فروش گوشت پرنده‌های در معرض خطر شادگان

روزنامه اعتماد: شكار گسترده پرندگان مهاجر در استان خوزستان شرايط زيست اين پرندگان را ب خطر جدي روبه‌رو كرده است. ايران قتلگاه پرندگان مهاجر است و بنا به اعلام سازمان‌هاي جهاني بعد از عربستان رتبه دوم كشتار پرندگان مهاجر را در اختيار دارد.

از شهريورماه تا اواخر ارديبهشت ماه هر سال در بازارهاي فريدونكنار و اهواز بازار فروش پرندگان آنقدر پررونق است كه تصوير عريان وضعيت شكار اين پرندگان را به نمايش مي‌گذارد. سال گذشته جمشيد منصوري، مولف كتاب راهنماي پرندگان، به روزنامه جام جم گفته بود كه از حدود پنج ميليون پرنده مهاجر وارد شده به ايران، ٥/٢ تا ٣ ميليون پرنده شكار مي‌شوند. به گفته او، تغييرات آب و هوايي در كره زمين به همراه ناامني مناطق براي سكونت پرندگان، زمينه انقراض بسياري از گونه‌ها را فراهم كرده است.

بعضي پرندگان مثل عروس غاز به دليل نبود احساس امنيت ديگر به سوي ايران پرواز نمي‌كنند. به گفته او در گذشته ٢٠ تا ٣٠ هزار پرنده در ايران سكونت داشت كه اين رقم در حال حاضر به ٢ تا ٣ هزار پرنده رسيده است. مدت‌هاست كه رسانه‌ها از وضعيت شكار بي‌رويه پرندگان در فريدونكنار گزارش مي‌دهند اما ديروز يك فعال محيط زيست به خبرگزاري ايانا خبر داده است كه شكار پرندگان مهاجر در خوزستان هم سال به سال رو به افزايش گذاشته تا جايي كه بنا به اعلام رضا نيك فلك، فعال محيط زيست، چرخه مالي بيش از ١١ ميليارد توماني ايجاد كرده است.

البته به گفته وي تنها پرندگان مهاجر نيستند كه در خوزستان شكار مي‌شوند، گنجشك‌ها و سارها نيز به تعداد فراوان در اين منطقه صيد مي‌شوند. نيك فلك درباره شكار پرندگان در تالاب‌هاي خوزستان گفته است: «محل‌هاي صيد در اين استان شامل دامگاه‌ها، تالاب شادگان، هورالعظيم و بام دژ است كه وسعت صيد در خوزستان را نشان مي‌دهد. شادگان سال‌هاست كه رسم صيد سنتي پرنده را فراموش كرده و به‌جاي آن دامگاه‌ها و تورهاي هوايي جايش را گرفته است. در شادگان ما عمدتا با شكار از طريق تفنگ و تور هوايي مواجه هستيم درحالي كه در هورالعظيم عمده شكار به دامگاه‌ها بازمي‌گردد.»

اين فعال محيط زيست درباره شيوه‌هاي شكار پرندگان توضيح داده است: «در تورهاي هوايي انواع پرندگان حرام و حلال‌گوشت شكار مي‌شوند كه بخشي از آنها شامل گونه‌هاي در معرض خطر انقراض مانند اردك مرمري، بلوطي و سرحنايي مي‌شود. حرام‌گوشت‌هايي مانند باكلان، فلامينگو، حواصيل خاكستري، كاكايي و كشيم نيز در اين تورها به دام مي‌افتند. در هر دامگاه بين چهار الي پنج نفر كار مي‌كنند. دامگاه‌داران دام را داخل آب گذاشته و در آن دانه مي‌ريزند. آنها پرنده‌ها را به نشستن در اين مكان‌ها عادت مي‌دهند و زماني كه پرنده‌ها زياد شدند، تور را كشيده و گاه تا ٥٠٠ پرنده را مي‌گيرند. كساني هم هستند كه پرنده را با سم مي‌كشند سپس با تفنگ به آن شليك مي‌كنند تا بگويند آن را خودشان كشته‌اند. مشتري هم عموما باور مي‌كند و پرنده مسموم جزيي از برنامه غذايي‌اش مي‌شود.

غازهاي خاكستري از اصلي‌ترين گونه‌هايي هستند كه به اين شيوه صيد مي‌شوند و جمعيت آنها رو به انقراض رفته است.» نيك فلك با رد اين ادعا كه شكار با هدف تامين معيشت خانواده‌ها انجام مي‌شود؛ افزود: «هر دامگاه تا ٣٠ ميليون تومان هزينه دارد بنابراين عنوان معيشت آن‌هم در اين حجم صيد چندان قابل‌قبول نيست. متاسفانه در سال‌هاي اخير حتي كساني كه به شيوه سنتي شكار مي‌كردند هم به سمت شكار گسترده رفته و بازار خود را هم گسترش داده‌اند.

در برخي موارد هم دامگاه‌دار كارمند يا صاحب يك كسب‌وكار ديگر است كه خانه و ماشين خود را دارد اما از دامگاه براي تامين پول بيشتر بهره مي‌گيرد. » به گفته نيك فلك بهترين روش ممكن براي جلوگيري از شكار بي‌رويه پرندگان خشك كردن دامگاه‌هاست: «زماني كه ماموران محيط‌زيست تورها را جمع مي‌كنند يك كار مقطعي را انجام داده‌اند درحالي كه تخريب دامگاه راه ريشه‌اي براي حل اين مساله است.» در همين حال امين‌الله محراب، فعال محيط زيست ساكن دزفول، هم از شكار گسترده پرندگان خصوصا گونه مهاجر در اين استان انتقاد كرد.

محراب با اشاره به مدل حساب شده تجارت اين پرندگان در استان، گفت: «بهترين راه ممكن براي كنترل اين وضع، موضوع مقابله با صيد از مبدا است وگرنه مقابله با فروشندگان خرد كه براي ديگران كار مي‌كنند؛ تقريبا غيرممكن است.» حالا بايد ديد آيا برنامه مشخصي كه در آن نفع و مشاركت جامعه محلي براي حفاظت از پرندگان هم لحاظ شده باشد؛ از سوي سازمان حفاظت محيط زيست تهيه مي‌شود يا روند نگران‌كننده كنوني همچنان ادامه مي‌يابد.

همچنين ماجراي فروش گوشت پرندگان مهاجر به منطقه شادگان در حالي روي خط خبري قرار گرفت كه محيط‌بانان سيستان و بلوچستان عامل كشتار ٢٢ فلامينگو را دستگير كردند. اين در حالي است كه فلامينگو نيز در فهرست پرنده‌هاي در معرض خطر قرار دارد.