذ کند و فراتر از متوسل شدن به ترامپ برای به ‏دست آوردن معافیتهایی در معاملات تجاری اروپا، عمل ‏کند، چرا که این مساله به معنای خضوع و تسلیم ‏دولتهای اروپایی در برابر خواسته های ترامپ است.‏

بهتر است که اروپا به تحریمهای آمریکا«نه» بگوید و ‏با استفاده از ارزهایی غیر از دلار آمریکایی، زمینه ‏فعالیت شرکتهای طرف قرار داد با ایران را فراهم ‏کند.‏

اتحادیه اروپا باید بر این نکته تاکید کند که ‏تحریمهای خارج از مرزهای منطقه ای به منزله تجاوز ‏از قانون بین المللی و قواعد سازمان تجارت جهانی ‏است.‏

سران اتحادیه اروپا باید بدانند که کوتاه آمدن، به ‏معنای دادن چک سفید امضا به ایالات متحده برای ‏تعیین اصول جنگ و صلح، خارج از شورای امنیت سازمان ‏ملل و نیز تعیین قواعد تجارت جهانی، خارج از اصول ‏تجارت جهانی است.‏

لازم است که اتحادیه اروپا آماده استفاده از ‏عملیاتی برای حل نزاع ها در چارچوب قواعد سازمان ‏تجارت جهانی، علیه آمریکا باشد و مشکل را در شورای ‏امنیت مطرح کند. در صورتی که اروپا ترس از خود ‏نشان دهد، چین فرصتهای تجاری در ایران را از آن ‏خود خواهد کرد.‏

چالش بزرگی که اروپا با آن مواجه است، نه قانونی و ‏جغرافیایی- سیاسی، بلکه روانی است. در حقیقت ‏رهبران اروپا به نوعی رفتار می کنند که گویا ایالات ‏متحده هنوز به ائتلاف با ناتو یا منافع و ارزشهای ‏مشترک با آن، توجه دارد؛ متاسفانه دیگر چنین نیست.‏

همچنان منافع مشترک زیادی بین آمریکا و اروپا وجود ‏دارد، اما منافع دوری هم در روابط آنها دیده می ‏شود، بویژه زمانی که آمریکا قانون بین المللی را ‏نقض می کند. اروپا به یک سیاست خارجی و سیاست ‏تجاری و زیست محیطی مخصوص به خود نیاز دارد.‏

بر این اساس، مقابله با توافق هسته ای لحظه ای ‏واقعی است و صلح جهانی متکی بر دفاع اروپا از ‏اساسنامه سازمان ملل و قواعد تجارت بین المللی ‏است.‏